Gömü ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, katılmış olduğu bir etkinlikte yapmış olduğu konuşmada “Bu program olmasaydı enflasyon nereye giderdi sorusunu sormak için birazcık kafa yormak gerekiyor” ifadesini kullandı.
Bakan Şimşek “Bu meydan okumalara karşı biz ülkemizi doğru ve kuvvetli bir halde konumlandırıyoruz ve fırsat penceresinden vakalara bakıyoruz. Bizim uygulamakta olduğumuz iktisat programının 3 evresi var. Birinci evre risklerin kontrolüydü, yönetimiydi. 2023’te tarihimizin en büyük felaketi, zelzele felaketi yaşanmış, 13 ilimizde milyonlarca vatandaşımız büyük bir depremden etkilenmişti. Bugün asla yokmuş benzer biçimde söylemler var. Şimdi bu depremin yaralarını sararken büyük bütçe açıkları verip de bu bütçe açıklarını parasallaştırırsanız, kısaca para basarak finanse ederseniz, hiperenflasyona girersiniz. Bunu yapmamanız lazım. EYT hayata geçirildi. 3 milyon civarında vatandaşımız, kısaca 37-38 yaştan 40’lı yaşlara kadar erken emekli oldu, daha olacak, EYT kanunu bu.” şeklinde konuştu.
Gömü ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin borçluluk noktasında avantajlı bulunduğunu belirterek, “Hane halkı ve gerçek sektör borcu düşük olduğundan biz eğer enflasyonu tek haneye düşürürsek, gelişme katlanır. Bu enflasyonla savaşım oldukça oluyor, artık bir yerde duralım yaklaşımları var. Bu oldukça miyopik bir yaklaşımdır. Bu sebeple, kalıcı, sürdürülebilir yüksek büyümenin formülü, doğal ki düşük enflasyondur.” dedi.
Suni zekanın en büyük ayağının verimliliği artıracak bir teknolojik hizmet sunacak olması bulunduğunu aktaran Şimşek, istihdam piyasaları üstünde büyük tesiri olacağını dile getirdi.
Şimşek, geçmişte nitelikli görülen ve asla etkilenmeyecek denilen alanların şu anda oldukça süratli şekilde suni zeka ile arka plana itilmekle karşı karşıya bulunduğunu vurgulayarak, şöyleki devam etti:
“Artan gelir ve servet eşitsizliği riski, ülke içinde, ülkeler içinde ciddi bir risk. Bölgeler arası dengesizlikler ciddi risk. Suni zeka verimliliği artırarak refahı artırabilir fakat onun dışındaki etkilerin yönetilmesi gerekir. Şimdi doğal otonom, kısaca robotlar, otonom sistemler dedik, oturup yakınma edeceğimize, sanayicimiz için söylüyorum, daha oldukça erken aşamadayız. Küresel robot piyasası, 100 milyar dolar civarı bir piyasa. Azca bir piyasa değil fakat küresel iktisat için küçük bir piyasa. Bu piyasa, 2050’ye kadar 100 milyar dolardan 25 trilyon dolarlık bir pazara dönüşecek. Şimdi bizim üniversitelerimizin, sanayicilerimizin oturup bu trendleri ıskalamaması lazım. Bunlara odaklanması lazım. Bu sebeple katma kıymet burada, kar marjları burada, en azından orta vadede. Dolayısıyla fırsat pencereleri Türkiye için büyük. Suni zekanın hukuk, toplumsal bilimler, yönetim benzer biçimde alanları oldukça daha trajik bir halde etkilemesi umut ediliyor fakat el yordamıyla meydana getirilen işlere tesiri daha düşük görülüyor.”
“KALICI, SÜRDÜRÜLEBİLİR YÜKSEK BÜYÜMENİN FORMÜLÜ DÜŞÜK ENFLASYONDUR”
Bakan Şimşek, dünyanın borcunun dünya ulusal gelirine oranının yüzde 300’ün üstüne çıkmış olduğu bilgisini paylaşarak, gelişmekte olan ülkelerde bu oranın yüzde 235, Türkiye’de ise bu oranın yüzde 92 bulunduğunu altını çizdi.
Türkiye’nin burada pozitif yanları olduğuna işaret eden Şimşek, “Bizde borçluluk oldukça yüksek değil. Ne hane halkının ne devletin ne şirketlerin ne de finans sektörünün. Şimdi bu bizlere ne konu alıyor? Türkiye’nin gene bu küresel meydan okumalardan bir tanesi olan borçluluk noktasında avantajlı bulunduğunu gösteriyor. Hane halkı ve gerçek sektörün borcu düşük olduğundan biz eğer enflasyonu tek haneye düşürürsek, gelişme katlanır. Bu enflasyonla savaşım oldukça oluyor, artık bir yerde duralım yaklaşımları var. Bu oldukça miyopik bir yaklaşımdır. Bu sebeple kalıcı, sürdürülebilir yüksek büyümenin formülü, doğal ki düşük enflasyondur.” diye konuştu.
Şimşek, dünyada öteki bir meydan okumanın dünyada hızla yaşlanan nüfus olduğuna işaret ederek, Türkiye’de de nüfusun süratli şekilde yaşlanacağını söylemiş oldu.
Nüfusun süratli yaşlanmasının getirmiş olduğu trajik etkisinde bırakır olduğuna değinen Şimşek, “Biz fırsat penceresine bakacağız. Sıhhat turizmi, yaşlı bakım hizmetleri şu an 4,2 trilyon dolarlık bir pazar. Orta vadede 8,5 trilyon dolara çıkıyor. Dolayısıyla her yerde fırsat var. Meydan okumalar var fakat fırsatlar da var. Mühim olan şikayeti bırakıp bu fırsatlara odaklanmak. Biz turizmde oldukça iyi bir ülkeyiz, sağlıkta oldukça iyi bir noktadayız. İkisini birleştirelim, buyurun size çok önemli fırsat. Şimdi küresel ısınma bir realite dedik. Bunu ben söylemiyorum, istatistikler söylüyor. Birçok ülkede, Türkiye dahil, su stres seviyesi yüksek. Tüm bunlar bizim doğal ki değişiklik, dönüşüm yapmamızı gerektiriyor. Hükümetlerimiz döneminde sulama yatırımlarına oldukça ciddi kaynak ayırmışız. 108 milyar dolarlık yatırım yapılmış bir tek sulamaya. Biz burada da izleyici değiliz. Doğal ki birçok anlamda önlem lazım. Yeşil teknolojiler, yenilenebilir enerjide Türkiye büyük bir potansiyele haiz. Bunu ben söylemiyorum, internasyonal akademisyenler söylüyor. Küresel temiz enerji yatırımları da gene ikiye katlanacak. Daha çok artacak. Doğrusu 2 trilyon dolar civarından 4,5 trilyon civarına çıkacak.” ifadelerini kullandı.
“BU PROGRAM OLMASAYDI ENFLASYON NEREYE GİDERDİ SORUSUNU SORMAK İÇİN BİRAZ KAFA YORMAK GEREKİYOR”
Şimşek, küresel ekonominin kısa vadede savaşın bununla beraber getirmiş olduğu mühim bir arz şokuyla karşı karşıya bulunduğunu belirterek bunu iyi yönettiklerini bildirdi.
Orta-uzun vadede dünyanın karşı karşıya olduğu büyük meydan okumalar olduğuna işaret eden Şimşek, “Bu meydan okumalara karşı biz ülkemizi doğru ve kuvvetli bir halde konumlandırıyoruz ve fırsat penceresinden vakalara bakıyoruz. Bizim uygulamakta olduğumuz iktisat programının 3 evresi var. Birinci evre risklerin kontrolüydü, yönetimiydi. 2023’te tarihimizin en büyük felaketi, zelzele felaketi yaşanmış, 13 ilimizde milyonlarca vatandaşımız büyük bir depremden etkilenmişti. Bugün asla yokmuş benzer biçimde söylemler var. Şimdi bu depremin yaralarını sararken büyük bütçe açıkları verip de bu bütçe açıklarını parasallaştırırsanız, kısaca para basarak finanse ederseniz, hiperenflasyona girersiniz. Bunu yapmamanız lazım. EYT hayata geçirildi. 3 milyon civarında vatandaşımız, kısaca 37-38 yaştan 40’lı yaşlara kadar erken emekli oldu, daha olacak, EYT kanunu bu.” şeklinde konuştu.
Şimşek, Türkiye’de, 2023’te 120 milyar dolar seviyesinde ciddi bir dış tecim açığı bulunduğunu kaydederek, finansmana, dış finansmana erişimde sıkıntıların bulunduğunu anımsattı.
Bu risklerin yönetiminin mühim bulunduğunu vurgulayan Şimşek, “Ülkenin bir ödemeler dengesi stresine girmemesi, enflasyonun 3 haneye gitmemesi için oldukça ciddi bir çaba gösterilmesi gerekiyordu. Fazlaca kolay söylemler var, ‘enflasyon şuradaydı da şimdi buraya gelmiş’, tamam da bu program olmasaydı enflasyon nereye giderdi sorusunu doğal sormak için birazcık kafa yormak gerekiyor. Kolaycı yollar daima tercih ediliyor. Şimdi dolayısıyla ilk yılı biz bu şekilde geçirdik, o geride kaldı.” dedi.
“BÜTÇE AÇIĞI YÜZDE 5,1’DEN YÜZDE 3’ÜN ALTINA DÜŞTÜ, YÜZDE 3’ÜN ALTI ZATEN İDEAL”
Bakan Şimşek, programda ikinci evrede hedefin ekonomideki dengesizlikleri azaltmak bulunduğunu hatırlattı.
Şimşek, “Enflasyonu azaltmaya adım atmak, bütçe açığını azaltmak, cari açığı azaltmak, KKM’den çıkış. KKM oldukça mühim bir koşullu yükümlülüktü. İkinci evreyi de geriye bıraktık ve ana hedeflerin tamamında ilerleme sağladık, netice aldık. Şimdi üçüncü evre var. Üçüncü evre ise birazcık önü açık bir evre. Normalde 2027 sonu diye bekliyorduk bu evrenin tamamlanması için. Fakat gerek geçen yıl yaşanmış olan şoklar, gerek bu yıl oldukça daha devasa bir dış şokla karşı karşıyayız. Bu şoklar doğal üçüncü evreyi etkiliyor. Bu bir bahane de değil, bu bir gerçeklik. Tüm dünya şu anda bu şokun etkileriyle savaşım edecek, bu tarz şeyleri yönetecek.” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
Hedeflerinin bugüne kadarki kazanımları pekiştirmek bulunduğunu dile getiren Şimşek, bunun da reformla pekiştirilebileceğini söylemiş oldu.
Şimşek, “Politikayla bir yere varırsınız. Para politikası, maliye politikası benzer biçimde fakat bunu kalıcı hale getirmenin tek yolu var, o da reformdur, dönüşümdür. Bu gerçek sektörde de dönüşüm gerekiyor, kamuda da dönüşüm gerekiyor. Genel olarak bir düzeltim çabası gerekir. İkincisi, doğal burada tek haneli enflasyon, cari açığın kalıcı olarak problem olmaktan çıkmış olduğu, bütçe açıklarının kalıcı olarak yüzde 3’ün altına düşmüş olduğu ve verimlilik ve rekabet gücünün kalıcı bir halde arttırıldığı bir dönem. Şimdi bu döneme ilişkin vizyonumuzda zerre değişim yok fakat doğal ki bu devrin ne kadar süreceği meselesi, doğal ki dış gelişmelerin bir fonksiyonudur. Burada da bizim söylediğimize aykırı bir şey yok.” şeklinde konuştu.
Enflasyonun yüzde 85 ile Ekim 2022’de zirveyi bulduğunu, yılı 64 ile kapattığını ve ondan sonrasında 2023’te enflasyonu 65’te tuttuklarını özetleyen Şimşek, “Dezenflasyon 2024’te başlamış, yüzde 44. Geçen yıl yüzde 31, şu anda da yüzde 31 civarı. Geçici olarak 1-2 ay bu son gelişmeler etkisinde bırakır fakat enflasyonun aşağı yönlü trendinde bir değişim olmayacak, enflasyonu düşürmek ve o trendi devam ettirmek Türkiye için mühim bir kazanım. Gelir dağılımının kötüleştiği dönemler var son 20-25 yılda. İyileştiği dönemler var. Dezenflasyonla beraber gelir dağılımında iyileşme adım atmıştır fakat doğal ki daha gideceğimiz mesafe var.” dedi.
Şimşek, muhtemelen bu senenin ortası itibariyle zelzele bölgesinde tekrardan inşa ve ihya sürecinin büyük oranda tamamlanmış olacağını bildirdi.
Geçen yıl sonu itibariyle 90 milyar dolar para harcandığını aktaran Şimşek, “Bunu piyasalara hissettirtmeden, mühim bir şok yaşatmadan, bu imkanları biz ilgili Bakanlığa aktardık, ilgili birimlere aktardık ve bu 455 bin konut teslim edildi. Şimdi devam eden 166 bin var. Bu yıl içinde onlar da tamamlanmış olacak. Dünyada bu kadar büyük bir yükün altından bu kadar rahat bir halde çıkışı başaran kaç tane ülke vardır bilmiyorum. Fakat bu mühim bir kazanım. Acele unutuyoruz. Bu zelzele yaralarının sarılmasına karşın, 90 milyar dolar para harcamamıza karşın, EYT’nin sisteme etkisine karşın, bakın bütçe açığı yüzde 5,1’den yüzde 3’ün altına düştü. Yüzde 3’ün altı aslına bakarsanız idealdir.” şeklinde konuştu.
