Haber merkezinin mutfağında süregelen yolculuğunu dünyanın gündemini belirleyen gelişmelerin merkezine taşıyan Haber Global Muhabiri Mutluluk Çelikçi, sahada geçen yıllarını, unutamadığı yayınları ve gazeteciliğe bakışını söyledi.
Gazeteciliğe haber merkezinde başlayıp peşinden sahaya geçen bir kariyer yolculuğunuz var. Bu süreç size habercilik adına en mühim hangi bakış açısını kazandırdı?
İşe hakikaten mutfağından başladım diyebilirim. Bir gazetecinin geçmesi ihtiyaç duyulan neredeyse tüm basamaklardan erken de bir yaşta geçmiş oldum. Bu süreç benim için oldukça kıymetli şu sebeple daima sahaya çıkmadan ilkin en iyi okulun haber merkezi olduğuna inanırım. Kısaca bir nevi sahaya hazırlanmak benzer biçimde. O okuldan çıktığım ilk gün de sınava girecek bir talebe benzer biçimde Galata’ya gitmiştim ilk haberim için. Galata Kulesi’ni her gördüğümde de o basamaklar aklıma gelir. Haber merkezinde haberin iyi mi hazırlandığını öğrenirken sahada bizzat siz de haberin içindesiniz, hissediyorsunuz ve anlattığınız vaka her her neyse birebir yaşıyorsunuz. Aslına bakarsak görünmeyeni siz görünür kılıyorsunuz. Sahanın en güzel yanıysa, benim için bigün İstanbul Esenyurt’ta bir vakası aktarırken ya da balık fiyatlarından bahsederken, bir başka gün kendinizi bir harp bölgesinde, oldukça mühim bir davette ya da dünyanın diğer ucunda bulabiliyorsunuz.
Beyaz Saray yayınlarım bittiğinde döndüğüm ilk gün Esenyurt’ta bir katliam haberine gitmiştim. İşten çıkıp eve dönerken akşam Alaska’ya uçacağımı öğrenmiştim. İşimin en garip yanlarından birinin de bu çeşitlilik hâli bulunduğunu düşünüyorum. En sonucunda Esenyurt’un ara sokaklarında anlattığım hikâye ile Birleşmiş Milletler binasında ya da Washington’da dile getirdiğim hikâye; insan hikâyesi. Bu yüzden biri diğerinden ne daha kıymetli ne de daha önemsiz. Ben de aktardığım her haberde bu bilinci korumaya, hangi coğrafyadan ve hangi başlıkla gelirse gelsin her hikâyeye, kısaca her habere aynı özenle yaklaşmaya çalışıyorum.
– ABD Birleşik Devletleri’nde vazife yaptığınız dönemde mühim internasyonal gelişimleri takip etme fırsatı buldunuz. Değişik bir ülkede gazetecilik yapmak size mesleki açıdan neler kattı?
-ABD Birleşik Devletleri’nde 1 yıla yakın bir süre vazife yaptım. Bu dönem benim için kıymetli bir tahsil süreci oldu. Her gün yeni bölgeler görmek ve gözlemlemek bir yana, bambaşka bir kültürün içinde değişik bir görüş açısı kazanmamı da sağlamış oldu. İstisnasız her milletten değişik gazetecilerle tanışma ve birlikte emek verme fırsatı buldum. Ve mesleğimin en güzel yanı da tüm bu tarz şeyleri sanki bir arkadaşıma anlatıyormuş benzer biçimde seyircilere aktarmaktı.
Tüm bu deneyimler içinde hafızamın en inatçı köşesini işgal eden detay; Donald Trump’ın Beyaz Saray’da Oval Ofis’teki masasında bulunan meşhur kola tuşu. Emek harcama masasının üstünde duran kırmızı bir buton. Alaska’da canlı gösterim esnasında görevlilerin ayılar gezdirilmiş olduğu için dikkatli olmam mevzusunda uyarması, bir Amerikalının size Turkish tv diye seslenmesi hakikaten kendi kendime ben burada mıyım söylediğim anlardandı.
Yalnız televizyondan gördüğünüz ya da kulaktan dolma bilgilerle edindiğiniz yerde elinizde mikrofonla haber anlatıyorsunuz. Bugünden geriye dönerek baktığımda ABD Birleşik Devletleri’ni benim için aslolan kıymetli kılan şeyin habercilik anlayışıma ve dünyaya bakışıma yapmış olduğu katkı bulunduğunu söyleyebilirim. Öte taraftan internasyonal gündemin merkezinde olmak ve olayların değişik toplumlarda iyi mi yankılandığını gözlemlemek benim için oldukça değerliydi. ABD’de bulunduğum bu sürecin haber üretme refleksimi ve süratli karar alma becerimi oldukça geliştirdiğini düşünüyorum.
-Donald Trump’a yönelik suikast girişimi, zamanı davaları ve Washington’daki NATO Zirvesi benzer biçimde dünyanın gözünü çevirilmiş olduğu oldukça tehlikeli sonuç gelişimleri yerinde takip ettiniz. Bu biçim dünya geçmişine geçen kırılma noktalarında, tüm dünyanın izlediği bir haberi canlı yayında aktarırken üzerinizdeki sorumluluğu iyi mi yönettiniz? Sizi mesleki anlamda en oldukça zorlayan ve besleyen an hangisiydi?
Bu anlarda coşku oluyor normal olarak, fakat heyecanın önüne mesleki mesuliyet geçiyor. Bu sebeple tüm dünya yaşananları merak ederken siz oradasınız. Tanım etmesi oldukça başka bir his, bununla birlikte büyük bir mesuliyet. Mesleki anlamda beni en oldukça besleyen şey ise tarihe tanıklık ettiğimi hissettiğim anlardı. Bunlar bir tek haber değildi; seneler sonrasında da anımsanacak gelişmelerdi. Ben de oradaydım diyebilecek olmak gazeteciliğin en kıymetli taraflarından biri. Canlı yayınlarda her şey saniyeler içinde değişebiliyor, yeni bilgiler geliyor. Tek başınıza tüm bunlara yetişmeniz gerekiyor; hız, süre , doğru data. Ve her an hazırlıklı olmanız gerekiyor. Mesela, Donald Trump’a suikast günü aslen New York’ta gezeceğim ve arkadaşımla zaman geçireceğim bir izin günümdü. Haberi alır almaz gösterim için hazırdım.
Fetullahçı terör örgütü elebaşı Fetullah Hoca öldüğünde de oradaydım. Gece yarısı tek başıma evinin önüne gitmiştim. Gösterim yaptığım gün ABD polisi müdahale etmeye çalıştı. Başka polis ekiplerine haber verdiler ve beni gözaltına almakla tehdit ettiler, bilgilerimi alıp fotoğraflarımı çektiler. Aklınıza binbir türlü şey geliyor. Kameram da kayıttaydı. Kamera olmasaydı orada ne olurdu ya da gözaltına alınsaydım oradan o evden iyi mi çıkardım hayal bile edemiyorum. Heyecanı bastırıp soğukkanlı olmam gerekti. Korkmadığımı belli ederek yanıt verdim, polisi çağırmasını istedim fakat ters de tepebilirdi. En oldukça zorlandığım sanırım bu vakaydı. Bu sebeple bir taraftan aileniz de dünyanın diğer ucunda sizi izliyor ve korkuyor. En oldukça zorlayan da hep geri dönmek oldu. Bu sebeple bu şekilde zamanı gelişmelerin merkezinde çalışmak insanı inanılmaz besliyor. O atmosferi yaşayınca da ayrılmak kolay olmuyor. Döndüğünüzde en oldukça özlediğiniz şey gene aynı yerde olma hissi.
– Hem muhabir olarak sahada hem de spiker olarak ekranda seyirciyle buluşuyorsunuz. Sahadaki o dinamik, adrenalin dolu koşturmaca ile stüdyodaki o kontrollü ve soğukkanlı duruş arasındaki dengeyi iyi mi kuruyorsunuz? Hangisi kendinizi ‘evinde’ hissettiriyor?
Aslına bakarsak ikisinin de bende ayrı bir yeri var. Birbirlerinden oldukça değişik olsalar da, muhabir olmadan iyi bir spiker olunabileceğini düşünmüyorum. Bu sebeple sahaya çıkıp haberin iyi mi toplandığını, o emeğin iyi mi harcandığını bilmeseydim, masanın öteki tarafını tam anlamıyla anlayamazdım.
Muhabirlikte vakası siz anlatıyorsunuz, seyirciye hissettirmeye çalışıyorsunuz. Dışarıda siz ve kameramanınız var. Özgürsünüz, nereye gideceğinize, neyi göstereceğinize, haberi iyi mi anlatacağınıza siz karar veriyorsunuz. Kimi zaman saniyelerle yarışıyorsunuz, kimi zaman de saatlerce bekliyorsunuz. Devamlı değişen bir gidişat var ve bu dinamizm bana enerji veriyor.
Spikerlikteyse soruları siz soruyorsunuz. Stüdyo başka bir mesuliyet. Daha sakin, daha kontrollü olmak gerekiyor. Ses tonunuz, mimikleriniz, gövde diliniz, kullandığınız kelimeler. Kısaca disiplin ve dikkat gerektiren bir alan. Bence biri ötekini besliyor. Sahadaki deneyimle ekranda daha kuvvetli anlatabiliyorum ya da sorabiliyorum. Ekrandaki o sakinlik ve denetim sahada bana destek oluyor. Her ikisinde de evim benzer biçimde hissetsem de, ben gazeteciliğin ruhunun birazcık da sahada attığına inanıyorum.
– Gazetecilik kariyerine yeni başlamış olacak genç iletişimcilere ve bu alanda kendini geliştirmek isteyenlere en mühim tavsiyeniz ne olur?
Ilk olarak merak etsinler. Bu sebeple bence gazetecilik merak etmeyi asla bırakmamak demek. Doğru suali sormak da o meraktan doğuyor. Yalnız gündemi takip etmekle yetinmesinler, o gündemin niçin oluştuğunu anlamaya çalışsınlar. Sorsunlar, sorgulasınlar. Birazcık eski usul diyecekler bir ihtimal fakat ben hâlâ gazete okumalarını ve bol miktarda kitap okumalarını tavsiye ederim. Ben de hâlâ güne merak ederek, bugün ne olmuş diye bakarak başlıyorum.
İletişime açık ve girişken olsunlar. Bu sebeple bu meslekte bigün esnafla konuşurken birkaç saat sonrasında bir profesörle ya da bir bakanla röportaj yapıyorsunuz. Bundan dolayı kontakt becerileri de güçlü olmalı.
Bir de sabırlı olmalarını tavsiye ederim. Bu meslekte hiçbir tecrübe boşa gitmiyor.
Güvenilirlikten asla taviz vermesinler. Toplumsal medyanın oldukça yaygın olduğu bir çağdayız fakat bizim meslekte hâlâ en mühim şey “doğru data”. Bence bir gazetecenin haiz olduğu en büyük ana para verdiği itimat.
