ABD hükümeti, Cenup Afrika’daki beyaz azınlığı gerekçe göstererek Cenup Afrika Cumhuriyeti’ne yönelik baskısını yaptırım noktasına kadar getirdi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, beyazlar ve öteki azınlıklara karşı ayrımcı politikalardan görevli yada bu politikalara ortak bulunduğunu düşündükleri Cenup Afrikalı yetkililerin vizelerinin iptal edileceğini yada yeni vize başvurularının reddedileceğini deklare etti. Yaptırım uygulanacak adlar ise hemen hemen açıklanmadı. Washington bilhassa toprakların bazı koşullarda tazminatsız kamulaştırılmasına müsaade eden yasayı, siyahların ekonomik dünyadaki konumunu güçlendirmeyi amaçlayan pozitif ayrımcılık politikalarını ve beyaz çiftçilere yönelik saldırıları gerekçe gösteriyor. Sadece iddialar kanıtlanabilir olmadığı benzer biçimde ülkenin geçmişi nüfusun büyük bölümünü oluşturan siyahilere karşı ayrımcılık ve katliamlarla dolu.
ETNİK AYRIMCI MÜLTECİ PROGRAMI
ABD Başkanı Donald Trump hükümetinin Cenup Afrika politikası yeni değil. Trump, 7 Şubat 2025’te imzaladığı başkanlık kararnamesiyle Cenup Afrika’ya Amerikan yardımlarının kesilmesini emretti. Aynı kararname, çoğunluğu Hollandalı ve Fransız sömürgecilerin soyundan gelen Afrikanerlerin ABD’ye sığınmacı olarak yerleştirilmesine öncelik verilmesini istedi. Beyaz Cenup Afrikalılar böylece Washington tarafınca hususi olarak korunan bir grup haline getirildi. Cenup Afrika ortalama 62 milyon nüfusa haiz ve ülkede ortalama 4,5 milyon beyaz yaşıyor. Apartheid rejimi 1994’e kadar siyah çoğunluğu siyasal, ekonomik ve toplumsal haklardan sistemli halde dışladı. Bu dönem siyahilerin kitlesel kıyımlara uğramış olduğu ya da cezaevlerine atılmış olduğu karanlık bir dönem olarak da tarih sayfalarına geçti. Trump hükümeti ise bu geçmişi yok sayarak ülkede “beyazlara karşı ırk ayrımcılığı yapıldığını” iddia ediyor.
Trump hükümeti Şubat 2025’te Cenup Afrika’daki beyazların ABD’ye sığınmacı olarak kabul edilmesine öncelik verdi. Washington şimdi de “beyazlara karşı ayrımcılık yapıldığını”! ileri sürerek Cenup Afrikalı yetkililere vize yaptırımı uyguluyor. (Reuters)
GAZZE DAVASI DA GERİLİMİN İÇİNDE
Washington ile Pretoria arasındaki kavga yalnızca Cenup Afrika’nın iç politikasıyla sınırı olan değil. Trump’ın 2025 tarihindeki Başkanlık Kararnamesinde, Cenup Afrika’nın İsrail’i Gazze’de soykırım yapmakla suçlayarak Internasyonal Hakkaniyet Divanı’na taşıması da Pretoria’ya karşı alınan önlemlerin gerekçeleri içinde sayıldı. Kararnamede Cenup Afrika’nın İran’la ilişkileri de eleştirildi. Trump sonrasında Cenup Afrika’yı ABD’deki G20 toplantılarından dışladı ve ülkedeki sıhhat programlarına verilen Amerikan yardımını azaltmaya başladı. Washington vize yaptırımlarının da “yalnızca ilk adım” bulunduğunu ve yeni önlemlerin gelebileceğini söylüyor.
BAŞKA AYRIMCI YAPTIRIMLARI VAR MI?
Trump yönetiminin göç ve vize politikaları onlarca ülkeyi hedef alıyor. 1 Ocak 2026’dan itibaren 19 ülkenin vatandaşlarına vize verilmesi büyük seviyede durduruldu, 19 ülkeye ise kısmi engelleme getirildi. Afganistan, İran, Libya, Somali, Sudan, Suriye ve Yemen tam engelleme kapsamındaki ülkeler içinde bulunuyor. Filistin tarafınca verilen gezi belgeleri de yasak kapsamına alındı. Bu ülkelere yönelik yaptırımların öne sürülen sebebi ise güvenlik. Cenup Afrika politikası ise değişik bir yerde duruyor: Trump yönetimi burada direkt belirli bir beyaz etnik topluluğun korunmasını dış siyaset öne sürülen sebebi haline getirdi.
GERÇEĞİ YANSITMAYAN İDDİALAR
Cenup Afrika Dışişleri Bakanı Ronald Lamola, Washington’un suçlamalarını reddetti. Lamola, ABD’nin ayrımcı olarak nitelediği politikaların apartheid ve yüzlerce senelik sömürge yönetiminin yarattığı eşitsizlikleri gidermek amacıyla uygulandığını söylemiş oldu. Lamola ek olarak Washington’daki “beyazlara yönelik dizgesel zulüm” anlatısının gerçeği yansıtmadığının da altını çizdi.
