Avrupa Birliği (AB), küresel tedarik zincirlerinde artan kırılganlık karşısında hammadde güvenliğini sağlamaya yönelik yeni bir rota çizdi. Geleneksel madencilik sahalarına alternatif olarak, artık evlerin çekmeceleri, kent çöplükleri ve hurdalıklar yeni kaynak alanı diye deklare edildi. “Kentsel madencilik” olarak adlandırılan bu yöntem, eski elektronik cihazlarda bulunan ender elementleri geri kazanmayı amaçlıyor. AB vatanlarında ortalama 700 milyon eski cep telefonu bulunmuş olduğu tahmin ediliyor. Bu cihazlarda azca oranda da olsa lityum, kobalt, manganez, niyobyum ve ender toprak elementleri yer ediniyor. Avrupa Çevre Ajansı (EEA) verilerine gore, bir Avrupa ailesinde averaj 74 elektronik aygıt bulunuyor ve bunların 13’ü asla kullanılmadan evlerde tutuluyor.
Tehlikeli sonuç Hammaddeler Nihai Raporu’na gore, öncelikli elementler içinde magnezyum, manganez, niyobyum ve hafifçe ender toprak elementleri yer ediniyor. Bu elementler, bataryalar, güneş panelleri ve rüzgar türbinleri benzer biçimde yeşil dönüşüm teknolojilerinin temel bileşenleri içinde sayılıyor.
‘HAMMADDE’YE MUHTAÇLAR
AB’de kullanılan kıymetli toprak minerallerinin yüzde 90’ı halen Avrupa dışından ithal ediliyor. En büyük tedarikçiler ise Çin, Rusya ve Güneydoğu Asya ülkeleri. Avrupa Komisyonu’nda bu durum, “stratejik zafiyet” olarak değerlendirilirken, Tehlikeli sonuç Hammaddeler Yasası kapsamında, geri dönüşüm oranının yüzde 1’den yüzde 25’e çıkarılması hedefleniyor. Bu doğrultuda, her AB ülkesinde elektronik atıkları toplayacak sistemler kurulması ve kıtadaki 2 bin 700 geri dönüşüm tesisine ulaştırılması mecburi hale getirilmesi de planlanıyor. Sadece söz mevzusu çalışmaların önünde bazı engeller de var. Avrupa Çevre Ajansı’na dayanılarak hazırlanan raporlarda her Avrupa ailesinde averaj 74 elektronik aygıt bulunmuş olduğu vurgulanırken, bunlardan 13’ünün kullanılmadığı halde evlerde biriktirildiği ifade ediliyor.
ÇEVRE YIKIMI ÖNLENECEK
AB’de 2026 senesinde atık yönetimi ve geri dönüşüm mevzusunda kapsamlı bir yasa hazırlığı da yapıyor. Bilhassa beton, çelik, alüminyum ve cam benzer biçimde hammaddelerde dışa bağımlılığı azaltmak ve sera gazı emisyonlarını düşürmek için, bina yıkımı yerine yapı yenileme teşvik edilmesi amaçlanıyor. EEA raporlarına gore, AB’deki yapıların büyük kısmında emisyonların yüzde 60’tan fazlası yapı malzemelerinden kaynaklanıyor. Bundan dolayı hem dijital aletlerin onarımı ve tekrardan kullanımı, hem de yapıların geri dönüştürülmesi öncelikli çevresel strateji olacağı vurgulanıyor.
4 MİLYAR AVRO KAZANÇ
Söz mevzusu geri dönüşüm planlaması hayata geçtiğinde, yalnızca elektronik atıkların dönüştürülmesiyle AB’nin yılda 3 ila 4 milyar avroluk ithalat yükünden kurtulabileceği hesaplanıyor. Ek olarak kentsel madencilik yardımıyla, yeraltı madenciliğinin yol açmış olduğu çevresel tahribatın ve karbon ayak izinin azaltılması da hedefleniyor.
‘AB Tehlikeli sonuç Hammaddeler Nihai Raporu’na gore hafifçe ender toprak elementleri Magnezyum, Manganez, Niyobyum öncelikli olarak listeleniyor. Avrupa Çevre Ajansı’na gore, mevcut AB yapı stokunda emisyon oldukça büyük oranda yapı malzemelerinden kaynaklanıyor. Hem yapılarda hem de dijital aletlerde geri dönüşüm ile yenileme yaklaşımlarının, somut sera gazı emisyonlarının azaltılmasına destek olacağı tüm raporlarda vurgulanıyor.
SERA GAZI TEDBİRİ
Avrupa Komisyonu’ndan bu mevzuda verilen bilgilerde ise atık mevzusunda 2026 senesinde kapsamlı bir yasa emek vermesi yapılacağının sinyali veriyor. Yasa ile AB’deki toplam atık ağırlığının yüzde 40’ını oluşturulan beton, alüminyum, çelik ve cam benzer biçimde geleneksel hammaddelerde dışa bağımlılığın en aza indirilmesi sağlanması hedefleniyor. Geri dönüşümde ise sera gazı oranları belirleyici olacak. Uzmanlara gore, elektronik cihazların tekrardan kullanımı ve onarımı kadar bina yenilemenin de, çevreye tesir açısından yıkımdan daha iyi bir çözüm olacağı ifade ediliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
