Küresel piyasalar, Orta Doğu’da yüksek gerilim iklimine geri dönüleceğine yönelik endişeler ve Hürmüz Boğazı’nı tekrardan trafiğe açacak bir anlaşmanın hemen hemen sağlanmaması sebebiyle haftaya tedirgin başladı.
ABD/İsrail-İran içinde savaşı sona erdirecek somut bir anlaşmaya varılamaması piyasalarda jeopolitik risk fiyatlamalarının sürmesine niçin oluyor.
Orta Doğu’da 8 Nisan’da sağlanan ateşkes kapsamında taraflar görüşme masasından pozitif yönde bir sonuçla kalkamazken, her geçen gün yeni tehditkar açıklamalar söz mevzusu ateşkes sürecinin kırılgan yapısını gözler önüne seriyor.
Bölgede her an tansiyonun tekrardan tırmanabileceği ihtimali fiyatlamaları zorluyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla ilgili “derhal ve hızlıca harekete geçmeleri” gerektiği mevzusunda uyarıda bulunmuş oldu. İran’a yönelik sert ifadeler kullanan Trump, “Aksi takdirde kendilerinden geriye hiçbir şey kalmayacak. Süre eleştiri ehemmiyet taşıyor.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Hürmüz Boğazı’ndan tanker sevkiyatlarının sıhhatli halde sürdürülememesi ve yükselen sigorta maliyetleri küresel çapta enerji arzına ilişkin endişelerin sürmesine yol açarken, bu durum petrol fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketi besliyor.
Artan petrol fiyatlarının makroekonomik görünüme yönelik negatif tesirleri, dünya genelinde açıklanan enflasyon verilerinde belirgin şekilde hissediliyor. Süregelen fiyat baskıları, merkez bankalarına ilişkin beklentilerin daha “şahin” bir çizgiye kaymasına yol açıyor.
ABD’de açıklanan son veriler, bilhassa üretici enflasyonunda sert bir ivmelenmeye işaret ederken, öteki merkez bankalarından sonrasında ABD Merkez Bankasının (Fed) da gelecek dönemde faiz artırımlarına yönelebileceğine ilişkin öngörüleri güçlendirdi.
Cenk öncesinde para piyasalarında Fed’in yıl genelinde toplam 2 faiz indirimi yapabileceği fiyatlanıyordu. Cenk sonrası yaşanmış olan belirsizliklerle bu tahminler terse döndü. Piyasa fiyatlamaları, Fed’in aralık toplantısında yüzde 70 ihtimalle 25 baz puanlık faiz artışına gidebileceğine işaret ediyor.
Enflasyonun bir süre yüksek kalacağı endişeleri ve Fed’e yönelik artan faiz artımı ihtimalleri tahvil piyasalarında satış baskısını artırdı. ABD’nin 5 ve 10 senelik tahvil faizleri ortalama 16 ayın, 20 ve 30 senelik tahvil getirileri ise ortalama son 3 senenin zirvelerine ulaştı.
Cuma günü yüzde 4,59 seviyesine yükselen ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yeni haftada yüzde 4,63’e çıktı.
Analistler, uzun vadeli tahvil getirilerinin kısa vadelilere bakılırsa daha çok yükselmesinin piyasaların artık yapısal olarak daha yüksek enflasyon ve daha yüksek faiz ortamını fiyatlamaya başladığı şeklinde yorumlanabileceğini kaydetti.
Bu gelişmelerin yanı sıra Beyaz Saray, Trump’ın Çin ziyaretinde mutabakata varılan ekonomik başlıkları duyurdu.
Buna bakılırsa Çin, ender toprak elementleri ve öteki eleştiri minerallere ilişkin tedarik zincirindeki aksaklıklara dair ABD’nin endişelerini giderecek. Ek olarak ender toprak üretimi ve işleme ekipmanları ile teknolojilerinin satışına yönelik yasaklar yada engellemeler mevzusundaki ABD endişeleri de ele alınacak. Çin, Çinli havayolu şirketleri adına Amerikan yapımı 200 tane Boeing uçağının alımını onayladı.
Çin, Ekim 2025’te verdiği soya fasulyesi alım taahhütlerine ek olarak, 2026, 2027 ve 2028 yıllarında ABD ziraat ürünlerinden yılda minimum 17 milyar dolarlık alım meydana getirecek.
Orta Doğu’daki gerilimlerin zincirleme etkileriyle cuma günü yüzde 2,4 düşüşle 4 bin 540 dolara inen altının ons fiyatı yeni işlem gününde yüzde 0,1 yükselişle 4 bin 545 dolardan alıcı buluyor.
Fed’e ilişkin tahminlerin “şahin” tarafa kaymasıyla cuma günü 99,3 seviyesine çıkan dolar endeksi yeni günde yatay seyrediyor. Brent petrolün varil fiyatı ise Orta Doğu’daki risklerin gölgesinde haftaya yüzde 1,7 artışla 107,9 dolardan başladı.
ABD’de endeks vadeli kontratlar ise haftaya negatif başladı. Ek olarak bu hafta, Orta Doğu’daki gelişmelerin yanında suni zeka temasının seyri üstünde eleştiri kıymet taşıyan Nvidia’nın bilançosu ve Fed’in toplantı tutanakları yakından takip edilecek.
Orta Doğu’daki gerilimlerle enerji maliyetlerinin yüksek seyrini koruması ve İngiltere’de siyasal belirsizliklere yol açabilecek düzeydeki gelişmeler Avrupa gündeminin odağını oluşturuyor.
Bölgede enerji maliyetlerinin yüksek seyrini koruması halihazırdaki enflasyon korkularını körüklerken, piyasalarda Avrupa Merkez Bankası (ECB) yıl sonuna kadar toplam 3 faiz artışı yapabileceği fiyatlanmaya devam ediyor.
Bu hafta Avro Bölgesi ve İngiltere’de açıklanacak enflasyon verileri söz mevzusu risklerin seyrine ilişkin net informasyon sağlayacak. Analistler, İngiltere’deki enflasyon verilerinde ihtimaller içinde hızlanma işaretlerinin ülke tahvil piyasasındaki satış baskısını artırabileceğini kaydetti.
Öte taraftan Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD, Çin ve Rusya’nın “AB’yi sevmediğini” belirterek, “Bu güçlerin Avrupa Birliği’ni dağıtmak istemesinin sebebi, bir arada olduğumuzda oldukça daha kuvvetli olmamızdır.” dedi.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar haftaya negatif başladı.
Asya borsalarında Cenup Kore hariç negatif bir seyir öne çıkarken, Çin’de endüstri ve tüketim verileri beklentilerin altında kaldı.
Ülkede endüstri üretimi nisanda senelik bazda yüzde 4,1 artsa da beklentilerin altında kaldı ve önceki aya bakılırsa yavaşlama eğilimi gösterdi. Perakende satışlar da yüzde 0,2 ile tahminlerin epey altında kaldı.
Zayıf gelen Çin verileri bölgede ekonomik aktiviteye yönelik endişeleri artırdı. Cenup Kore piyasası suni zeka teması sebebiyle çip talebi beklentilerinin kuvvetli kalmasıyla bölgede pozitif ayrıştı.
Öte taraftan Japonya’da dolar/yen paritesi yükseliş eğilimini sürdürerek 159,07 seviyesine çıktı. Dolar/yen paritesindeki artış ülkede enflasyon endişelerini körüklemesinin yanında tahvil faizlerinde de yukarı yönlü hareketi tetikledi.
Japonya’da 10 senelik tahvil faizi yüzde 2,74’e çıkarak 1995’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 düşerken, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,3 terfi etti.
Cuma günü, satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,89 kıymet kaybederek 14.367,60 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli sözleşme ise cuma akşam seansında düzgüsel seans kapanışına bakılırsa yüzde 0,32 geriledi.
Dolar/TL kuru cuma gününü 45,4950’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üstünde 45,5770’ten işlem görüyor.
Öte taraftan, yarın 19 Mayıs Mustafa Kemal Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı sebebiyle Borsa İstanbul işleme kapalı olacak.
Analistler, bugün yurt içinde tüketici itimat endeksi ve işsizlik oranının takip edileceğini, yurt haricinde ise veri gündeminin sakin bulunduğunu belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.500 ve 14.400 puanın destek, 14.700 ve 14.800 seviyelerinin ise direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.
