Avrupa Birliği’nin (AB) sınırda karbon düzenlemesini genişletme planı, Türkiye’nin Avrupa pazarına ihracat meydana getiren endüstri sektörlerini de yakından ilgilendiriyor. Demir-çelik, alüminyum ve çimento şeklinde temel ürünlerle süregelen uygulamanın, bu ürünleri kullanarak üretilen nihai malları da kapsaması gündemde. Centre for European Düzeltim’un (CER) yayımladığı değerlendirmeye bakılırsa AB, karbon düzenlemesini ortalama 200 yeni ürün grubuna genişletmeyi tartışıyor. Böylece yalnızca ham madde üreticileri değil, bu ham maddeleri işleyerek Avrupa pazarına ürün satan firmalar de yeni karbon maliyetleriyle karşılaşabilecek.
BUZDOLABINDAN MAKİNEYE YENİ ÜRÜNLER GÜNDEMDE
AB’nin genişletme planında buzdolapları, metal mobilyalar, makineler, çeşitli endüstri ürünleri ve tıbbi cihazlar şeklinde nihai ürünler yer ediniyor. Mevcut sistemde demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen şeklinde ürünlerin üretiminden meydana gelen karbon emisyonları dikkate alınıyor. Yeni düzenlemeyle bu malzemeleri kullanarak üretilen ürünlerin de kapsama alınması hedefleniyor. Mesela Türkiye’de üretilen bir buzdolabının imalatında kullanılan çeliğin karbon maliyeti, ürün Avrupa’ya ihraç edildiğinde daha geniş bir hesaplamanın parçası haline gelebilir. Böylece düzenlemenin tesiri ham madde üreticilerinden nihai ürün imalatçılarına doğru yayılabilir.
AB SANAYİSİNİ KORUMA TARTIŞMASI
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM) temel amacı, Avrupa’da üretim meydana getiren şirketlerin karbon salımını azaltmak için katlandığı maliyetler sebebiyle rekabet dezavantajı yaşamasını önlemek olarak belirtiliyor. AB, daha gevşek çevre kurallarına haiz ülkelerden gelen ürünlerin bu pozitif yanları kullanmasını engellemeyi hedefliyor. Sadece CER, düzenlemenin kapsamının kontrolsüz halde genişletilmesinin yeni problemler yaratabileceğine dikkat çekiyor. Kuruluşun analizinde incelenen 378 ürünün 103’ünde karbon maliyetinin düşük olduğu ve AB’nin bu ürünlerde belirli ülkelere aşırı bağımlı olmadığı belirtiliyor.
TÜRK İHRACATÇISI İÇİN YENİ HESAP
Türkiye’nin AB ile yoğun ticari ilişkileri ve endüstri ihracatındaki ağırlığı, düzenlemenin genişletilmesini mühim hale getiriyor. Bilhassa beyaz eşya, makine, otomotiv yan endüstri, metal eşya ve çeşitli ara malı üreticileri yeni uygulamadan etkilenebilecek sektörler içinde bulunuyor. AB’de nihai ürünlerin düzenlemeye dahil edilmesine ilişkin görüşmeler sürüyor. Avrupa Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi içinde yapılacak müzakerelerde kapsama alınacak ürünlerin sıralaması ve uygulamanın ayrıntıları netleşecek. CER’in değerlendirmesinde, genişletmenin 2028’de yürürlüğe girmesinin öngörüldüğü aktarılıyor.

