Türk basınında çıkan haberlerde, Erdoğan’ın bloktaki devlet başkanlarına, İsrail’in Gazze’deki Filistinlilere yönelik katliamlarını durdurma ve Filistinliler ile İsrailliler arasında kalıcı barışı sağlama yönünde çaba sarf etmeleri yönünde çağrıda bulunacağı belirtiliyor.
Erdoğan, Gazze Şeridi’nde Ekim 2023’ten bu yana saldırılarıyla 38 binden fazla kişinin ölümüne neden olan İsrail’e karşı Türkiye’nin Filistinlilere verdiği desteği her platformda dile getiriyor. Cumhurbaşkanı son haftalarda hem Gazze hem de Türkiye’nin ikili ilişkileri açısından uluslararası diplomatik çabalara girişti. NATO zirvesi, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) Kazakistan zirvesine katıldıktan sonra haftalar içinde katıldığı ikinci toplantı olacak.
10 Temmuz’da 32 üye ülkenin liderlerinin hazır bulunacağı zirvenin ana etkinliğine katılacak olan cumhurbaşkanının, ABD Başkanı Joe Biden’ın konuk liderler için ağırlayacağı akşam yemeğine de katılması bekleniyor. Zirvede 11 Temmuz’da NATO-Ukrayna Konseyi toplantısı yapılacak. Erdoğan, katılımcı devlet başkanlarıyla da ikili görüşmelerde bulunacak. Biden’la da görüşme bekleniyor. Uzun zamandır Türk ve ABD liderleri arasında ender yüz yüze görüşme olacak.
Basında çıkan haberlerde, Erdoğan’ın zirve oturum aralarında yaptığı ikili görüşmelerde Gazze konusunu gündeme getirdiği belirtiliyor.
Erdoğan Pazar günü İsrail’in çatışmayı Gazze’nin ötesine yayma niyetine karşı uyardı. Erdoğan, “İsrail’in bu katliamlara son vermek, bu insanlık dışı saldırılara son vermek için ayak diretmekten vazgeçmesi gerekiyor” dedi. “Başta Batılı ülkeler olmak üzere uluslararası toplumun İsrail’e bu ölçüde daha fazla baskı yapması elzemdir. Saldırılarda ve katliamlarda ısrar eden tek taraf İsrail’dir. İnsan haklarını ihlal eden, uluslararası hukuku ayaklar altına alan tek taraf budur” diye konuştu.
Erdoğan, İsrail’i Lübnan’ı “çatışmayı yaymakla” tehdit etmekle suçladı.
İsrail’in bu niyetinden vazgeçmesi gerekiyor. Başta ABD olmak üzere Batılı ülkelerin İsrail’e destek vermekten vazgeçmesi gerekiyor. Türkiye ilk günden beri barıştan yanaydı. Çatışmaya karşı muhalefeti en yüksek sesle dile getiren Türkiye, 1967 sınırlarına dayalı iki devletli çözümle sağlanabilecek kalıcı barış konusunda da sesini yükseltiyor” dedi.
BM Güvenlik Konseyi’nin acil ateşkes talep eden kararını hiçe sayan İsrail, Filistinli grup Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırısından bu yana Gazze’ye yönelik devam eden acımasız saldırısı nedeniyle uluslararası kınamayla karşı karşıya kaldı.
Yerel sağlık otoritelerine göre, o zamandan bu yana çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 38.150’den fazla Filistinli öldürüldü ve 87.800’den fazla Filistinli de yaralandı.
Türkiye, ittifakın kuruluşundan üç yıl sonra, 1952’de NATO’ya katıldı. Başlangıçta diğer üyeler tarafından reddedilen, Sovyetler Birliği’ne karşı koruma arayan ülke, Kore Savaşı’nda ABD’yi desteklemek için asker gönderme sözü verdikten sonra nihayet kabul edildi. İttifak için çeşitli askeri üslere ev sahipliği yapıyor ve NATO’nun en büyük ikinci ordusuna komuta ediyor. Ancak diğer NATO üyeleriyle ilişkileri her zaman sorunsuz olmadı. Örneğin, ABD’nin terör örgütü olarak kabul ettiği PKK’nın Suriye kanadı YPG’ye verdiği destek konusunda ABD ile anlaşmazlık içinde. Ancak çatışmaların arttığı bir dönemde ittifaka değer veriyor.
Erdoğan geçen hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, Türkiye’nin NATO’nun birliğini güçlendirmesini, dayanışma ruhunu koruyup geliştirmesini beklediğini söylemişti. “Başta terörizm olmak üzere küresel sorunlar karşısında NATO’nun üyelerinin güvenliğine ve çıkarlarına hizmet eden bir yaklaşıma ihtiyacı var. Türkiye yıllardır birçok terör örgütüyle mücadele ediyor. Müttefiklerimizin bu mücadelede NATO’nun birlik ruhuna aykırı davranarak bizi terörle mücadelede yalnız bırakmaları endişe vericidir. Hatta terör gruplarını teşvik eden bir tavır takındılar” dedi.
Erdoğan’ın Ukrayna konusunda Türkiye’nin taraflar arasında arabuluculuk yapma önerisini yinelemesi bekleniyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, çatışmanın çözümü için çeşitli ülkelerin geniş katılımıyla uluslararası bir barış platformu oluşturulması teklifinde bulundu; Kremlin’in memnuniyetle karşıladığı bir teklif.
Moskova’da düzenlenen basın toplantısında konuşan Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in her zaman çatışmanın diplomatik çözümünün “sadık bir destekçisi” olduğunu vurguladı. “Başkan Putin’in Ukrayna ihtilafına çözüm bulmak için diplomatik çabalara öncelik verilmesinin sadık bir destekçisi olduğunu biliyorsunuz. Elbette müzakere etmeyi hiçbir zaman reddetmedik. Tam tersine, her zaman ilgili tüm tarafların katılımıyla müzakerelerden yana olduk. Şu anda böyle bir platform yok, bu konuda ancak Fidan Bey’le aynı fikirde olabilirsiniz” dedi.
Erdoğan’a göre çatışmanın uzatılması yalnızca “Batı’daki bazı güçlerin ve ülkelerin” işine geliyor. Erdoğan geçen hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, tutumlarının neredeyse yeni bir dünya savaşı çağrısı olduğunu söylemişti. “Silah tacirlerinin sonuçta yeni bir pazara ihtiyacı var” dedi.
Erdoğan ayrıca Rusya’nın barışçıl çözümü desteklediğini ve tarafların “görünüşe göre yorgun” olduğunu ifade etti. Cumhurbaşkanı, çatışmaya çözüm bulmanın artık arabuluculara kaldığını ve bu konuda Türkiye’nin kilit rol oynadığını vurguladı.
