Avrupa sinemasının en mühim senaristlerinden Krzysztof Piesiewicz, 80 yaşlarında yaşamını yitirdi.
İranlı yönetmen Asghar Farhadi, Piesiewicz’in ölüm haberini Cannes’da aldığını deklare etti. Farhadi, Polonyalı yazarın kendisine Kieslowski’nin “Dekalog” kitabından bir kısmı uyarlama fikrini öneren şahıs bulunduğunu söylemiş oldu.
Kieslowski sinemasının arkasındaki isimdi
Krzysztof Piesiewicz, Krzysztof Kieslowski sinemasının en belirleyici yaratıcı ortaklarından biriydi. Kieslowski’nin insanı merkeze alan, etik sorularla örülü ve derinlikli beyazperde dilinde Piesiewicz’in senaryoları büyük rol oynadı.
Kieslowski, Piesiewicz ve besteci Zbigniew Preisner üçlüsü, Avrupa sinemasında unutulmaz bir miras bıraktı.
Piesiewicz’in imzası, Kieslowski’nin en mühim eserlerinde yer aldı:
“Sonsuz”,
“Öldürme Üstüne Kısa Bir Film”,
“Aşk Üstüne Kısa Bir Film”,
“Dekalog”,
“Veronique’in İkili Yaşamı”,
“Üç Renk: Mavi”,
“Üç Renk: Beyaz”,
“Üç Renk: Kırmızı”
Avukatlıktan beyaz perdeye uzanan sıradışı kariyer
Piesiewicz, beyaz perdeye geçmeden ilkin Polonya’da tanınmış bir avukattı. Komünist rejim döneminde siyasal davalarda yer aldı, muhalifleri ve Dayanışma Sendikası üyelerini savundu.
Kieslowski ile yolları da mahkeme salonlarında kesişti. Kieslowski, sıkıyönetim dönemindeki siyasal davalarla ilgili bir belgesel çekmek istiyordu. Piesiewicz ise onu bu mevzuyu tasarı beyazperde yöntemiyle anlatmaya ikna etti.
Bu buluşma, Avrupa sinemasının en kuvvetli yaratıcı ortaklıklarından birinin başlangıcı oldu. İkili ilk olarak 1984 yılında yapılmış “Sonsuz” filminin senaristliğini beraber yazdı.
Avrupa sinemasının yönünü değiştirdiler
Piesiewicz ve Kieslowski’nin ortaklığı, yalnızca Polonya sineması için değil, Avrupa sineması için de dönüm noktası kabul ediliyor.
1989 yılında yapılmış “Dekalog”, çağıl beyaz perdenin en mühim tv/film projelerinden biri olarak görülüyor. İnsan doğası, terbiye, hukuk, kabahat, aşk, inanç ve vicdan şeklinde temaları işleyen yaratı, seneler içinde beyazperde okullarında ve hukuk fakültelerinde de incelenen bir müracaat metnine dönüştü.
Piesiewicz, daha ilkin yapmış olduğu açıklamalarda, eserlerinin hukuk ve insan doğası arasındaki ilişkiyi sorgulamasından büyük kıvanç duyduğunu belirtmişti.
“Yanıt vermedik, sual sorduk”
Piesiewicz, Kieslowski ile yaptıkları filmlerin enerjisini karakterleri yargılamamalarına bağlıyordu. Ona bakılırsa bu beyazperde, etik hükümler vermekten fazlaca etik sorular sormaya dayanıyordu.
Polonyalı senarist, geçmişte yapmış olduğu bir değerlendirmede, sinemalarının temelinde kimseyi yargılamamak, insanı anlamaya çalışmak ve izleyiciyi sorularla baş başa bırakmak bulunduğunu vurgulamıştı.
Kieslowski’nin ölümünden sonrasında beyaz perdeden uzaklaştı
Krzysztof Kieslowski, 1996’da 54 yaşlarında kalp krizi sonucu yaşamını yitirdi. Piesiewicz ise yönetmenin ölümünden sonrasında ortak miraslarının korunmasına odaklandı.
İkili, Kieslowski’nin ölümünden ilkin “Aden, Araf ve Cehennem” adlı yeni bir üçlemenin senaryolarını tamamlamıştı. Bu projeler sonrasında başka yönetmenler tarafınca filme çekildi sadece Piesiewicz, hiçbirinin Kieslowski ile kurmuş oldukları yaratıcı uyumu yakalayamadığını ifade etmişti.
Piesiewicz, beyaz perdenin yanı sıra politikada da etken oldu. Polonya Senatosu’nda vazife yapmış oldu sadece 2011’de tekrardan aday olmayarak siyasetten çekildi.
Son projesi Farhadi ile oldu
Piesiewicz’in son mühim beyazperde girişimlerinden biri, Asghar Farhadi’ye “Dekalog” üstüne yeni bir yorum önerisi oldu. Farhadi bu teklifi kabul etti sadece tüm seriye değil, bilhassa altıncı bölüme odaklanmayı tercih etti.
Farhadi’nin Cannes’da tanıtılan yeni filmiyle Piesiewicz’in ölüm haberinin aynı günlere denk gelmesi, Avrupa beyazperde çevrelerinde büyük bir simgesel anlam taşıdı.
