Orta Doğu’da çatışmaların uzayacağı endişesi Brent petrolü tekrardan 97 doların üstüne taşırken, Hürmüz Boğazı’ndaki ihtimaller içinde yeni aksamalara ilişkin risk büyüyor. Ham petrolde ortalama yüzde 83 oranında ithalata bağımlı olan Türkiye açısından yüksek petrol tutarları bir taraftan enerji ithalat faturasını ve cari açığı artırırken, öteki taraftan akaryakıt, taşımacılık ve üretim maliyetleri üstünden enflasyonu tekrardan artırma riski taşıyor. Savaşın uzaması ve sevkiyatın daha çok aksaması halinde gündeme gelen 120 dolarlık stres senaristliği ise Türkiye ekonomisindeki maliyetin milyarlarca dolar büyümesi anlamına geliyor.
TEMMUZ’DAN SONRA REKOR
Orta Doğu’da ABD ile İran arasındaki gerilimin tekrardan tırmanması petrol piyasasında harp fiyatlamasını güçlendirdi. İran’ın ABD’nin yeni saldırılarına karşılık vereceğini açıklamasının peşinden Brent ham petrolün varil fiyatı yüzde 0,35 artışla 97,34 dolara yükselirken, ABD Batı Teksas türü ham petrolü WTI yüzde 1,26 kıymet kazanarak 92,63 dolara çıktı. Brent bundan önceki seansta 24 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyesini görürken piyasaların odağında küresel petrol taşımacılığının en eleştiri geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı bulunuyor. ANZ analisti Daniel Hynes ise son gelişmelerin ABD ile İran içinde daha uzun soluklu bir çatışma ihtimalini artırdığına dikkat çekerken, Basra Körfezi’nden petrol arzının 2026’nın geri kalanında kısıtlı kalabileceği görüşünü dile getiriyor. Harp öncesindeki petrol akışına tam dönüşün ise 2027’nin ilk çeyreğinin sonu yada ikinci çeyreğin başından ilkin gerçekleşmeyebileceği değerlendiriliyor.
Akaryakıt fiyatlarındaki artış vatandaşın cebini zorlamaya devam ediyor. Fotoğraf AA
80 DOLAR ÖNGÖRÜSÜ
Deniz taşımacılığındaki aksaklıkların daha uzun sürebileceğini öngören Goldman Sachs da fiyat tahminlerini yukarı çekmiş durumda. Banka, Aralık 2026 için Brent petrol beklentisini 5 dolar artırarak 85 dolara, WTI tahminini ise 80 dolara yükseltti. 2027 tahminleri Brent için 80 dolar, WTI için 75 dolar olarak açıklandı. Sadece piyasadaki temel risk baz senaryodan daha sert bir arz kesintisinin yaşanması. Goldman Sachs’ın daha ilkin yapmış olduğu stres senaristliği değerlendirmesinde, bölgedeki gemilere yönelik saldırıların yoğunlaşması ve petrol sevkiyatında daha büyük kayıplar oluşması halinde Brent petrolün 120 dolara kadar çıkabileceği uyarısı yapılmıştı.
FATURA KABARACAK MI?
Uzmanlara bakılırsa petroldeki yükseliş Türkiye açısından direkt ithalat faturasına yansıma anlamına geliyor. Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı verilerine bakılırsa Türkiye 2025 senesinde 6,68 milyon ton ham petrol üretirken 31,94 milyon ton ham petrol ithal etti. Bu tablo ise ham petrolde ithalata bağımlılığın ortalama yüzde 83 düzeyinde bulunduğunu gösteriyor. Analistlere bakılırsa Türkiye’nin 2025 yılındaki 31,94 milyon tonluk ham petrol ithalatı ortalama 234 milyon varile karşılık geliyor. İthalat miktarının aynı kalmış olduğu kuramsal bir hesapta petrolün senelik averaj 97 dolar seviyesinde bulunması ise ortalama 22,8 milyar dolarlık ham petrol maliyeti yaratıyor. Averaj fiyatın 120 dolara çıkması halinde ise aynı miktardaki petrolün bedeli ortalama 28,1 milyar dolara ulaşıyor.
CARİ AÇIK ARTACAK MI?
Uzmanlara bakılırsa Türkiye açısından ikinci risk ise fiyat artışının akaryakıtla sınırı olan kalmaması. Petrol fiyatındaki yükseliş benzin ve motorinin yanı sıra taşımacılık, ziraat, endüstri, lojistik, hava yolu ulaşımı, petrokimya ve birçok üretim sürecinin maliyetini direkt etkiliyor. Ihtimaller içinde riskleri yorumlayan İktisat ve Iktisat Uzmanı Baslar Yurtsever ise “Türkiye açısından riskin ilk ayağını bundan dolayı cari açık oluşturuyor. Senenin ilk yedi ayında ithalat yüzde 4,7 artarak 222,1 milyar dolara ulaşırken ihracat 161,5 milyar dolar seviyesinde kaldı. Petrol fiyatlarının uzun süre yüksek kalması, enerji ithalatına ödenen dövizi artırarak dış tecim ve cari denge üstündeki baskıyı büyütebilir” diyor.
