Türkiye’nin ev sahipliğinde başkent Ankara’da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, ikinci gününde liderlerin katılımıyla meydana gelen tehlikeli sonuç oturumlarla devam etti.
32 önder; müdafa harcamaları, İran krizi, Avrupa’nın güvenliği ve ittifakın geleceğine ilişkin mühim başlıklara odaklandı. NATO Liderler Zirvesi netice bildirgesi gösterildi.
Zirve kapsamında yaşanmış olan gelişmeler şöyleki:
16.30RUTTE: 1 YIL ÖNCE VERİLEN TAAHHÜTLER ARTIK HAYATA GEÇİRİLİYOR
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın muhteşem ev sahipliği yapmış olduğu Ankara’da, (1 yıl ilkin Lahey’de verilen) taahhütler artık hayata geçiriliyor” dedi.
“S-400” sorusuna cevap veren Rutte, bu mevzunun ABD ile Türkiye arasındaki sorun bulunduğunu söyleyerek, “İki ülke bir emek harcama yapıyor. Yorumda bulunmak istemem” dedi.
Rutte ek olarak Trump’ın NATO eleştirilerine de yönelik, “Trump ve ABD’nin NATO’ya tamamen bağlı bulunduğunu daima biliyorum. Harcamalar mevzusunda bir sorun vardı. ABD Başkanı bunu çözmeyi başardı” dedi.
NATO Genel Sekreteri, bir sonraki NATO Zirvesi’nin Arnavutluk’ta olacağını deklare etti.
15.36 SONUÇ BİLDİRGESİ AÇIKLANDI
36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nin netice bildirisinde, üye ülkelerin NATO’nun kolektif müdafa maddesi olan 5. maddeye ve transatlantik bağa yönelik “sarsılmaz bağlılıklarını” teyit etmek suretiyle Ankara’da bir araya geldiğine dikkat çekildi. “Bir müttefike yönelik hücum, tüm müttefiklere yönelik saldırıdır. Birliğimiz, dayanışmamız ve kolektif gücümüz, özgür ve demokratik uluslardan oluşan İttifak’ımızdaki 1 milyar yurttaş için sulh, güvenlik ve refahın temeli olmaya devam etmektedir. Caydırıcılık ve savunmaya yönelik 360 aşama yaklaşımımıza bağlılığımızı sürdürüyoruz” ifadeleri kullanıldı.
“Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ile istikrarına yönelik uzun vadeli tehdidine ve terörizmin devam eden tehdidine karşı koymak amacıyla müttefiklerin Lahey Müdafa Taahhüdü’nü hayata geçirdiği” belirtilen bildiride, Avrupalı müttefikler ve Kanada’nın 2025’te temel müdafa gereksinimlerine yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdığı vurgulandı.
50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşması
Bildiride, yatırımların gereksinim duyulan kabiliyetleri sağlarken müdafa endüstri ve dayanıklılığı da güçlendirdiğine işaret edilirken, şunlar kaydedildi:
“Bugün Ankara’da, 50 milyar doları aşan yeni tedarik anlaşmasını duyuruyor, kolektif üretim kapasitemizi artırma ve inovasyonu hızlandırmak için sanayiyle beraber emek harcama taahhüdünde bulunuyoruz. Müttefikler arasındaki müdafa ticareti engellerini ortadan kaldırma çalışmalarımızı sürdürecek, müdafa sanayisindeki derinliği ve işbirliğini en üst düzeye çıkarmak için NATO ortaklıklarından yararlanacağız.”
Geleceği inşa etmek için daha kuvvetli bir NATO içinde daha kuvvetli bir Avrupa ve modernize edilmiş bir İttifak hedeflendiği aktarılan bildiride, Avrupalı müttefikler ve Kanada’nın, ABD’yle beraber İttifak’ın savunması mevzusunda daha çok mesuliyet üstlendiğine dikkati çekildi.
Bildiride, NATO’nun caydırıcılığı ve savunmasının uzay ve siber unsurlarla desteklenen uygun nükleer, konvansiyonel ve roket müdafa kabiliyetleri bileşimine dayandığı açıklandı.
Muharebe üstünlüğünün korunması mevzusunda kesin olunduğu vurgulanan bildiride, “Silahlı kuvvetlerimizi konuşlandırma, destekleme ve sürdürülebilirliğini sağlama kapasitemize yatırım yapıyor; derinlikte duyarlı vuruş, entegre hava ve roket savunması, insansız sistemler, ileri teknolojiler ve haber alma kabiliyetleri dahil olmak suretiyle tüm alanlarda belirlenen kabiliyet hedeflerimizi hayata geçiriyoruz. Birbiriyle uyumlu çalışabilen transatlantik muharebe bulutu geliştiriyor ve kuvvetli suni zeka modellerini benimsiyoruz.” ifadeleri kullanıldı.
Ukrayna’ya destek
Bildiride, Ukrayna’nın transatlantik güvenliğe katkı sağlamış olduğu belirtilerek, müttefiklerin, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmasına yönelik sarsılmaz desteğinde birlik içinde bulunduğunun altı çizildi.
Avrupalı müttefikler ve Kanada’nın artık Ukrayna’ya yönelik güvenlik yardımının büyük bölümünü ikili ve oldukca taraflı yollarla finanse etmiş olduğu anımsatılan bildiride, “Müttefikler, bu desteğin uzun solukta adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir olması icap ettiğinin altını çiziyor. Müttefikler, 2026 yılı için Ukrayna’ya askeri teçhizat, yardım ve eğitim desteği kapsamında 70 milyar euro taahhüdünde bulunuyor ve 2027’de de minimum aynı seviyede desteği sürdürme yönündeki egemen taahhütlerini teyit ediyor.” ifadeleri kullanıldı.
Bildiride, bu kapsamda, Avrupa Birliği’nin Ukrayna Destek Kredisi vasıtasıyla Ukrayna’ya oldukca yıllı finansman sağlama kararının memnuniyetle karşılandığı kaydedildi.
Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğü
İttifak’ın daha geniş güvenlik ortamını şekillendiren stratejik rekabet, yaygın istikrarsızlık, hibrit tehditler ve tekrarlayan krizlere cevap vermeye ve uyum sağlamaya devam ettiğine dikkati çekilen bildiride, “Müttefikler, İran’ın hiçbir vakit nükleer silaha haiz olmaması icap ettiğini yineliyor ve İran’a Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne tam anlamıyla saygı gösterme çağrısında bulunuyor.” değerlendirmesinde bulunulmuş oldu.
Bildiride, “Türkiye’nin bizlere gösterdiği eli açık ev sahipliği için teşekkürlerimizi sunuyoruz. Bir sonraki toplantımızda bir araya gelmeyi bekliyoruz.” ifadesi kullanıldı.
15.15ERDOĞAN, MACRON İLE BİR ARAYA GELDİ
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Ankara Zirvesi kapsamında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya geldi.
12.30ERDOĞAN NATO ZİRVESİNİN AÇILIŞINI YAPTI
Türkiye’nin müdafa kapasitesi, NATO içindeki konumu ve küresel güvenlik sınamalarına ilişkin mühim açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, müdafa sanayindeki atılımların altını çizdi. Erdoğan, Türkiye’nin müdafa harcamalarındaki kararlılığını rakamlarla paylaştı.
12.10LİDERLER AİLE FOTOĞRAFI ÇEKİLDİ
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen zirvede liderleri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte karşıladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Rutte, liderlerle ayrı ayrı fotoğraf çektirdi.
Resmi karşılama töreni sonrasında aile fotoğrafı çekimi gerçekleştirildi.
Fotoğraf çekiminde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın sağında Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, solunda ise NATO Genel Sekreteri Mark Rutte yer aldı.
Liderler, sonrasında Devlet ve Hükümet Başkanları Toplantısı’na geçti. Erdoğan, salona Arnavutluk Başbakanı Rama ile söyleşi ederek girdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve MİT Başkanı İbrahim Kalınca toplantı öncesi ABD Başkanı Donald Trump ile bir süre ayaküstü söyleşi etti.
11.45BAKAN FİDAN, ABD DIŞİŞLERI BAKANI RUBIO İLE GÖRÜŞTÜ
Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgiye nazaran Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya geldi.
11.10TRUMP: NATO’DAN MEMNUN DEĞİLİM
ABD Başkanı Trump, Beştepe’de dikkat çeken açıklamalar yapmış oldu. “NATO’dan memnun değilim.” diyen Trump, “Şu sebeple dünyanın bir numaralı terör ülkesi İran mevzusunda bizlere yardım etmediler ifadesini kullandı. Gazetecinin İran ile ateşkes sorusuna da cevap veren Trump, “İran ile ateşkes bence bitti. İran ile anlaşmak zaman kaybı” dedi.
11.05SURİYE CUMHURBAŞKANI ŞARA, ANKARA’DA
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, temaslarda bulunmak suretiyle Esenboğa Havalimanı’na geldi. Şara’yı, Tecim Bakanı Ömer Bolat karşıladı.
Suriye, NATO üyesi olmadığı için Şara’nın ziyareti zirvenin resmi programında yer almıyor. Sadece Şara, zirve dolayısıyla Ankara’da bulunan liderlerle ikili temaslarda bulunmak suretiyle Türkiye’ye geldi.
10.52ABD BAŞKANI TRUMP, OTELİNDEN AYRILDI
ABD Başkanı Donald Trump, devlet ve hükümet başkanlarını ‘Şimal Atlantik Konseyi Toplantısı’nda bir araya getirecek ana oturumunun öncesinde konakladığı otelden ayrıldı.
09.47MİÇOTAKİS: F-35 AÇIKLAMASINA YORUM YAPAMAM
ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’ye F-35 harp uçağı satışı mevzusunda verdiği pozitif mesajlar, İsrail’in peşinden Yunanistan cephesinde de yankı buldu. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, basın mensuplarının F-35 mevzusundaki sorularını yanıtladı. Miçotakis, şu ifadeleri kullandı: “Trump ve Erdoğan’ın dün meydana gelen açıklamaları ile ilgili olarak yorum yapmayacağım. Sadece şu kadarını söyleyebilirim; bir ittifak temel prensipler ve iyi komşuluk ilişkileri temelinde gerçekleşmelidir. Doğal ki ülkem hala açık bir harp tehdidiyle karşı karşıyayken, Türkiye’nin bölgesel kara sularını genişletme planları karşısında ya da böylesine bir durumda tüm NATO müttefiklerinin hassasiyetleri dikkate alınmalı. Şu sebeple biz sonuçta bir müdafa ittifakıyız. Tüm bu noktaların iyi komşuluk ve iş birliği çerçevesinde çözülebileceğini düşünüyoruz.”
08.55LİDERLER BEŞTEPE’YE GİDİYOR
36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’ne katılacak liderlerin Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ne girişleri başladı.
08.40FİDAN, ORBAN İLE GÖRÜŞTÜ
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Macaristan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Anita Orban ile Ankara’da bir araya geldi.
8.35MACRON ANKARA’DA SABAH KOŞUSU YAPTI
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi için geldiği Ankara’da sabah koşusu yapmış oldu.
08.07RUTE: NATO ARTIK DAHA GÜÇLÜ
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, sabah basın toplantısı düzenlendi. “Ankara’ya bu şekilde mükemmel bir ev sahipliği yapmış olduğu için teşekkür ediyoruz.” diyerek sözlerine başlamış olan Rutte, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açık olması icap ettiğini altını çizdi ve “Bu eğer olmazsa olmazımız. Bunu bu şekilde ele alıyoruz.” dedi. Daha kuvvetli NATO’nun daha kuvvetli birlik demek bulunduğunun altını çizen Rutte, bu mottoyla hareket ettiklerini lide getirdi. Rutte, “Lahey’de belirlenen ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 5’ini savunmaya ayırma hedefi vardı. Bu yıl yüzde 4’e ulaşıyoruz. NATO artık daha kuvvetli.” diye konuştu. Müdafa sanayisinde de aşama kaydetmelerin sağlandığını ifade eden Rutte, “Ülkeler artık yüzde 5’lik hedefine ulaşmalı.” açıklamasında bulunmuş oldu.
