İsrail’in Hizbullah ve Hamas üstündeki yıkıcı saldırıları ve Suriye’de Beşar Esad rejiminin çökmesiyle beraber İran’ın Orta Doğu’daki gücü büyük bir darbe aldı. Gerek İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Kudüs Gücü Tugayı gerekse de Tahran’a bağlı silahlı vekil orduların Orta Doğu’daki görünür varlıkları kayboldu. Avrupa Birliği’ne yakınlığıyla malum EU Reporter’ın Avrupa danışma kaynaklarına dayandırdığı analize bakılırsa İran beklenmedik bir bölgede oldukça kuvvetli olarak tekrardan belirdi. İran’ın; Sudan Silahlı Kuvvetleri’ne (SAF) tabanca, danışma ve danışman temin etmiş olduğu ifade edilirken, başkent Hartum’un bu destek ile SAF’ın kontrolüne geçmiş olduğu vurgulanıyor. Öteki taraftan ABD’nin de Somali’den tamamen çekilmeyi organize ettiği iddialar içinde, Washington’a bakılırsa “Türkiye, BAE ve İran ülkedeki yeni güçler durumunda.”
Orta Doğu’daki varlığı eriyen İran, Sudan’daki iç savaştan çıktı. İstihbarat kaynaklarına bakılırsa Somali Ordusu’na tabanca ve danışma elde eden Tahran, Kızıldeniz’de askeri deniz üssü de açmak istiyor.
İRAN SİHA’LARI SUDAN’DA
Elde edilmiş bilgilere bakılırsa SAF’ın İran’dan temin etmiş olduğu silahlar bilhassa dikkat çekiyor. Öyleki ki ülkedeki en büyük havalimanı Port Sudan Havalimanı’nda bu silahları depolamak için uçaklar bazı hangarlardan çıkarıldı ve hangarlar cephane depolarına dönüştürüldü. Ülkede oldukça kanlı ve kitlesel yıkıma sebep olan ağır silahların büyük bölümünün Tahran’dan geldiğini ifade eden danışma kaynakları, İran’a ilişik SİHA birliklerinin ülkedeki iç muharebede Süratli Destek Güçleri’nin olduğu bölgelere bombalı saldırılar düzenlediğini öne sürüyorlar. Kulislerden yansıyan bilgilere bakılırsa İran yapımı ağır toplar da muharebede kullanılıyor. Bölgede gözlemlerde bulunan ve ABD Dışişleri Bakanlığı tarafınca finanse edilen Sudan Çatışma Gözlemevi’nin verdiği bilgilere bakılırsa, Port Sudan Havalimanı’na her hafta minimum 7 İran askeri kargo uçağı iniş yapıyor.
DENİZ ÜSSÜ İSTİYORLAR
İran’ın bölgede oldukça sayıda teknik uzman ve askeri danışmana haiz olduğu da belirtiliyor. İstihbarat kaynaklarına bakılırsa Tahran’ın amacı “Kızıldeniz’de kalıcı bir tesir alanı ve deniz üssü elde etmek.” Orta Doğu’da son aşama zayıflayan İran için tehlikeli sonuç bölge haline gelen Kızıldeniz hem güvenlik hem de deniz ticareti açısından stratejik öneme haiz. Bölgede Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye ve Rusya da etkinliğe haiz ve İran’ın bölgedeki yeni varlığını yakından takip ediyorlar. Kızıldeniz dünya deniz tecim hacminin yüzde 12’sini taşımış olduğu için küresel bir tesir savaşım alanına dönüşmüş durumda. İran’ın bölgedeki vekil ordusu konumunda bulunan Husiler’in enerjisini iyice arttırması da bu strateji ile direkt bağlantılı.
ABD ÇEKİLİYOR
ABD’nin önde gelen fikir kuruluşlarından Quincy Enstitüsü’ne bağlı Responsible Statecraft gösterim organı da İran’ın da bölgedeki çatışmalara müdahil olmasının arkasından Birleşik Devletler’in hem Sudan hem de Somali’deki tesirinin neredeyse bütünüyle kaybolduğunu gündeme taşıdı. ABD’nin Sudan’daki çatışmalarda yansız kalmasının arkasından şimdi de Somali’de köktencilik dinci Eş-Şebab örgütünün ülkede tekrardan güç kazanmasıyla beraber başkent Mogadişu’daki Amerikan Büyükelçiliği’nin kapatılacağı iddia ediliyor.
İstihbarat kaynaklarına bakılırsa İran, Kızıldeniz üstünden büyük bir ekonomik koz elde etmek istiyor. Almanya merkezli yorumlara bakılırsa AB kısa sürede mecburen bölgeye askeri çerçevede odaklanmak zorunda duracak.
TÜRKİYE VURGUSU
ABD’nin bölgede ortalama 600 askeri çalışanı bulunuyor ve bu personelin de artık Somali ordusuna eğitim vermeyeceği açıklanmış durumda. Washington’da Somali’de etkin güçlerin artık BAE ve Türkiye olduğuna da değiniliyor. Mogadişu’nun en büyük güvenlik, askeri ve diplomatik ortağı olarak Türkiye’nin adı kulislerde çoğunlukla dile getiriliyor. Washington’daki stratejistlere bakılırsa İran’ın da artık sahneye girmiş olduğu Somali’de 2009’dan bu yana kurulmaya çalışılan yeni devlet projesi halktan karşılık bulabilmiş değil.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
