Dünya 2025 yılını, bilim adamlarının değerlendirmelerine bakılırsa kayıtlardaki en sıcak üç yıldan biri olarak kapattı. Global iklim verilerine bakılırsa 2025, 1850-1900 öncesi endüstri periyodu averajlarıyla kıyaslandığında, uzun vadeli ısınma eğilimlerinin devam etmiş olduğu bir yıl oldu. Bu yıl hem de üç yıl averajının, 2015 Paris Anlaşması’yla hedeflenen 1.5 aşama artış sınırını ilk kez aşmasıyla da dikkat çekti. 2025’i geride bırakırken senenin son günlerinde açıklanan raporlar, ısınmada her senenin bir öncekini arattığını ortaya koydu.
İstanbul’dan Ege’ye kadar pek fazlaca bölgede muhteşem günler yaşandı.
EN ŞİDDETLİ 157 OLAY
İklim bilimciler, bu olağan dışı ısı artışının ardında insan faaliyetlerinin belirleyici bulunduğunu vurguluyor. Fosil yakıtların yaymış olduğu sera gazları atmosferde birikmeye devam ederken, organik bir soğutma tesiri meydana getiren La Niña’nın varlığına karşın sıcaklıklar yüksek seyretti. 2025’in sıcak geçmesinin somut göstergelerinden biri, Dünya Hava Vakası Attribüsyonu (WWA) araştırmacılarının belirlediği en şiddetli 157 muhteşem hava vakasının dünya genelinde ortaya çıkması oldu. Bunlardan 22’si detaylı incelemeye alındı. Bu muhteşem durumlar, yalnızca üstün dereceli sıcaklıkla sınırı olan kalmadı; hem de ölümcül dalgalar, kuraklıklar, sel felaketleri ve kasırgalarla da kendini gösterdi.
10 YILLIK KIYASLAMA
Bilim adamları, 2025’te yaşanmış olan sıcak hava dalgalarının, on yıl öncesine kıyasla ortalama on kat daha ihtimaller içinde hâle geldiğini belirtiyor. Bu tür ekstrem ısı dalgalarının çoğunun, insan kaynaklı iklim değişikliği sonucu olduğu da vurgulanıyor.
TÜRKİYE ODAK NOKTASI
Türkiye ve çevresinde de sıcaklıklar üstün dereceli seviyelere yaklaştı. Bilhassa yazları İstanbul’dan Ege’ye kadar pek fazlaca bölgede muhteşem sıcak günler yaşandı. Bu durum yalnız insan sağlığını etkilemekle kalmadı; tarımsal üretimde strese, su kıtlığına ve yangın risklerinin artmasına da yol açtı. Rapora bakılırsa yıl süresince en çarpıcı olaylardan biri, uzun devam eden kuraklığın Yunanistan ve Türkiye’de geniş alanlarda yangınlara niçin olmasıydı. Aynı dönemde Meksika’da şiddetli yağışlar ve seller, Hindistan’da muson yağmurlarıyla tetiklenen toprak kaymaları, Filipinler’de ise Super Tayfun Fung-wong’un milyonlarca insanı tahliye etmeye zorlaması benzer biçimde ekstrem vakalar kaydedildi.
RAPORLARDA YENİ NORMAL
Bilimsel raporlarda sıkça vurgulandığı suretiyle, bu tür ekstrem hava vakaları yalnız izole vakalar değil; küresel ısınmanın hızla artmasının yeni normalleri haline geliyor. Bu durum, ülkelerin uyum ve hazırlık kapasitelerini zorlamaya devam ediyor. İklim müzakerelerinde ise 2025 yılı beklenen ilerlemeyi sağlayamadı. Birleşmiş Milletler’in Kasım’da Brezilya’da düzenlenen iklim zirvesi, fosil yakıtlardan çıkışı net bir halde hedefleyen bir plan üstünde anlaşmaya varılamadan sonlandı. Bu da küresel ısınmanın 1.5 °C sınırının aşılmasına yönelik kaygıları artırdı.
2025’te yaşanmış olan sıcak hava dalgaları, on yıl öncesine kıyasla ortalama on kat arttı.
2025 MESAJ VERDİ
Raporlarda bilim dünyasının ortak bir ileti verdiği belirtilirken, “2025’i bu şekilde kapatmak, bir uyarı niteliği taşıyor. Küresel sıcaklıklar her yıl daha da yükselirken, iklim politikalarının güçlendirilmesi, temiz enerji yatırımlarının hızlandırılması ve uyarlama kapasitesinin artırılması gerektiği bir kez daha gündeme geliyor. Aksi takdirde gelecek yıllarda benzer yada daha şiddetli iklim olaylarının artarak devam etmesi umut ediliyor” deniliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
