Avrupa Birliği, tarihinin en kapsamlı genişleme dalgasına hazırlanırken, Brüksel’de yeni üyelerin kabulünün maliyeti tartışılıyor. Ukrayna, Moldova ve Batı Balkan ülkelerinin kademeli entegrasyonu, AB’nin mevcut bütçe yapısının köklü halde tekrardan düzenlenmesini mecburi hale getiriyor. Avrupa Komisyonu’nun 2028-2034 Oldukça Yıllı Mali Çerçeve (MFF) taslağı, bu dönüşümün ilk büyük adımı olarak görülüyor. Komisyon, Ukrayna için 100 milyar euroluk ayrı bir destek mekanizması, Batı Balkanlar için gelişme ve düzeltim fonlarının genişletilmesi ve yeni üyelik perspektifine uygun bütçe esnekliği öneriyor.
Ukrayna ve Moldova için kademeli entegrasyon araçlarının kullanılabileceği belirtiliyor.
UKRAYNA’NIN ÜYELİĞİ
Encompass’taki değerlendirmeye bakılırsa mevcut bütçe sistemi, bilhassa Ortak Ziraat Politikası ve uyum fonları üstünden işlediği için, daha düşük gelirli ve büyük ziraat sektörlerine haiz ülkelerin üyeliği halinde ciddi baskı altına girecek. Bilhassa Ukrayna’nın tam üyeliği durumunda, mevcut kurallar korunursa ülkenin ziraat fonlarının en büyük yararlanıcısı olabileceği, bunun da Fransa, Polonya ve İspanya benzer biçimde mevcut faydalanıcı ülkelerin paylarını azaltabileceği değerlendiriliyor. Analistler, düzeltim yapılmadığı takdirde AB bütçesinin yalnız genişlemekle kalmayıp mevcut dağıtım mantığının da sürdürülemez hale gelebileceğini belirtiyor.
SADECE BÜYÜME DEĞİL
2025 ve 2026 süresince yürütülen müzakerelerde, bütçenin yalnız büyütülmesi değil, gelir kaynaklarının da tekrardan tanımlanması öne çıktı. Yeni “öz kaynaklar” sistemi kapsamında karbon sınır vergileri, dijital vergiler ve şirket katkıları benzer biçimde kalemler, genişlemenin mali yükünü ulusal bütçeler üstündeki baskıyı azaltarak finanse etmenin yolları içinde değerlendiriliyor. Böylece AB, “borç geri ödemelerini karşılamayı ve genişleme maliyetini daha merkezi kaynaklarla dengelemeyi” hedefliyor.
BALKANLAR’A 6 MİLYAR EURO
Batı Balkanlar için başlatılan 6 milyar euroluk ‘Düzeltim ve Gelişme Paketi’ ise aday ülkelerin tam üyelik öncesinde ekonomik yapılanmasını hızlandırmayı amaçlıyor. Bu model, aday ülkelerin aşamalı entegrasyonunu finanse ederek ani bütçe şoklarını azaltabilecek bir geçiş mekanizması olarak görülüyor. Brüksel’de bu yaklaşım, Ukrayna ve Moldova için de benzer kademeli entegrasyon araçlarının kullanılabileceğinin işareti olarak değerlendiriliyor.
SİYASİ DİRENÇ VAR
Sadece rapora bakılırsa tüm bu planların önünde ciddi siyasal direnç bulunuyor. Almanya, Hollanda ve bazı şimal ülkeleri bütçe disiplinini öncelik olarak korurken; Cenup ve Doğu Avrupa ülkeleri güvenlik, jeopolitik ve ekonomik genişleme sebebi öne sürülerek daha büyük bütçe esnekliği talep ediyor. Bilhassa Rusya-Ukrayna savaşı sonrası genişleme, yalnızca ekonomik değil stratejik bir zorunluluk olarak da sunuluyor. Bu yüzden genişleme bütçesi, klasik mali pazarlıkların ötesinde Avrupa’nın güvenlik mimarisinin parçası haline geliyor.
ENTEGRASYON HIZLANIYOR
Rapora bakılırsa AB, “daha büyük bir birlik” vizyonunu sürdürebilmek için yalnız yeni üyeleri değil, kendi bütçe felsefesini de tekrardan tanımlamak zorunda. Önümüzdeki birkaç yıl içinde alınacak kararlar, Avrupa Birliği’nin hem siyasal entegrasyon hızını hem de küresel güç olarak hareket kapasitesini belirleyecek.
Rapora bakılırsa genişleme planların önünde ciddi siyasal direnç bulunuyor.
EK KAYNAK TALEBİ
Avrupa Parlamentosu Nisan 2026’da 2028-2034 bütçesi için ortalama 200 milyar euroluk ek kaynak talep ederek genişleme sürecine “daha agresif” mali destek istedi. Parlamento, yalnız aday ülkelerin entegrasyonu değil; Ukrayna desteği, müdafa harcamaları ve enerji dönüşümünün de mevcut bütçe sınırlarını aştığını korumak için çaba sarfediyor. Bu gelişme, genişleme tartışmasının artık yalnızca üyelik perspektifi değil, Avrupa’nın ekonomik egemenliği, stratejik savunması ve kurumsal reformlarıyla direkt bağlantılı hale geldiğini gösteriyor. Sadece bu talep, bütçe disiplinini korumak için çaba sarfeden üye devletlerle Brüksel kurumları içinde daha sert bir siyasal pazarlığın habercisi olarak görülüyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
