ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlatmış olduğu harp, yalnızca Tahran’ı değil, Irak’ın kırılgan olan devlet mimarisini de sarstı. Irak içinde İran destekli milislerle ABD içinde hızla sertleşen vekalet çatışması, Bağdat’ın kendi güvenlik kurumları içindeki kırılmayla birleşince ülke, bölgesel savaşın yan sahası olmaktan çıkıp fazlaca katmanlı bir istikrarsızlık alanına dönüştü. Erbil’den Musul’a, Bağdat’tan sınır hatlarına kadar uzanan bu yeni güvenlik denklemi, Türkiye açısından sınır güvenliğinden enerji akışına, ticaretten göç baskısına kadar uzanan yeni riskler oluşturuyor. Savaşın ilk aşamasında öne çıkan gelişme, İran destekli milis grupların Irak’taki Amerikan varlığına yönelik saldırıları oldu. Erbil Havalimanı ve diplomatik tesisleri hedef alan bu saldırılara ABD’nin hava harekatlarıyla karşılık vermesi, çatışmanın ilk evresini belirledi. Sadece süreç ilerledikçe, savaşın Irak’ta yalnızca dış erkek oyuncular arasındaki bir hesaplaşmadan ibaret olmadığı; devletin kendi kurumları arasındaki rekabeti de görünür kılıp daha tehlikeli bir boyuta taşımış olduğu ortaya çıktı.
Irak üstünden yürüyen örtülü çatışmaların kuzeye yayılması, Türkiye sınırına yönelebilecek yeni nüfus hareketlerini tetikleyebileceği benzer biçimde sınır hattında güvenlik, lojistik ve insani baskıyı da artırabilir.
VEKİL GÜÇLERİN HEDEFLERİ
İran destekli Ketaib Hizbullah’ın, savaşın ilk saatlerinde “ABD varlığını bölgeden tamamen çıkarmayı hedefleyen uzun soluklu bir yıpratma savaşı” başlatacaklarını duyuru etmesi, yeni devrin karakterini açık şekilde ortaya koydu. Irak İslami Direnişi çatısı altındaki gruplar ise yalnızca 28 Şubat’ta 16 hücum düzenlediklerini duyurdu. Sonraki günlerde Erbil Internasyonal Havalimanı ile Harir Hava Üssü başlıca hedefler arasına girerken, Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği, diplomatik destek merkezleri ve eleştiri tesisler de İran destekli vekil güçlerin peş peşe düzenlemiş olduğu saldırılarla vuruldu.
KARARGAHLARA SALDIRI
Irak’taki örtülü muharebede ABD ise 12 Mart itibarıyla Anbar, Babil, Diyala, Kerkük, Ninova, Selahaddin ve Wasit’teki vekil güç karargahlarına yönelik 32 hava saldırısı düzenledi. Kaim’de 19. Tugay’a ilişik tesislerin vurulmuş olduğu, fazlaca sayıda ölü ve yaralının olduğu bildirildi. 14 Mart sonrasında ise mühim bir eşik daha aşıldı; yalnızca mevziler değil, direkt milis liderliği hedef alınmaya başlandı. Ketaib Hizbullah sözcüsü ve kıdemli komutanı Ebu Ali el-Askari’nin yaşamını kaybetmesi, Bağdat, Selahaddin ve Ninova’daki operasyonların yoğunlaşması ve 20 Mart itibarıyla 60’tan fazla Haşdi Şabi mensubunun öldüğü, 100’den fazlasının yaralandığı yönündeki açıklamalar, çatışmanın hem yatay hem dikey şekilde tırmandığını gösterdi.
İSTİHBARAT SAVAŞLARI
Analistlere nazaran Irak’ın güneyindeki Umm Qasr Deniz Üssü’ne kadar uzanan hücum hattı, çatışmanın coğrafi olarak ne denli genişlediğini gösteriyor. Analizlerde, savaşın başlamasıyla beraber Haşdi Şabi ile Irak’ın resmi güvenlik kurumları arasındaki rekabetin de görünür şekilde sertleştiği vurgulanıyor. Bilhassa Irak Terörle Savaşım Servisi ile Irak Ulusal İstihbarat Servisi, milisler açısından direkt hedef haline gelmiş durumda. Bazı milis grupların, 21 Mart’ta Irak Ulusal İstihbarat Servisi yerleşkesine yönelik drone saldırısı ve 22 Mart’ta Terörle Savaşım Servisi’ni hedef alan roket saldırıları, yeni devrin yalnızca dış erkek oyuncular arasındaki savaşla sınırı olan kalmadığını, hem de iç kurumsal çatışmayı da derinleştirdiği şeklinde yorumlanıyor.
MOSSAD VE CIA’YA ÇALIŞIYORLAR
Saldırıları daha eleştiri hale getiren unsur ise taşımış olduğu siyasal ileti oldu. Ketaib Hizbullah’ın güvenlik sorumlusu Ebu Mücahid el-Assaf, Irak Ulusal İstihbarat Servisi içindeki Kürt personelin tamamının Mossad ve CIA ile bağlantılı bulunduğunu öne sürdü. Öte taraftan savaşın Irak’a yansıyan en eleştiri boyutlarından biri de Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin içine itilmiş olduğu stratejik sıkışma oldu. Analistlere nazaran Erbil ve çevresi; hem ABD askeri varlığı, hem İran tarafınca tehdit olarak görülen bazı Kürt muhalif unsurlar, hem de Irak iç siyasetindeki duyarlı dengeler sebebiyle fazlaca katmanlı bir baskı altında bulunuyor.
İran bağlı vekil güçler Irak’taki ABD üslerine saldırılarını sürdürüyor
SINIR GÜVENLİĞİ BASKISI
Meydana getirilen analizlerde, Irak ekseninde yaşanmış olan sıcak çatışmaların Türkiye açısından en yakın ve en somut sonucunun sınır hattındaki güvenlik baskısının artması olacağı vurgulanırken, Internasyonal İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni ise şu ikazları sıraladı: “Erbil, Musul, Sincar hattı ve daha geniş şimal kuşağında oluşabilecek otorite boşlukları, yalnızca terör tehdidi açısından değil; kaçak geçişler, yasa dışı tecim ağları ve silahlı yapıların tekrardan pozisyon alması bakımından da Türkiye’ye yeni baskılar üretebilir. İkinci büyük risk enerji ve lojistik alanında. Erbil ve çevresinin hedef alınması, Bağdat’taki diplomatik ve lojistik merkezlerin vurulması, Umm Qasr’a kadar uzanan hücum hattı, savaşın tedarik hatları üstünde baskı kurma kapasitesini gösteriyor.“
[email protected]
Kaynak: Web Hususi

