Türkiye’nin denizlerde yürüttüğü enerji arama faaliyetlerinde yeni bir dönem başladı. Doğu Akdeniz’de uzun seneler vazife meydana getiren, arkasından Somali açıklarında araştırmalarda bulunan Oruç Reis Sismik Araştırma Gemisi’nin yeni adresi Pakistan oldu. Mersin’in Taşucu Limanı’ndan 30 Ekim’de hareket eden vapur, Karaçi Limanı’na ulaştı. Türkiye’nin Pakistan açıklarında yürüteceği emek verme, iki ayrı deniz sahasını kapsıyor.
İLK DURAK KARAÇİ
Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı’nın açıklamış olduğu programa bakılırsa Oruç Reis, ilk olarak Pakistan’ın güneyindeki Indus-C Bloku’nda vazife meydana getirecek. Marjan 3B Sismik Projesi kapsamında Karaçi açıklarında 670 kilometrekarelik alan üç boyutlu yöntemle taranacak. Deniz tabanının altındaki jeolojik yapıların inceleneceği çalışmanın hazırlık ve veri toplama aşamasının ortalama 50 gün sürmesi öngörülüyor. Geminin ikinci vazife alanı ise Pakistan’ın güneybatısındaki Makran sahaları olacak. Burada 2 bin 353 kilometrelik hat süresince iki boyutlu sismik veri toplanacak. Makran operasyonunun ortalama 25 günde tamamlanması planlanıyor.
Analistler; Çin ile Hindistan arasındaki stratejik rekabetin yaşandığı Hint Okyanusu’nda Türkiye’nin enerji alanındaki varlığının dikkatle izlenmesi icap ettiğini belirtiyor.
REKABET ALANI
Türkiye’nin enerji araştırması gerçekleştireceği Pakistan kıyıları, Hint Okyanusu’na oluşturulan Arap Denizi’nin kuzeyinde bulunuyor. Bölge, petrol ve naturel gaz potansiyelinin yanında Asya’nın mühim deniz tecim güzergahlarına yakınlığıyla da dikkat çekiyor. Pakistan’ın güneybatısındaki Gwadar Limanı, Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru’nun denize oluşturulan mühim noktalarından biri. Hindistan ise Arap Denizi’ndeki deniz ulaştırma hatlarını ekonomik ve askerî güvenliği açısından yakından takip ediyor.
OKYANUSLAR STRATEJİSİ
Oruç Reis’in araştırma yapacağı Indus-C ve Makran sahaları, bu geniş coğrafyanın Pakistan’a ilişik deniz yetki alanlarında yer ediniyor. Türkiye’nin faaliyetleri Pakistan ile yürütülen enerji işbirliğine dayanıyor. Bununla beraber Türk araştırma gemisinin bölgeye erişmesi, Ankara’nın denizlerdeki teknik ve ekonomik faaliyetlerinin Doğu Akdeniz ile Afrika kıyılarının ötesine geçtiğini gösteriyor.
PAKİSTAN’DA 20 YILLIK ARAYIŞ
Pakistan, enerji ihtiyacının mühim bölümünü ithalat yöntemiyle karşılayan ülkeler içinde bulunuyor. Ülkenin denizlerdeki petrol ve naturel gaz arama faaliyetleri ise uzun senelerdir sınırı olan düzeyde kaldı. Pakistan Petrol Bakanlığı, Türk araştırma gemisinin gelişini ortalama 20 senelik aranın arkasından denizlerdeki arama çalışmalarının tekrardan canlandırılması açısından mühim bir adım olarak değerlendirdi. Pakistan’da 2025 senesinde meydana gelen deniz sahası ihalesinde 23 arama bloku tahsis edildi. Türk Petrol şirketi de Karaçi açıklarındaki bir blokta yüzde 25 hisse ve operatörlük üstlendi.
ÖNEMLİ REZEVLER VAR
Pakistan’ın enerji potansiyeline ilişkin piyasaya sürülen değerlendirmelerde ise 3,585 milyar varil petrol ve 66,26 trilyon fitküp naturel gazdan söz ediliyor. Sadece bu rakamlar, hemen hemen keşfedilmemiş kaynaklara ilişkin tahminleri ifade ediyor. Oruç Reis’in toplayacağı veriler, gelecekte sondaj yapılabilecek alanların belirlenmesinde kullanılacak. .
SOMALİ’DEN UZANAN HAT
Oruç Reis’in Pakistan görevi, Türkiye’nin Somali açıklarında yürüttüğü çalışmaların arkasından geliyor. Türk araştırma gemisi, Somali’de dokuz ay devam eden ilk kıtalararası operasyonunda üç ayrı deniz sahasında toplam 4 bin 464 kilometrekarelik alanda üç boyutlu sismik veri topladı. Elde edilmiş veriler, Davet Bey Derin Deniz Sondaj Gemisi’nin Somali açıklarında yürüttüğü sondaj çalışmalarına hazırlık oluşturdu. Türkiye, böylece yalnızca kendi deniz yetki alanlarında değil, başka ülkelerle meydana getirilen anlaşmalar çerçevesinde de denizlerde arama ve sondaj faaliyetleri gerçekleştirmeye başladı.
YENİ ORTAKLIK MODELİ
Uzmanlara bakılırsa Türkiye’nin Pakistan açıklarında yürüttüğü enerji faaliyetleri, petrol ve naturel gaz arayışının ötesinde, Türk petrol şirketlerinin internasyonal projelerdeki etkinliğini çoğaltması açısından da ehemmiyet taşıyor. Jeostrateji uzmanı ve araştırmacı Dr. Ahmet Uslu ise Türkiye’nin Pakistan açıklarında enerji arama faaliyetlerine katılmasının yalnızca petrol ve naturel gaz arayışı olarak değerlendirilmemesi icap ettiğini belirtirken, “Hint Okyanusu, Çin ile Hindistan arasındaki stratejik rekabetin en mühim alanlarından biri. Türkiye’nin bu bölgede operatörlük üstlenmesi, enerji alanındaki internasyonal etkinliğini artırabilecek mühim bir adım. Ihtimaller içinde bir enerji keşfi Türkiye’ye ekonomik fırsatlar sağlayabilirken, bölgedeki varlığının uzun vadeli neticeleri da ehemmiyet taşıyor” diyor.

