İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatarak yalnız Çin’e giden tankerlere izin vermesi dikkatlerin Çin yuanına çevrilmesine niçin oldu. Öte taraftan petrol gelirleri artan Rusya’da da ruble kıymet kazanıyor. CNN Arabic’e konuşan üst düzey bir İranlı yetkiliye gore Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatlarını düzenlemeye yönelik yeni bir plan üstünde çalışıyor. Yetkili, petrol sevkiyatlarında ödemelerin dolar yerine yuan üstünden yapılması koşuluyla bazı tankerlerin boğazdan geçmesine müsaade edilmesinin değerlendirildiğini açıkladı. Iktisat dünyası ise yuan ve rublenin geleceğini tartışıyor. Haber Global Web Hususi’e değerlendirme icra eden ekonomistler, doların tahtının kolay kolay yıkılmayacağını söylüyor.
Uzmanlara gore Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler yalnızca enerji piyasalarını değil, hem de küresel para sistemine ilişkin tartışmaları da tekrardan alevlendirmiş durumda.
PETRO-DOLAR HAKİMİYETİ
Küresel petrol ticaretinin büyük kısmı ABD doları üstünden yürütülüyor. Internasyonal enerji piyasalarında dolar hakim konumunu korurken, yaptırımlar sebebiyle piyasa dışına itilen Rus petrolünde bazen alternatif ödeme şekilleri kullanılıyor. Çin ise son yıllarda bilhassa Orta Doğu’dan yapmış olduğu petrol alımlarında yuan kullanımını artırmaya çalışıyor. Buna karşın Çin para birimi hemen hemen küresel petrol ticaretinde yaygın kullanılan bir ödeme aracı haline gelmiş değil.
EKONOMİK STRATEJİ SAVAŞI
Ekonomist Onur Çanakçı’ya gore münakaşa yalnızca Hürmüz kriziyle sınırı olan değil. Çanakçı, son yıllarda bilhassa Rusya ve Çin’in öncülüğünde BRICS ülkelerinin dolara alternatif bir ödeme sistemi üstünde çalıştığını söylüyor. Çanakçı, merkez bankalarının altın alımlarındaki artışa da dikkat çekerek, “Altının kıymet kazanmasını bu çerçevede okumak gerekiyor. BRICS ülkelerinin merkez bankaları altın stokluyor ve rezervlerini çeşitlendirmeye çalışıyor” dedi.
ASYA’DA ABD TAHVİLLERİ
Buna karşın doların küresel sistemdeki konumunun kısa sürede sarsılmasının zor bulunduğunu vurgulayan Çanakçı, Çin ve Japonya’nın büyük oranda ABD tahvili tuttuğunu hatırlattı. Çanakçı’ya gore küresel rekabet artık askeri olmasıyla birlikte ekonomik stratejiler üstünden yürütülüyor. Çanakçı, “Harp artık ekonomik bir strateji savaşı. Daha çok alternatife haiz olan taraf avantajlı olacak” diyor.
YUAN İÇİN OLUMLU
Ekonomist Filiz Eryılmaz ise söz mevzusu gelişmenin kısa vadede yuanı biriki para haline getirmeye yetmeyeceği görüşünde. Eryılmaz’a gore bu tür adımlar Çin para birimi açısından pozitif yönde sinyaller verse de mevcut petro-dolar sisteminin kısa sürede yıkılması beklenmiyor. Eryılmaz ek olarak küresel belirsizlik dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman arayışının doların enerjisini korumasına destek olabileceğini belirtti.
FİYAT ARTIŞI KAÇINILMAZ
Dünya petrol arzının ortalama yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan sağlanıyor. Belirsiz durum enerji piyasalarında endişeye niçin olurken, engelleme sebebiyle petrol tutarları, 2022’den bu yana en yüksek seviyeye geldi. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin sınırlanmasının petrol fiyatlarını daha da yukarı çekeceğine kati gözüyle bakılıyor.
Çanakçı: BRICS ülkelerinin merkez bankaları altın stokluyor.
105 DOLAR BANDINDA
Internasyonal piyasalarda petrol tutarları son günlerde jeopolitik gerilimlerin etkisiyle tekrardan yükselişe geçti. 17 Mart 2026 itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı ortalama 102–104 dolar aralığında işlem görüyor, gün içinde ise 100–105 dolar bandında dalgalanıyor. ABD ham petrolü (WTI) ise ortalama 93–96 dolar seviyelerinde bulunuyor. Analistler, bilhassa Orta Doğu’daki gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat risklerinin arz endişelerini artırdığına ve bunun tutarları yukarı çektiğine dikkat çekiyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
