ABD’de Başkan Donald Trump’ın partisi Cumhuriyetçilerin yazılı basındaki kalesi kabul edilen National Interest (NI) gösterim organı, Çin ile ABD’nin ihtimaller içinde bir harbinde Amerikan ekonomisinin iyi mi hızla durma noktasına gelebileceğini gözler önüne serdi. İran’dan değişik olarak Çin’in elindeki ekonomik kabiliyet ve gücün ABD ekonomisini bütünüyle durdurma gücüne haiz olduğu iddia edildi. “The New Age of Supply Chain Warfare” başlıklı analize bakılırsa Pekin; yalnızca hammadde elde eden bir ülke değil, eleştiri minerallerden yarı iletkenlere, bataryalardan ilaç hammaddelerine kadar çağıl ekonominin temel üretim zincirlerinde fazlaca kuvvetli bir konuma haiz. Bundan dolayı Washington ile Pekin içinde yaşanabilecek direkt bir çatışmada, ABD’de fabrikaların üretimi durdurması, elektronik sistemlerin parça bulamaması ve müdafa sanayisinin tıkanması şeklinde ortaya çıkabilir.
Çin, eleştiri minerallerden batarya ve yarı iletkenlere kadar küresel üretimin temel alanlarında fazlaca kuvvetli konumda. Analizlere bakılırsa ihtimaller içinde bir harpte tedarikin kesilmesi, ABD’de üretim hatlarını durma noktasına getirebilir. (Reuters)
ÇİN ÜRETİMİ VURABİLİR
NI analizinin merkezinde İran ile Çin arasındaki güç farkı yer aldı. İran, Hürmüz Boğazı üstündeki stratejik konumuyla küresel petrol akışını sarsabilecek kapasiteye haiz bulunduğunu gösterirken, NI’ye bakılırsa Çin’in elindeki araçlar ise küresel ekonomik alanı kapsıyor. Hürmüz krizi enerji fiyatlarını yükselterek üretim ve taşımacılık maliyetlerini artırdı; sadece Çin, direkt çağıl sanayinin kullandığı malzemeler, ara ürünler ve teknolojik bileşenler üstünde baskı kurabilecek durumda. Analizde, Çin’in galyum ve germanyum benzer biçimde ileri elektronik ve yarı iletken üretiminde kullanılan maddeler ile müdafa sanayisi açısından eleştiri kabul edilen antimuan üstündeki gücüne dikkat çekildi. Antimuanın askeri cephane üretimindeki öneminin bilhassa altı çizilirken, Çin’in ihracatı sınırlama kabiliyetinin Amerikan müdafa üretimini direkt etkileyebileceği ifade edildi.
PEKİN 6 YILDIR HAZIRLANIYOR
Analize bakılırsa Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2020 yılı Stratejik Yönlendirme Belgesi’nde internasyonal üretim zincirlerinin Çin’e bağımlılığının güçlendirilmesini ve yabancı ülkelere arzın kesilmesi imkanının bir “karşı tedbir ve caydırıcılık kapasitesine” dönüştürülmesini istedi. ABD-Çin Ekonomik ve Güvenlik İnceleme Komisyonu’nun değerlendirmesine de yer verilen analizde, Pekin’in küresel kıymet zincirlerinde kendi zaaflarını azaltırken öteki ülkelerin Çin ürünlerine bağımlılığını artırmayı bir siyaset hedefine dönüştürdüğü öne sürüldü. Bu strateji, Çinli askeri düşünür Sun Tzu’nun düşmanın direncini direkt savaşmadan kırma yaklaşımıyla ilişkilendirildi.
Pekin’in galyum, germanyum ve antimuan benzer biçimde stratejik girdilerdeki gücü ABD’de mercek altına alınıyor. NI gösterim organına bakılırsa Çin’in tedarik gücü, ABD ekonomisi için İran’dan fazlaca daha büyük tehdit. (Rueters)
BATARYADAN İLACA UZANAN HAKİMİYET
Çin’in gücü yalnızca ender toprak elementlerinden kaynaklanmıyor. National Interest, Pekin’in baskılı dönem kartları, temel yarı iletkenler, etken farmasötik bileşenler ve lityum iyon bataryalar benzer biçimde fazlaca değişik sektörlerde küresel ağırlık kazandığını belirtti. Bilhassa lityum iyon bataryalar, yalnızca elektrikli otomobiller için değil; bilgisayarlar, insansız hava araçları ve gelişmiş elektronik sistemler açısından da eleştiri öneme haiz. Analize bakılırsa ihtimaller içinde bir ABD-Çin savaşının ekonomik tehlikesi, çağıl üretimin tek bir ülkenin sınırları içinde gerçekleşmemesinden kaynaklanıyor. İran’ın Hürmüz üstünden yarattığı şok ilk olarak enerji fiyatlarıyla ekonomiye yayılırken, Çin’in potansiyel baskısı aynı anda elektronik, ilaç, müdafa, otomotiv, batarya ve ileri teknoloji üretimine ulaşabilecek kapasitede. NI’a bakılırsa bu durum “ABD ekonomisini durma noktasına getirme” gücüne de haiz.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
