Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) 11 Mart tarihli raporuna göre, Türkiye’nin silah ihracatı 2019-2023 döneminde 2014-2018 dönemine göre yüzde 106 arttı.
Ülke, ABD, Fransa, Rusya, İtalya, Güney Kore, Çin, Almanya, İngiltere, İspanya ve İsrail’in ardından dünyanın en büyük 11’inci silah ihracatçısı oldu.
Türkiye yüzde 15 ile Birleşik Arap Emirlikleri’ne en fazla silah ihraç ederken, onu yüzde 13 ile Katar ve yüzde 11 ile Pakistan izledi.
Raporda, “Nijerya’ya savaş helikopteri teslimatı ve çeşitli eyaletlere eğitim/savaş uçakları ve mürettebatsız hava araçları (İHA’lar)” nedeniyle yüzde 6,3’lük payla Sahra Altı Afrika’nın dördüncü en büyük tedarikçisi olduğu belirtildi.
Ülkenin ithalatı 2014-2018 dönemine göre yüzde 29 daraldı. En büyük 17. silah ithalatçısı konumunda. En çok ithalatı İspanya, İtalya ve Rusya’dan yaptı.
Silah ihracatında ABD ve Batı Avrupa hakim durumda
ABD’nin silah ihracatı yüzde 17 arttı ve toplam silah ihracatındaki payı yüzde 34’ten yüzde 42’ye çıktı.
ABD ve Batı Avrupa devletlerinin toplam ihracatı 2019-2023 döneminde tüm silah ihracatının yüzde 72’sini oluştururken, Avrupa 2014-2018 arasında silah ihracatını neredeyse iki katına çıkardı.
Hindistan ithalatta lider
Hindistan, Suudi Arabistan, Katar, Ukrayna ve Pakistan, 2019-2023 döneminde en büyük beş silah ithalatçısı oldu.
Hindistan, küresel silah ithalatında yüzde 9,8’lik payla ilk sıraya yükseldi. 2014-2018 döneminde Suudi Arabistan birinci sırada yer aldı.
Avrupa devletlerinin silah ithalatı 2014-2018 arasında yüzde 94 arttı. Avrupa’nın silah ithalatının yüzde 55’i ABD’den geldi.
Ukrayna-Rusya ve Filistin-İsrail çatışmaları silah transferlerini etkiliyor
Ukrayna, 2022-23’te 30’dan fazla ülkeden silah transferi aldıktan sonra dünyanın dördüncü, Avrupa’nın ise en büyük silah ithalatçısı oldu. ABD, 2019-23’te Ukrayna’nın silah ithalatının yüzde 39’unu sağladı, onu Almanya (yüzde 14) ve Polonya (yüzde 13) izledi.
Uzmanlar, Ukrayna’nın ithalatının büyük kısmının “askeri yardım” şeklinde olduğunu da kaydetti.
Ukrayna’nın işgali sonrasında uygulanan ambargo nedeniyle Rusya’nın ihracat hacmi yüzde 53 oranında daraldı. İhracatçı 2019-2023 döneminde üçüncü sıraya geriledi.
2019’da Moskova’dan 31 ülke silah alırken bu sayı 2023’te 12’ye düştü. Bu dönemde Rusya’dan en fazla silah alımını Hindistan ve Çin gerçekleştirdi.
Raporun yazarlarından Pieter Wezeman, ABD ve Avrupa devletlerinin Rusya’nın ithalatçılarına tedarikçi değiştirmeleri konusunda baskı yaptığını söyledi. Bunun bir örneği, ABD’nin baskısıyla uçak alımı için Fransa’ya geçen Mısır’dı.
İsrail’in silah ithalatı 2014-18 ile 2019-23 yılları arasında yüzde 5,1 arttı. İsrail’in ithalatının yüzde 69’unu ABD, yüzde 30’unu ise Almanya gerçekleştiriyor.
SIPRI, çatışma, silahlanma, silah kontrolü ve silahsızlanma konularını araştırmaya adanmış bağımsız bir uluslararası enstitüdür. 1966’dan bu yana veri, analiz ve öneriler sunmaktadır.
