Kripto para borsaları, hep iddia edilen “yeni, özgür finans sistemi” olmaktan çıktı; suçluların ve organize kabahat örgütlerinin milyarlarca dolar para akladığı gölge bankacılık sistemine dönüştü. Araştırmacı Gazeteciler Internasyonal Konsorsiyumu’nun (ICIJ) ortalama 10 ay devam eden soruşturması, dijital cüzdanlar üstünden meydana getirilen on binlerce işlemde uyuşturucu kartellerinden insan kaçakçılarına, siber suçlulardan Şimal Kore hacker gruplarına kadar uzanan kirli fon transferlerini deşifre etti. Binance, OKX, Coinbase, Kraken, Bybit, KuCoin ve benzeri kripto borsaların kara para aklama ve “temizleme” operasyonlarının omurgasını oluşturduğu ifade edilmekte.
ICIJ’nin soruşturması, kripto para piyasalarının küresel ölçekte kara para aklama ve organize kabahat gelirlerinin merkezi haline geldiğini gözler önüne serdi.
408 MİLYON DOLAR
ICIJ’nin verilerine bakılırsa Kamboçya merkezli Huione Group adlı finans kuruluşundan, bilgili olarak kara para aklandığı şüpheleri bulunan fonlar, insan kaçakçılığı, büyük dolandırıcılık ve sanal suçlardan elde edilmiş gelirler, 2024 Temmuz–2025 Temmuz döneminde 408 milyon dolar tutarında kripto paraya dönüştürülerek direkt Binance satın alan hesaplarına aktarıldı. Aynı dönemde, OKX ve Huione platformları da minimum 226 milyon dolarlık deposu belirsiz kripto para aldı. ABD Gömü Bakanlığı tarafınca “kara para aklama riskli” olarak işaretlenen Huione, bu kararın arkasından 161 milyon dolarlık para transferi daha gerçekleştirmiş oldu.
AMERİKA’DAN ASYA’YA UZANIYOR
ICIJ araştırmasında kripto borsaların yanı sıra “kripto-nakit dönüştürme” hizmeti sunan düzinelerce şirket ve “nakit hizmet” servisleri de incelendi. Bu firmalar da kripto paraları kimlik sormadan nakde çevirirken paranın kökeni araştırılmıyor. Araştırmaya bakılırsa bu servisler, suçluların “elektronik para”yı fiziki nakit haline dönüştürmesine aracılık ediyor. Aklanmış fonlar ise Şimal Kore hacker gruplarından, Çin ve Rus organize kabahat çetelerine, Meksika’nın meşhur uyuşturucu karteli Sinaloa Cartel’ne kadar uzanan geniş bir kabahat ağından geliyor. Suçlular bu yöntemle milyonlarca doları saniyeler içinde gönderebiliyor, izini sürmek ise neredeyse olanaksız hale geliyor.
Yasalar ve denetim mekanizmaları, takip edeni son aşama zorluk derecesi yüksek süratli kripto işlemlerinin hacmine yetişemiyor; suçlular milyarlarca doları sistem içinde cezasız halde aklıyor.
DENETİMSİZ PARA TRANSFERLERİ
Kripto borsaları, bankalar benzer biçimde sıkı kimlik doğrulama ya da anti-kara para aklama (AML) prosedürlerine doğal olarak değil. ICIJ’ye bakılırsa, borsalar geleneksel bankalara kıyasla daha gevşek kurallarla çalışıyor. Uzmanlar, kripto borsaların gelir deposu olan işlem ücretlerinden caymak istemediği için “suçluları sistem içinde tuttuğunu” ifade ediyor. Kripto para şirket yöneticileri içinde açıkça “suçluları atarsanız gelir kaybedersiniz” diyen adlar bile bulunuyor. Öteki taraftan kripto-nakit dönüştürme hizmetleri küresel denetim boşluğunda çalışıyor ve bu hizmetler yardımıyla kimliksiz nakit para elde etmek kolaylaşıyor.
KONTROLSÜZ GÖLGE EKONOMİ
Gazetecilerin soruşturmalarında ortaya çıkan kişisel mağduriyetler de çarpıcı boyutlarda. Kanada’dan Japonya’ya, ABD’den Avrupa’ya kadar uzanan kurbanlar, kriptoya yatırdıkları yaşam birikimlerini kaybettiklerini ya da dolandırıcılık faillerine karşı hakkaniyet mekanizmalarından cevap alamadıklarını ifade ediyorlar. Bu durum, yalnız “para kaybı” değil; ekonomik yıkım ve küresel finansal suçlarda kanuni güçsüzlük anlamına da geliyor. ICIJ tabloyu “suçlular için muhteşem, mağdurlar için umutsuz olan bir gölge iktisat” olarak tanımlıyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
