Şeker tüketimini azaltmak isteyenlerin çoğunlukla tercih etmiş olduğu “şekersiz” ürünlerde kullanılan tatlandırıcılardan önde gelen ksilitol, kalp sağlığı üstündeki ihtimaller içinde tesirleri sebebiyle bilim dünyasının gündeminde. Cleveland Clinic araştırmacılarının yürüttüğü ve European Heart Journal dergisinde piyasaya çıkan çalışmada, kandaki yüksek ksilitol düzeyleri ile kalp krizi, nüzul ve kardiyovasküler ölüm benzer biçimde ciddi olayların görülme riski içinde dikkat çekici bir bağlantı ortaya konuldu.
MEYVE VE SEBZELERDE DE VAR
Ksilitol, “şeker alkolü” olarak adlandırılan tatlandırıcı grubunda içeriyor. Vücutta naturel olarak oldukça düşük miktarlarda üretilebildiği benzer biçimde bazı meyve ve sebzelerde de bulunuyor. Sadece şekersiz sakız, şekerleme, kurabiye, unlu mamuller ve çeşitli düşük kalorili ürünlere tatlandırıcı olarak eklendiğinde alınan miktar naturel seviyelerin oldukça üstüne çıkabiliyor. ABD Besin ve İlaç Dairesi FDA da ksilitolü sorbitol, eritritol ve maltitol benzer biçimde şeker alkolleri içinde sınıflandırıyor ve bilhassa şekersiz şekerleme ve sakızlarda kullanıldığını belirtiyor.
YÜZDE 57 YÜKSEK RİSK
Araştırmanın en dikkat çekici bölümünde 2 bin 149 kişinin kanındaki ksilitol düzeyleri incelendi ve katılımcılar ortalama üç yıl süresince takip edildi. Kandaki ksilitol seviyesi en yüksek grupta bulunanların, en düşük seviyedeki gruba bakılırsa kalp krizi, nüzul yada kardiyovasküler ölüm benzer biçimde büyük kardiyovasküler vaka yaşama riskinin ortalama yüzde 57 daha yüksek olduğu hesaplandı. Böbrek fonksiyonları ve geleneksel kalp-damar risk faktörleri hesaba katıldığında da birlikteliğin devam etmiş olduğu görüldü. Bilim adamları bunun yalnızca istatistiksel bir ilişki olup olmadığını idrak etmek için ksilitolün kan üstündeki tesirini de araştırdı. İnsan kanı ve trombositlerle meydana getirilen deneylerde ksilitolün trombositlerin pıhtılaşma sinyallerine verdiği yanıtı sağlamlaştırdığı görüldü. Hayvan deneylerinde de ksilitolün damar içinde pıhtı oluşumunu hızlandırabildiğine ilişkin bulgular elde edildi. Araştırmacılara bakılırsa bu mekanizma ehemmiyet taşıyor; kalp krizlerinin ve bazı felçlerin temelinde damar içinde oluşan pıhtılar bulunuyor.
Öte taraftan Dünya Sıhhat Örgütü’nün tatlandırıcılara ilişkin genel tavsiyesi ise ksilitolü direkt kapsamıyor. WHO’nun kilo kontrolü amacıyla şekersiz tatlandırıcıların kullanılmaması yönündeki önerisinde aspartam, sakarin, sukraloz ve stevia benzer biçimde tatlandırıcılar bulunurken, ksilitol ve eritritol benzer biçimde şeker alkolleri ayrı bir kategori kabul ediliyor.
BİN KATINA YÜKSELDİ
Araştırmanın ufak çaplı insan deneyinde ise 10 sıhhatli gönüllüye, günlük yaşamda ksilitolle tatlandırılmış yiyecek yada içeceklerden alınabilecek miktara yakın ksilitol içeren bir içecek verildi. Ortalama 30 dakika sonrasında kandaki ksilitol miktarı başlangıç seviyesinin ortalama bin katına terfi etti. Seviyeler dört ila altı saat içinde tekrardan gerilerken, ksilitolün yükseldiği dönemde trombositlerin pıhtılaşmaya daha yatkın hale geldiği saptandı. Çalışmanın başındaki Cleveland Clinic araştırmacısı Dr. Stanley Hazen, elde edilmiş sonuçların bilhassa yüksek oranda ksilitol içeren ürünlerin tertipli tüketiminin daha detaylı araştırılması gerektiğine işaret ettiğini belirtti.
TEK BAŞINA KANITLAMAZ!
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ayça Kaya ise ortaya çıkan tablo için, “Araştırmanın mühim bir sınırı bulunuyor. Kandaki ksilitol düzeyinin yüksek olması ile kalp krizi ve nüzul riskinin beraber görülmesi, ksilitol tüketiminin direkt bu hastalıklara niçin bulunduğunu tek başına kanıtlamıyor. Çalışmaya alınan geniş gruptaki iştirakçilerin mühim bölümünün aslına bakarsanız kalp-damar hastalığı açısından yüksek risk taşıyor. Araştırmacılar bu yüzden uzun soluklu, kontrollü emekler yapılması icap ettiğini bilhassa vurguluyor. Buradaki münakaşa daha oldukça ksilitolün tatlandırıcı olarak yüksek oranda yenilip içilmesi üstünde yoğunlaşıyor” dedi.
Kaynak: Haber Merkezi
