Atlantik’in iklim dengesini taşıyan ana akıntı sistemi AMOC için bilim dünyasından gelen son ikazlar, küresel ısınmanın yalnızca sıcak hava dalgalarıyla değil, dünya iklimini ayakta tutan büyük sistemlerin zayıflamasıyla da ilerlediğini gösteriyor. Besin ve Ziraat Örgütü ile Dünya Meteoroloji Örgütü’nün son raporları aşırı sıcakların ziraat ve besin sistemlerini eşiğe getirdiğini ortaya koyuyor. Bilim adamlarının son ikazları ise AMOC’un sanılandan daha süratli zayıflayabileceğini, çöküş eşiğine yaklaşma ihtimalinin önceki değerlendirmelere nazaran daha yüksek olabileceğini gösteriyor.
Küresel iklim değişikliğinin en büyük tesiri yağışlardaki azalma ve kuraklık tablosu olarak yansıyor.
EKOLOJİK DÖNGÜ BOZULDU
Bilim yaşamına nazaran AMOC’un zayıflama mekanizması küresel ısınmanın en görünür neticelerinden biriyle bağlantılı. Şimal Atlantik’te suyun derine batabilmesi için yeterince soğuması ve tuzlu kalması gerekiyor. Atmosfer ısındıkça deniz suyu daha geç soğuyor; Grönland buzlarının erimesiyle yüzeye daha çok tatlı su karışıyor. Tatlı su, tuzlu suya nazaran daha hafifçe olduğundan batma sürecini zorlaştırıyor. Batma azaldıkça sıcak suyun kuzeye taşınması da yavaşlıyor. Bu zincir, bir noktadan sonrasında kendi kendini büyüten bir zayıflama döngüsü haline geliyor. Bu şekilde bir eşiğin aşılması, Avrupa’da sert kışlar, yaz kuraklıkları, Atlantik çevresinde ilave deniz seviyesi yükselmesi, tropikal yağış kuşağında kayma ve Afrika ile Asya musonlarında zayıflama şeklinde sonuçlar doğurabiliyor.
BALIKÇILIK ETKİLENECEK
Birleşmiş Milletler Besin ve Ziraat Örgütü ile Dünya Meteoroloji Örgütü’nün raporlarına nazaran aşırı sıcaklar, bir milyardan fazla insanoğlunun geçim kaynağını, sağlığını ve iş gücü verimliliğini tehdit ediyor. Ziraat işçileri, çiftçiler, hayvancılık icra eden topluluklar, balıkçılar ve orman ekosistemlerine bağlı geçim alanları bu riskin en ön cephesinde içeriyor. Raporların en mühim vurgusu ise aşırı sıcakların tek başına bir hava vakası olmaktan çıkıp “risk çarpanı” haline gelmesi. Isı arttığında yalnızca ürünlerin verimi düşmüyor; su stresi derinleşirken, ani kuraklık ihtimali yükseliyor.
AKDENİZ KUŞAĞI RİSKLİ
Raporlara nazaran ek olarak bir çok temel ziraat ürününde verim kayıpları 30 derecenin üstünde hızlanıyor; patates ve arpa şeklinde bazı ürünlerde eşik daha düşük seviyelerde başlıyor. En yaygın çiftlik hayvanlarında stres çoğu zaman 25 derecenin üstünde görülüyor. İklim krizinin yalnızca ürün kaybı değil, emek kaybı anlamına da geldiği de belirtiliyor. Akdeniz havzasının ise sıcak hava dalgaları, kuraklık, orman yangınları ve su stresiyle daha kırılgan hale geldiği vurgulanıyor.
AMOC’un zayıflaması, Türkiye için yalnızca iklim değil; besin güvenliği, su yönetimi, tecim ve bölgesel istikrar açısından da tehlikeli sonuç riskler taşıyor.
GIDA SORUNU YATABİLİR
Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız ise iklim döngüsündeki bozulmanın Türkiye için ciddi riskler taşıdığını belirtirken, “Türkiye, Akdeniz iklim kuşağının doğusunda; kuraklık, sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve tarımsal su stresi açısından aslına bakarsanız yüksek riskli bir bölgede içeriyor. Avrupa’da tarımsal üretim ve enerji talebi sarsıldığında Türkiye’nin ihracat pazarları, besin tutarları, gezim sezonu, enerji maliyetleri ve göç baskısı etkilenebilir” dedi.
SU YÖNETİMİ İÇİN KRİTİK
Yıldız, ikazlarının devamında ise şunları söylemiş oldu: “Afrika ve Ortadoğu’da yağış rejimlerinin bozulması, besin güvensizliğini ve yerinden edilmeyi büyütebilir. Karadeniz, Ege ve Akdeniz havzalarında deniz sıcaklıklarının değişmesi balıkçılığı negatif etkisinde bırakır. Kısacası AMOC’un zayıflaması yalnızca Şimal Atlantik’in bilimsel problemi değil; Türkiye’nin de tecim, besin güvenliği, su yönetimi ve bölgesel istikrar başlığıdır.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
