Göçmen karşıtı politikaların arkasından Los Angeles’ta günlerdir devam eden kitlesel ayaklanmalarda sertlik tırmanıyor. California Valisi federal hükümeti mahkemeye vereceklerini açıklarken, ABD Başkanı Donald Trump yönetimi Ulusal Muhafızların yanı sıra deniz piyadelerini de (U.S. Marines) bölgeye gönderdi. Trump göstericileri vurmakla tehdit ederken eyalette muhteşem hal ve sokağa çıkma yasağı deklare edildi. Ülkenin önde gelen Anayasa hukukçularından olan Teksas Eyaleti eski Baş Yargıcı Lee Hudspeth krizin yasal boyutunu Haber Global Web Hususi’e değerlendirdi. ABD’de Anayasal bir kriz yaşandığını dile getiren hukuk uzmanına gore kente ordu gönderilemez ve siviller vurulamaz. Hudspeth’e gore Trump’ın Anayasa’yı aşındırmasının tesirleri küresel ölçekte aşırı sağı yükseltebilir. İşte Donald Trump’ın ikinci Başkanlık döneminde ülkedeki ilk büyük krizi olarak da kayıtlara geçen vakalar hakkında Hudspeth’in çarpıcı değerlendirmeleri:
ABD’li meşhur Anayasa hukukçusu Lee Hudspeth’e gore (fotoğrafta) Başkan Donald Trump, Los Angeles’taki önlemleri ile Anayasal sınırları zorluyor ve aşındırıyor.
ANAYASAL KRİZ
“Göçmenlik sorunları eyalet temelinde değil federal düzeyde yürütülür; sadece uygulamanın yerele tesirleri oldukca daha yaygın hissedilir. Başkan Trump’ın söylemleri ve uygulamaları bilhassa California benzer biçimde oldukca kültürlü ve göçmen nüfusu yoğun eyaletlerde Anayasada güvence altına alınan eşit koruma ilkesine (Equal Protection Clause) aykırı şekilde algılanıyor. Protestolar Anayasal bir hak sadece sertlik sınırına ulaşınca durum karmaşıklaşıyor. Yaşananlar, bir tek politik bir sorun değil; Anayasal bir kırılmanın da işareti.”
ORDU GÖNDERİLEMEZ
“Şu anda California Eyaleti’nde ciddi bir yasal çatışma yaşanıyor. Ulusal Muhafızlar bir eyaletin Valisi’nin talebiyle konuşlandırıldığında bu ABD Anayasası Madde I, Bölüm 8, Madde 15-16’ya gore yasaldır. Federal hükümet şu demek oluyor ki Washington D.C.’nin eyalete Deniz Piyadeleri’ni göndermesi ise Posse Comitatus Yasası gereğince oldukca ciddi şekilde sınırlandırılmıştır ve deniz piyadeleri sivillere karşı iç düzeni sağlamakla kesinlikle görevlendirilemez. Bu sadece Kurultay’den geçecek bir karar olur dolayısıyla eyalet Valisi, Trump hükümetine dava açmıştır.”
Hudspeth’e gore ABD’deki olayların uzaması ya da artması durumunda küresel ölçekte aşırı sağın yükselişi durdurulamaz hale gelebilir.
ASKER SİVİLİ VURAMAZ
“Başkan Trump muhafızlara ve askerlere protestocular tarafınca tükürme benzer biçimde eylemler olursa vurun emri verdiğini iddia ediyor sadece bunu yapması imkansız. Güvenlik güçleri makul olmayan güçten korunmak için sadece silahlı güce başvurabilir. Trump’ın söylemi asker ve polisin yasal yetkilerini aşar ve oldukca tehlikeli bir ifadedir. ABD Ordusunun iç yönetmelikleri de sivillere karşı sınırsız müdahaleyi yasaklıyor. Asker bu şekilde bir tepki gösterirse askeri ve federal mahkemeler devreye girmek zorunda kalır.”
DÜNYADA AŞIRI SAĞI ETKİLER
“Bu vakalar Los Angeles’ta ilk kez gerçekleşmiyor; daha ilkin 1965 ve 1992 senesinde da şehir tam olarak bu hale geldi. Protestoların arka planında daima dizgesel ırkçılık ve polis şiddetine karşı koyma refleksi yer aldı. Kentin Belediye Başkanı mevcut durumda her ne kadar sokağa çıkma yasağı duyuru ettiyse de eyaletin yasalarına gore şov hakkı ve özgür hareket hakkı ihlal edilemez. Dolayısıyla sınırsız bir sokağa çıkma yasağı gücü eyaletin elinde yok. Mevcut durumda ABD Başkanı Anayasa’yı bütünüyle ihlal ediyor diyemeyiz sadece sınırlarını aşındıran, zorlayan girişimlerde bulunuyor. ABD’de hukukçular içinde Başkanlık sisteminden Başkanlık rejimine mi geçiliyor tartışmaları yapılıyor. Bu süreç uzarsa ABD demokrasinin merkezi imajından çıkar ve küresel liberal düzenin yıkılmasının sembolü haline gelir. Kanımca bunun tesiri ise küresel seviyede hissedilir ve aşırı sağın yükselişi durdurulamaz hale gelebilir.”
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
