İsrail’in “Bayrak Yürüyüşü” etkinlikleri esnasında Kudüs’ün Eski Kent bölgesinde yaşanmış olan saldırılar internasyonal kamuoyunda büyük tepki çekti. Görüntülerde çoğunluğunu İsrailli yasa dışı yerleşimcilerin oluşturduğu aşırı sağcı grupların “Araplara ölüm” çarpıcı sözleri attığı, Filistinli dükkan sahiplerine saldırmış olduğu ve dükkanları yağmaladığı görüldü. Middle East Eye ve Vocal Politics tarafınca paylaşılan görüntülerde yerleşimcilerin Batı Şeria’da Filistinli bir aileye ilişik köpeği sopalarla dövdüğü, bazı vakalarda kedilerin taşlanarak ya da tekmelenerek öldürüldüğüne ilişkin görüntü ve tanıklıklar da ortaya çıktı internasyonal analizler yasa dışı yerleşimcilerin İsrail ordusu tarafınca silahlandırıldığını ve hükümet tarafınca işledikleri suçlara rağmen yasa karşısında korunduklarını gözler önüne seriyor.
İsrailli yasa dışı yerleşimcilerin kökleri 1967 Altı Gün Savaşı sonrasında oluşan dini-milliyetçi hareketlere dayanıyor. (Reuters)
1967 İŞGALİNDEN SONRA BÜYÜDÜLER
İsrail yerleşim hareketinin kökleri 1967 Altı Gün Savaşı sonrasına dayanıyor. İsrail’in Batı Şeria, Doğu Kudüs ve Gazze’yi işgal etmesinin peşinden bilhassa Gush Emunim benzer biçimde dini-milliyetçi hareketler Filistin topraklarında Yahudi yerleşimleri kurmaya başladı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 242, 446 ve 465 sayılı kararlarında bu yerleşimler “internasyonal hukuka aykırı” olarak tanımlansa da süreç onlarca yıl süresince hızlandı. İsrail merkezli insan hakları kuruluşu B’Tselem’in verilerine gore bugün Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te yaşayan yerleşimci sayısı 750 bini aşmış durumda. Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’ne (OCHA) gore yalnızca 2025 yılı içinde yerleşimci saldırılarında binlerce Filistinli evini terk etmek mecburiyetinde bırakıldı. Internasyonal Kriz Grubu (International Crisis Group) ve Human Rights Watch analizlerine gore yerleşimci gruplar artık yalnızca ideolojik topluluklar değil; İsrail ordusuyla koordineli hareket eden yarı-organize paramiliter güçler haline geldi. Bilhassa aşırı sağcı siyasetçilerin hükümette güç kazanmasıyla beraber Batı Şeria’daki silahlı yerleşimci ağlarının genişlediği ifade ediliyor. Medyada daha ilkin İsrail hükümetinin binlerce yerleşimciye hücum tüfeği dağıttığı, bazı yerleşim bölgelerinde sivil milis eğitimleri düzenlenmiş olduğu de ortaya çıkmıştı.
KUDÜS VE HAYFA’YA İNDİLER
Son haftalarda şiddetin yalnızca Batı Şeria ya da Gazze bölgesinde değil, Kudüs ve Hayfa benzer biçimde karma sözü geçen kentlerde de arttığı belirtiliyor. Al Jazeera ve Middle East Eye’ın haberlerine gore Doğu Kudüs’ün Hristiyan Mahallesi’nde Filistinli dükkân sahiplerine saldırılar düzenlendi. Bazı görüntülerde yerleşimcilerin dükkanlara zorla girmeye çalmış olduğu, Filistinli sivillere taş ve sopalarla saldırmış olduğu görüldü. Aynı süreçte Batı Şeria’nın Ramallah kuzeyindeki Atara köyünde bir köpeğin zincirlenmiş halde dövülmesi ve kedilerin tekmelenerek ya da taş ile öldürülmesine ilişkin görüntüler toplumsal medyada büyük tepki çekti. Birleşmiş Milletler ve Amnesty International raporlarına gore İsrail güvenlik güçleri bir çok süre yerleşimci saldırılarına müdahale etmiyor ya da saldırganlar cezalandırılmıyor. BM İnsan Hakları Konseyi’nin son raporunda yerleşimci şiddetinin “kurumsal cezasızlık kültürü” içinde büyümüş olduğu ifade edildi. Raporda Filistinli sivillerin ziraat alanlarının yakıldığı, zeytinliklerin tahrip edilmiş olduğu ve yüzlerce evin saldırıya uğramış olduğu açıklandı.
Yerleşimciler Filistinli insanları katlediyor, hayvanları öldürüyor, dükkanları ve evleri yağmalıyor. Oldukca sayıda internasyonal rapora gore yerleşimciler ordu ve hükümetten destek alan paramiliter güce dönüşmüş durumdalar. (WAFA)
PARAMİLİTER GÜÇE DÖNÜŞTÜLER
İsrailli insan hakları uzmanları çalışanları da yerleşimci hareketinin dönüşümüne dikkat çekiyor. International Crisis Group değerlendirmelerinde Batı Şeria’daki silahlı yerleşimci grupların Filistin halkını göçe zorlamak amacıyla dizgesel korku politikası uyguladığı ifade ediliyor. İnsan hakları örgütleri bilhassa ABD’nin İsrail’e sağlamış olduğu askeri ve diplomatik desteğin bu terör sürecini güçlendirdiğinin altını çiziyor. Stockholm Internasyonal Sulh Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) ve ABD Kongresi verilerine gore Washington, İsrail’e yılda milyarlarca dolarlık askeri yardım sağlıyor. BM Genel Kurulu’nda ateşkes çağrılarının onlarca kere veto edilmesi de internasyonal hukuk tartışmalarını büyütüyor. Internasyonal haber ajanslarına konuşan Filistinli aileler ise Batı Şeria ve Kudüs’te yaşamın giderek daha güvensiz hale geldiğini belirtiyor. Medyada piyasaya sürülen son görüntüler, yerleşimci hareketinin yalnızca siyasal değil; toplumsal ve insani düzeyde de yeni bir sertlik aşamasına geçmiş olduğu yönündeki tartışmaları tekrardan gündeme taşımış durumda.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
