Türkiye, Gazze ateşkes sağlanana kadar İsrail’e ticaret kısıtlamaları uyguluyor

Duvar English & Reuters

Türkiye Ticaret Bakanlığı’ndan 9 Nisan’da yapılan açıklamada, Ankara’nın altı ay süren savaşın ardından İsrail’e karşı ilk önemli tedbiri olarak, Türkiye’nin Gazze’de ateşkes ilan edilene kadar İsrail’e çelik ve jet yakıtı da dahil olmak üzere geniş bir ürün yelpazesinin ihracatını kısıtlayacağı belirtildi.

Türkiye, İsrail’i, 8 Nisan itibarıyla en az 33 bin 207 Filistinlinin ölümüne ve 75 bin 933’ün yaralanmasına yol açan Gazze’ye yönelik askeri harekatından dolayı kınadı. Ankara, derhal ateşkes çağrısında bulundu, İsrail’i soykırımla yargılama yönündeki adımları destekledi ve Gazzelilere binlerce ton yardım gönderdi.

Ancak Ankara’nın, güçlü söylemine rağmen İsrail’le ticari bağlarını da sürdürmesi ülke içinde tepkiye yol açtı.

Ankara’nın, İsrail’in hava yardımına katılma talebini reddetmesinin ardından önlem alacağını duyurmasının ardından yapılan açıklamada bakanlık, kısıtlamaların 9 Nisan’dan itibaren yürürlüğe gireceğini söyledi.

Tedbirlerin demir, mermer, çelik, çimento, alüminyum, tuğla, gübre, inşaat ekipmanı ve ürünleri, havacılık yakıtı ve daha fazlasını içeren 54 farklı kategorideki ürünlerin ihracatı için geçerli olacağı belirtildi.

Açıklamada, “Bu karar, İsrail uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülükleri uyarınca Gazze’de acilen ateşkes ilan edene ve Gazze Şeridi’ne yeterli insani yardımın engelsiz akışına izin verene kadar yürürlükte kalacaktır” denildi.

İsrail’in Gazze kuşatmasının başlamasından kısa süre sonra Türkiye ve İsrail büyükelçilerini geri çekti. Salı günkü hamle, Ankara’nın savaşın başlamasından bu yana İsrail’e karşı aldığı ilk önemli tedbir oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, hükümetinin İsrail’le ticari bağları nedeniyle giderek artan eleştirilerle karşı karşıya kalıyor.

Polis, 6 Nisan’da İstanbul’da İsrail’le ticaretin sona erdirilmesini talep eden düzinelerce protestocuyu gözaltına aldı. Hükümet, muhalefetin 31 Mart yerel seçimlerinde kazandığı büyük zaferin ardından halk desteğini yeniden sağlamaya çalışırken, yetkililer olaya karışan iki polis memurunu açığa aldı.

Erdoğan’ın İsrail’e ve Gazze’deki çatışmaya yönelik tutumu, partisinin oylamadaki bazı kayıplarında önemli bir faktör oldu; İslamcı Yeni Refah Partisi (YRP), Gazze konusunda daha sert bir duruş sergileyerek desteğini artırdı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) yayımladığı verilere göre, İsrail ile ticaret 7 Ekim’den bu yana düşerken, İsrail’e ihracat 2024’te şu ana kadar her ay artış göstererek Mart ayında 423,2 milyon dolara ulaştı.

TIM verilerine göre, yılın ilk çeyreğinde toplam ihracat yıllık %21,6 düşüşle 1,1 milyar dolar olarak gerçekleşti.

CHP kararın 185 gün gecikmeyle alındığını açıkladı

Ana muhalefetteki Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Ticaret Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Volkan Demir, partinin Ticaret Bakanlığı’nın İsrail’e ihracatı kısıtlama kararını yetersiz bulduğunu belirtti. Demir, “CHP olarak İsrail’e ihracatın kısıtlanması kararını destekliyoruz. Ancak bu kararın ülkemizin çıkarlarını ve bölgemizin huzurunu korumak açısından yetersiz olduğunu düşünüyoruz.”

Halkın baskısı sonucu hükümetin bu kararı almak zorunda kaldığını belirten Demir, şöyle konuştu: “Hükümet Gazze’ye yönelik saldırıları kınarken İsrail ile ticaretine devam etti ve kısıtlama kararını 185 gün gecikmeyle aldı. Bu durum hükümetin halkımızın taleplerine ve uyarılarına ne kadar duyarsız olduğunu gösteriyor.”

İsrail, Türkiye’nin Hamas’ı desteklemeyi seçtiğinin ekonomik bir bedeli olduğunu söylüyor

İsrail dışişleri bakanı, Türkiye’nin İsrail’e ihracatı kısıtlama kararıyla ticaret anlaşmalarını “tek taraflı olarak ihlal ettiğini”, İsrail’in ise Türkiye’den gelen ürünlere kendi ticari kısıtlamalarıyla karşılık vereceğini söyledi.

Dışişleri Bakanı Israel Katz, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Hamas’ı desteklemek için bir kez daha Türkiye halkının ekonomik çıkarlarını feda ettiğini, biz de aynı şekilde karşılık vereceğiz” dedi.