Ukrayna, Rusya ile muharebede askeri komünikasyon ve insansız hava araçlarının kontrolü için büyük seviyede Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX’in Starlink sisteminden yararlanıyor. Sadece Ekim ayında Starlink ve askeri amaçlı Starshield sistemlerinde yaşanmış olan erişim kısıtlamaları, Kiev yönetiminin bu bağımlılığını tekrardan gündeme getirdi. Ukraynalı yetkililer, bilhassa saatte 160 kilometrenin üstünde hızla hareket eden vasıta ve insansız hava araçlarında uydu bağlantısının kesildiğini bildirdi. Bu durum, Rus insansız hava araçlarını havada önlemek için kullanılan süratli önleyici dronların faaliyetlerini de etkiledi. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı teknoloji danışmanı Serhiy Beskrestnov, kısıtlamaların bazı askeri görevleri aksattığını deklare etti. Musk ise Starshield sisteminin ABD hükümetinin kontrolünde bulunduğunu, kullanım sınırlamalarına ABD yönetiminin karar verdiğini savundu.
ZELENSKİY: TÜRKİYE İLE ÇALIŞACAĞIZ
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Türkiye ile uydu teknolojileri alanında ortaklaşa iş ihtimalinin görüşüldüğünü deklare etti. Zelenskiy, Türkiye ziyaretinin arkasından CNN Türk’e verdiği röportajda iki ülkenin ortak uydu üretimi ve bu alanda teknoloji geliştirme mevzularını ele aldığını söylemiş oldu. Ukrayna basınında yer edinen haberlere bakılırsa Zelenskiy, uydu teknolojilerinin iki ülkenin güvenliği açısından ehemmiyet taşıdığını belirterek bu alanda beraber çalışacaklarını açıkladı. Sadece açıklamada kurulacak sistemin teknik özellikleri, üretim takvimi yada projenin hangi kurumlar tarafınca yürütüleceği mevzusunda detay verilmedi. Zelenskiy’nin 31 Ekim’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yapmış olduğu görüşmede müdafa sanayisi, ortak üretim ve endüstri projeleri de gündeme gelmişti. Uydu teknolojisi açıklaması, iki ülke arasındaki müdafa ve teknoloji işbirliğinin genişletilmesi çerçevesinde değerlendiriliyor.
TÜRKİYE’DEN ÖNCE FİNLANDİYA İLE ADIM ATTI
Kiev yönetimi, Starlink’e alternatif oluşturabilecek uydu komünikasyon kapasitesi için Türkiye açıklamasından ilkin de harekete geçti. 22 Ekim’de Finlandiyalı uydu şirketi ICEYE ve telekomünikasyon şirketi Nokia, Ukrayna Müdafa Bakanlığı ile uydu haberleşmesi alanında işbirliğini öngören bir niyet mektubu imzaladı. Projenin hedefi, Ukrayna’nın kendi kontrolünde çalışabilecek uydu komünikasyon ağı ve yer altyapısı geliştirmesi. ICEYE ve Nokia’nın açıklamasına bakılırsa sistemin müdafa, sınır güvenliği ve acil durum hizmetlerinde kullanılması planlanıyor. Finlandiya kamu gösterim kuruluşu Yle de bu girişimi Ukrayna’nın Starlink’e bağımlılığını azaltma çabasının bir parçası olarak değerlendirdi. Müdafa haberleri kuruluşu Janes’in aktardığı bilgilere bakılırsa projenin ilk uydularının 2028’de fırlatılması umut ediliyor.
TÜRKİYE’NİN UYDU TEKNOLOJİSİ BİRİKİMİ
Türkiye’nin bu işbirliğinde gündeme gelmesinin sebeplerinden biri, son yıllarda uydu üretimi ve uzay teknolojilerinde geliştirdiği kapasite. Türkiye’nin yerli imkanlarla geliştirdiği ilk komünikasyon uydusu Türksat 6A, 2024’te uzaya gönderildi ve 2025’te hizmete alındı. Projede TÜBİTAK UZAY, TUSAŞ, ASELSAN ve CTECH vazife aldı. Türkiye ek olarak Göktürk-2 ve İMECE benzer biçimde yer gözlem ve görüntüleme uydularıyla da bu alanda edinim kazanmıştır.
MUSK’IN YERİNE GEÇECEK SİSTEM HEMEN KURULAMAZ
Starlink’in yörüngede 10 bini aşkın uydudan oluşan geniş bir ağı bulunuyor. Avrupa merkezli OneWeb’in ise 600’ün birazcık üstünde uydusu var. Bu ölçekte bir altyapının oluşturulması, yalnızca uydu üretimini değil, fırlatma kapasitesini, yer istasyonlarını, kullanıcı terminallerini ve kesintisiz hizmet sağlayacak geniş bir ağı da gerektiriyor. Türkiye ile uydu ortaklaşa iş açıklamasının Musk ile yaşanmış olan gerilimin derhal arkasından gelmesi, iki gelişme içinde bağlantı kurulmasına yol açtı.
