11 Eylül 2001 saldırılarının üstünden 25 yıl geçti sadece ABD’de saldırıların öncesinde ve sonrasında devlet kurumlarının elindeki bilgiler hakkında belge tartışmaları bitmedi. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Ground Zero çevresindeki hava kalitesi ve sıhhat risklerine ilişkin daha ilkin yayımlanmamış 170 binden fazla sayfanın erişime açılacağını duyurdu. İlk belgeler, saldırılardan aylar sonrasında bile bölgede asbest tespit edildiğini ortaya koyuyor. Mamdani, önümüzdeki bir yıl içinde yüz binlerce ek belgenin de parasız dijital arşive aktarılacağını deklare etti.
“HAVA GÜVENLİ” DENİLMİŞTİ
İkiz Kuleler’in yıkılmasının arkasından New Yorklulara Ground Zero çevresindeki havanın güvenli olduğu yönünde açıklamalar yapılmıştı. Sadece ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) kendi müfettişliği daha 2003’te, EPA’nın 18 Eylül 2001’de havanın güvenli bulunduğunu açıklamak için kafi veri ve analize haiz olmadığını belirledi. New York Belediyesi’nin geçen hafta yayımladığı 25 senelik sıhhat raporuna bakılırsa FDNY (New York İtfaiye Departmanı) mensupları aradan geçen yıllara rağmen fizyolojik sıhhat sorunları yaşamaya devam ediyorlar.
SALDIRIDAN ÖNCE NE BİLİYORLARDI?
Açıklanması beklenen belgelerin öteki kısmı ise saldırıların öncesine uzanıyor. ABD Kamu Yararı Gizlilikten Çıkarma Kurulu’nun öncelikli sıralamasında, 9/11 Komisyonu’nun hazırladığı 7 bin kelimelik Başkanlık Günlük Brifingi özeti bulunuyor. Belge, saldırılardan önceki üç yılda başkana sunulan El Kural, Usame bin Ladin ve Afganistan bağlantılı istihbaratın kapsamlı bir özetini içeriyor ve halen “oldukca gizli saklı” statüsünde. Daha ilkin açıklanan belgeler ise Washington’ın tehditten tamamen habersiz olmadığını göstermişti. Başkan George W. Bush’a 6 Ağustos 2001’de, saldırılardan yalnızca 36 gün ilkin sunulan brifingin başlığı “Bin Ladin ABD’de saldırmaya kesin”ydı. 9/11 Komisyonu raporuna bakılırsa 2001’in o tarihe kadarki bölümünde Bin Ladin yada El Kural’yle ilgili Bush’a 36 ayrı günlük brifing maddesi sunulmuştu.
11 Eylül Komisyonu’nun saldırılardan ilkin Bush yönetimine ulaşan El Kural ve Bin Ladin istihbaratını özetleyen 7 bin kelimelik raporu, saldırıların üstünden 25 yıl geçmesine karşın kamuoyuna açıklanmış değil. (Reuters)
ÜST DÜZEY İFADELER BEKLENİYOR
Gizliliğinin kaldırılması istenen öteki dosyalar içinde eski Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Sandy Berger, terörle savaşım koordinatörü Richard Clarke, CIA’in Bin Ladin biriminin eski şefi Michael Scheuer ve eski CIA Direktörü George Tenet ile meydana getirilen görüşmelerin kayıtları da bulunuyor. Bush ve Başkan Yardımcısı Dick Cheney’nin komisyona verdiği ortak ifade ise 2022’de açıklanmıştı.
BÜYÜK KISMI HALEN GİZLİ
Ulusal Arşiv’e bakılırsa 11 Eylül Komisyonu’nun dosyalarının mühim bir kısmı ulusal güvenlik nedeni öne sürülerek gizli saklı tutuluyor. Komisyon çalışanlarının gerçekleştirdiği 1200’den fazla görüşmenin kayıtlarında da halen gizlenen yada sansürlenen bölümler mevcut. Kamu Yararı Gizlilikten Çıkarma Kurulu, 11 Eylül’ün 25’inci yıldönümü öncesinde kalan belgelerin açıklanması için Trump yönetimine tekrardan davet da yapmış oldu. 30 Haziran 2026’da Başkan Donald Trump’a gönderilen talebin arkasından yüksek öncelikli belgeler kurumlar arası gizlilik incelemesine alındı.
