ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 19 Kasım’da Şenzen’de gerçekleştirdiği üçlü zirve, Avrupa’da yeni bir diplomatik öfkeye yol açtı. Küresel konuların yanı sıra Ukrayna savaşının Kiev ve Avrupa temsilcileri olmadan ele alınması, kıtanın geleceğinin büyük güçler tarafınca belirlenebileceği endişelerini artırdı. Trump’ın Putin’i “dostum” diyerek kucaklamasına Avrupa başkentlerinden sert tepkiler yükselirken Almanya, Fransa, İngiltere ve öteki müttefikler Berlin’de Zelenski’nin katılmış olduğu Gönüllüler Koalisyonu toplantısında bir araya geldi. Ortalama 40 ülkenin temsil edilmiş olduğu zirvede Avrupa’nın sulh görüşmelerinden dışlanamayacağı vurgulandı. Sadece Şenzen’de piyasaya sürülen ortak bildiride Ukrayna’nın adının bile geçmemesi, savaşın ötesinde Avrupa güvenlik düzeninin de Washington, Moskova ve Pekin içinde pazarlık mevzusu olabileceğine ilişkin tartışmaları büyüttü.
Trump, Putin ve Şi Cinping Çin’in Şenzen kentinde bir araya gelirken Avrupa liderleri de Berlin’de Zelenski’yi yanlarına alarak toplandı. İki ayrı zirvenin fotoğrafları, Ukrayna savaşının geleceğinde Avrupa’nın söz sahibi olma mücadelesini ortaya koydu. (Reuters)
ZELENSKİ’DEN ÜÇLÜ ZİRVEYE TEPKİ
Şenzen’de üç önder Ukrayna savaşını görüşürken Zelenski, sulh müzakerelerinde Ukrayna’nın ve Avrupa’nın direkt temsil edilmesi icap ettiğini belirtti. Berlin’e gelen Ukrayna Cumhurbaşkanı, Avrupa’nın görüşme sürecine tam katılımını sağlamak için çalıştıklarını deklare etti. Polonya Başbakanı Donald Tusk ise Trump’ın Putin’i dostu olarak tanımlamasına tepki göstererek “Putin bizim dostumuz değil ve asla olmayacak” dedi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Rusya’nın Avrupa güvenliği hakkında dayatmalarda bulunmasının kabul edilemeyeceğini söylemiş oldu.
BERLİN’DEN YENİ YALTA’YA RET
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Berlin’deki toplantının peşinden 1945 Yalta Konferansı’na gönderme yaparak Avrupa’nın tekrardan nüfuz alanlarına bölünmesine karşı çıktı. “Yalta seçimi bir format sulh getirmez” diyen Merz, Ukrayna ve Avrupa olmadan yürütülecek müzakerelerin başarı göstermiş olamayacağını altını çizdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Avrupa’nın güvenliğinin Avrupa ülkeleri dışlanarak kararlaştırılamayacağını belirtti. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot ise ABD, Çin ve Rusya’nın dünyanın en büyük üç gücü olduğu söylemine itiraz ederek Avrupa Birliği’nin ekonomik ve siyasal ağırlığını hatırlattı.
AVRUPA’NIN CEVABI: GÖNÜLLÜLER KOALİSYONU
Berlin’deki Gönüllüler Koalisyonu toplantısında Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya ve Polonya’nın yanı sıra NATO ve Avrupa Birliği temsilcileri yer aldı. Liderlerin Zelenski’yle verdiği toplu fotoğraf, Şenzen’deki üçlü önder görüntüsüne karşı Avrupa’nın siyasal birlik mesajı olarak değerlendirildi. Görüşmelerde Ukrayna’ya hava savunması, enerji ve mali destek ile ihtimaller içinde ateşkes sonrasında güvenlik garantileri ele alındı. Avrupa Birliği’nin Ukrayna için önerilmiş olduğu 45 milyar avroluk kredi paketi de gündemdeydi. Avrupa ülkeleri, harp sonrasında Ukrayna’ya internasyonal güvenlik gücü gönderilmesi seçeneği üstünde çalışıyor.
TRUMP AVRUPA’YA DA BASKI YAPTI
Şenzen’deki görüşmenin peşinden Trump, başkanlık uçağından Berlin toplantısına telefonla katıldı. Politico’nun Avrupalı yetkililere dayandırdığı habere bakılırsa ABD Başkanı, Ukrayna’ya milyarlarca dolarlık yeni askeri yardım yapılmasını sorguladı. Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ise Berlin’de Avrupa’nın görüşme sürecine katılmasını desteklediklerini söylemiş oldu. Kushner, Washington’ın Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri vermeye açık bulunduğunu belirtti. Rusya ise Avrupa öncülüğünde Ukrayna’ya asker konuşlandırılması önerisini reddediyor. Putin, Avrupalı temsilcileri Moskova’ya çağrı ederek ilkin Rusya’nın güvenlik talepleri hakkında görüşmeler yapılmasını önerdi.

