– Meslek hayatınız süresince mahalli medyadan ulusal kanallara uzanan mühim bir kariyer yolculuğu yaşadınız. Geriye dönerek bakmış olduğunuzda size en büyük katkıyı hangi deneyimler sağlamış oldu?
Mahalli medyada başladığınız süre aslına bakarsak haberciliğin temelini öğreniyorsunuz. İnsanla direkt temas oluşturmayı, bir olayın yalnız görünen tarafını değil, arka planını da araştırmayı orada öğreniyorsunuz. Ulusal kanallara geçtiğinizde ise hız, doğruluk ve mesuliyet fazlaca daha büyük hale geliyor. Bana en büyük katkıyı sahada geçirdiğim zamanlar sağlamış oldu diyebilirim. Şu sebeple masa başlangıcında öğrenemeyeceğiniz fazlaca şey var. İnsan hikâyelerine dokunmak, kriz anlarında doğru bilgiye ulaşmak ve baskı altında soğukkanlı kalabilmek mesleki anlamda en büyük kazanımlarım oldu.
– Cenk ve çatışma bölgelerinde senelerce vazife yaptınız. Bu süreçte sizi hem haberci hem insan olarak en fazlaca etkileyen vaka neydi?
Cenk bölgelerinde en ağır şey, insanların hayatlarının aniden iyi mi değişebildiğine tanıklık etmek. Bilhassa evlatların savaşın ortasında kalması insanı fazlaca derinden etkiliyor. Suriye iç savaşını başladığı ilk günden itibaren sahada takip ettim. Bir halkın ayaklanmasına, senelerce devam eden yıkıma ve sonunda rejimin çöküşüne birebir tanıklık ettim. Şam’ın düşmüş olduğu gün şehre giren ilk gazetecilerden biri oldum. O an yalnız askeri ya da siyasal bir gelişme değildi; senelerdir savaşın gölgesinde yaşayan insanların umutla korku içinde yaşamış olduğu zamanı bir kırılma anıydı. O sokaklarda insanların yüzündeki duygu, savaşın bıraktığı izler ve yılların yorgunluğu unutulacak şeklinde değildi.
Mısır’da ise hem devrime hem darbeye tanıklık ettim. Adeviye Meydanı’ndaki müdahale esnasında meydandaydım. İnsanlar hayatta kalabilmek için kaçarken birbirini eziyor, her yönden oluşturulan ateşin ortasında çıkış yolu arıyordu. Ortalık adeta bir mahşer yeriydi. O gün yaşananlar yalnız siyasal bir vaka değil, bununla beraber büyük bir insanlık dramıydı. İhvan’ın önde gelen isimlerinden Esma da o saldırıda yaşamını yitirdi. Bir gazeteci olarak objektif kalmaya çalışıyorsunuz fakat insan olarak bazı görüntüleri yaşam boyu unutmanız mümkün olmuyor.
Rusya-Ukrayna cenginde da sahadaydım. Rus ordusu Kiev’e kadar ilerlerken bilhassa İrpin’de inanılmaz bir müdafa hattı kurulmuştu. Ukraynalı askerler adeta etten duvar örerek şehri savunuyordu. İrpin büyük seviyede yıkıldı fakat Rus birliklerine geçit verilmedi. Makariv’de de benzer bir tablo vardı. Şehirler harabeye dönmüş olsa da, insanların direnişi dikkat çekiciydi.
Sadece bu harp bana dünyanın çifte standartını da fazlaca net gösterdi. Ukrayna’dan kaçan bayanlar ve çocuklar Polonya, Romanya, Türkiye ve birçok Avrupa ülkesinde büyük destek görmüş oldu. Göç eden insanların dramı günlerce dünya gündeminde yer aldı. Normal olarak buna kimsenin itirazı olması imkansız. Sadece senelerdir Ortadoğu’da fazlaca daha büyük göçler, fazlaca daha ağır trajediler yaşandı. Hayatta kalabilmek için dağlardan çıplak ayakla kaçan insanoğlu oldu. Fakat onların dramı bir çok süre görülmedi, duyulmadı, gündeme taşınmadı. Bu durum harp bölgelerinde vazife icra eden biri olarak beni en fazlaca düşündüren konulardan biri oldu.
Bugün benzer bir sessizliği Filistin’de de görüyoruz. İnsanlar yaşamını kaybederken, şehirler yok olurken, dünyanın büyük bir kısmı adeta kör ve sağır kalıyor. Türkiye ve İspanya haricinde kuvvetli tepki veren ülke sayısı oldukça azca. Lübnan da senelerdir büyük baskı ve saldırılar altında. Bilhassa Beyrut benim için dünyanın en güzel şehirlerinden biri. Değişik dinlerden ve kültürlerden insanların bir arada yaşamış olduğu, hoşgörünün hissedildiği fazlaca hususi bir kent. Benim de en sevdiğim şehirlerden biri. Sadece o kent de uzun süredir bombardımanların ve krizlerin gölgesinde yaşam mücadelesi veriyor. Ve ne yazık ki buna karşı da dünya kamuoyunun sessiz kaldığını görüyoruz.
– Tunus’tan Suriye’ye, Musul operasyonundan Zeytin Dalı Harekâtı’na kadar birçok eleştiri gelişmeyi sahada takip ettiniz. Böylesi sıkıntılı coğrafyalarda haber yaparken en büyük sorumluluğunuz ne oluyor?
En büyük sorumluluğumuz, doğru bilgiyi en süratli ve en güvenilir şekilde seyirciye ulaştırmak. Şu sebeple harp ve kriz bölgelerinde data kirliliği muhteşem boyutlara ulaşabiliyor. Sahada duyduğunuz her data doğru olmayabiliyor; kimi süre propaganda, kimi süre ruhsal savaşın bir parçası olabiliyor. Bu yüzden haber teyit mekanizması bizim için dirimsel önemde. Bir bilgiyi yayınlamadan ilkin değişik kaynaklardan doğrulamak, görüntüleri denetlemek ve sahadaki gerçeklikle örtüşüp örtüşmediğini idrak etmek gerekiyor.
Tunus’tan Suriye’ye, Musul operasyonundan Zeytin Dalı Harekâtı’na kadar birçok değişik coğrafyada çalıştım. Her bölgenin dinamiği, riski ve psikolojisi birbirinden fazlaca değişik oluyor. Mesela İsrail’de haber takip edeni yaparken en büyük zorluklardan biri bilgiye erişim ve teyit süreci oluyor. Güvenlik hassasiyeti oldukça yüksek olduğundan birçok bilgiye ulaşmak zorlaşıyor. Bununla birlikte son dönemde Türk gazetecilere yönelik ciddi bir mesafe ve bazen nefret duygusu hissedilebiliyor. Bu durum hem sahadaki hareket alanınızı daraltıyor hem de ruhsal olarak fazladan dikkat gerektiriyor.
Lübnan ise bambaşka bir atmosfer taşıyor. Bilhassa İsrail saldırılarının yoğun olduğu dönemlerde güvenlik riski fazlaca daha görünür hale geliyor. Bir noktada gösterim yaparken birkaç dakika sonrasında aynı bölgenin hedef alınabileceğini bildiğiniz gibi. Doğrusu ölüm ihtimali kuramsal bir risk değil, sahada her an hissedilen gerçek bir tehdit haline geliyor. Bu şekilde ortamlarda yalnız haberi düşünmüyorsunuz; ekibinizin güvenliği birinci öncelik oluyor. Kameramanınızın, teknik ekibin, beraber hareket ettiğiniz her insanın sorumluluğunu taşıyorsunuz.
Ukrayna’da ise fazlaca değişik bir tabloyla karşılaştık. Türkiye’ye ve Türklere karşı ciddi bir sempati var. Bilhassa Bayraktar SİHA’larının savaşın ilk dönemlerinde yarattığı tesir sebebiyle Türk gazetecilere yaklaşım oldukça pozitif yönde oluyor. İnsanlar size destek olmak istiyor, yön gösteriyor, güvenli alan sağlamaya çalışıyor. Bu da sahadaki hareket kabiliyetinizi ve iletişiminizi kolaylaştırıyor. Normal olarak savaşın riski orada da var, fakat toplumun yaklaşımı işinizi daha güvenli ve daha insani bir zeminde yapabilmenizi sağlıyor.
Bir öteki mühim mesuliyet da yaşanmış olan insani dramları aktarırken manipülasyondan ve ajitasyondan uzak durabilmek. Şu sebeple harp bölgelerinde insanların acıları üstünden tesir yaratmak fazlaca kolay. Sadece gazetecinin görevi, gerçeği olduğu şeklinde aktarmaktır. Oradaki insanların hikâyesini saygıyla, yansız şekilde ve onların yaşamış olduğu acıyı istismar etmeden anlatabilmek en kırılgan noktalardan biri oluyor.
– Haber merkezinde çalışmak ile sahada, bilhassa çatışma bölgelerinde vazife yapmak içinde iyi mi farklar var? Sahada olmanın habercilere katmış olduğu en mühim şey sizce nedir?
Haber merkezinde vakaları takip edersiniz fakat sahada olayın içine girersiniz.
Sahada haberi hissedersiniz.
Haber merkezinde çalışırken bir çok süre vakaları ekranlardan, ajanslardan ve resmi açıklamalardan takip edersiniz. Informasyon akışını yönetir, doğrulama yapar ve haberin en doğru şekilde seyirciye ulaşmasını sağlarsınız. Sadece sahaya çıktığınızda haber artık yalnız bir metin ya da görüntü olmaktan çıkar; direkt yaşanmış olan bir gerçekliğe dönüşür. Bilhassa çatışma bölgelerinde vazife yapmak, haberciliğin en zor fakat bununla beraber en öğretici taraflarından biridir. Şu sebeple orada yalnızca vakası aktarmıyorsunuz, insanların hayatlarına, acılarına, korkularına ve umutlarına tanıklık ediyorsunuz.
Sahada olmak habercinin bakış açısını tamamen değiştiriyor. Haber merkezinde sayı olarak gördüğünüz bir yitik, sahada bir annenin gözyaşı, bir çocuğun sessizliği ya da insanların hayata tutunma mücadelesi olarak karşınıza çıkıyor. Bu da habere daha insani, daha vicdani ve daha derin bir perspektiften yaklaşmayı sağlıyor. Haberci o an yalnız data aktaran biri değil; tarihe tanıklık eden ve yaşananları doğru şekilde kayda geçirmekle görevli bir gözlemci haline geliyor.
Ek olarak saha deneyimi gazetecinin reflekslerini ciddi anlamda geliştiriyor. Çatışma bölgelerinde saniyeler içinde karar vermek, risk analizi yapmak, kriz anını yönetmek ve aynı anda hem güvenliği hem haberi düşünmek zorundasınız. Bu süreç habercinin soğukkanlılığını, dikkatini ve vakaları süratli değerlendirme becerisini güçlendiriyor. Şu sebeple sahada hiçbir şey masa başındaki kadar kontrollü ilerlemiyor; bir çok süre belirsizlik içinde doğru sonucu vermeniz gerekiyor.
Sahada çalışmanın bir öteki mühim katkısı ise empati duygusunu güçlendirmesi. İnsan hikâyelerine bu kadar yakından temas ettiğinizde, haberin yalnız data vermekten ibaret olmadığını daha iyi anlıyorsunuz. Haber bununla beraber insanı idrak etmek, yaşananları hissettirmek ve görünmeyeni görünür kılmaktır. İzleyiciye yalnızca “ne oldu”yu değil, “orada insanoğlu ne yaşadı”yı da aktarabilmek gerçek haberciliğin en mühim taraflarından biri bence.
Bu yüzden saha haberciliği hem fizyolojik hem ruhsal olarak fazlaca zorlayıcı olsa da, bir gazeteciyi en fazla geliştiren alanlardan biri. Şu sebeple sahada yalnız haberi değil, yaşamın kendisini öğreniyorsunuz.
– Yoğun ve stresli bir mesleğin içinde futbolu hem oynamayı hem izlemeyi sevdiğinizi biliyoruz. Futbol sizin için yalnız bir hobi mi, yoksa yaşamın temposundan uzaklaşmanın bir yolu mu?
Futbol benim için yalnız bir hobi değil, hayatımın en mühim parçalarından biri. Mesleğimden sonrasında en sevdiğim şey diyebilirim. Bilhassa Fenerbahçe’nin hayatımdaki yeri fazlaca değişik. Benim için yalnız bir ekip değil; bir tutku, bir ilinti ve kimi zaman de çocukluk heyecanını tekrardan hissettiğim bir duygu. Yoğun gündemin, harp haberlerinin ve stresin içinde futbol birazcık nefes almak şeklinde geliyor. Maç izlerken ya da sahaya çıktığımda tüm yorgunluğu bir süreliğine geride bırakabiliyorum.
