Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 23 Ekim’de açıklamış olduğu verilere bakılırsa, 2026 senesinde meyve, içecek ve baharat bitkileri üretiminin yüzde 60,8 artarak 31,5 milyon tona erişmesi umut ediliyor. Sadece aynı dönemde sebze üretiminde gerileme öngörülüyor. En dikkat çekici düşüş ise derhal her evin mutfağına giren kuru soğanda yaşanacak.
KİRAZ DÖRT, ELMA İKİ KATINA ÇIKIYOR
TÜİK’in tahminlerine bakılırsa en büyük sıçrama kirazda yaşanacak. Geçen yıl ortalama 213 bin ton olan üretimin 831 bin tona erişmesi umut ediliyor. Şeftali ve nektarinde üretimin iki katını aşacağı öngörülürken elmanın 2,29 milyon tondan 4,51 milyon tona yükselmesi umut ediliyor. Üzümde yüzde 60,5, portakalda yüzde 76,4, limonda yüzde 65 ve mandalinada yüzde 36 artış tahmin ediliyor.
BOL ÜRÜN UCUZ MEYVE DEMEK Mİ?
Meyvede açıklanan yüksek artış oranları fiyatların aynı seviyede düşeceği anlamına gelmiyor. Bundan dolayı ürünün dalından koparılıp pazara ulaşmasına kadar toplama, işçilik, taşıma, depolama ve satış giderleri devreye giriyor. Üstelik geçen yıl yaşanmış olan zirai don sebebiyle üretim ciddi halde gerilemişti. Bu yılki büyük artışın mühim sebeplerinden biri de üretimin düşük seviyeden tekrardan yükselmesi.
SOĞANDA 900 BİN TONLUK KAYIP
Meyvedeki bolluk beklentisinin tersine, toplam sebze üretiminin yüzde 0,8 azalarak 33 milyon tona gerilemesi umut ediliyor. En sert düşüş ise kuru soğanda. Geçen yıl 2,89 milyon ton olan üretimin ortalama 2 milyon tona inmesi öngörülüyor. Kıvırcık marulda yüzde 13, taze soğanda yüzde 12,6 ve sakız kabakta yüzde 5,2 azalma tahmin edilirken salatalık, havuç, lahana ve karnabaharda artış umut ediliyor.
GIDADA FİYATLAR YÜKSEK
Öte taraftan TÜİK’in eylül ayı verilerine bakılırsa besin ve alkolsüz içeceklerin fiyatı geçen senenin aynı ayına kıyasla yüzde 27,62 arttı. Ulaştırmadaki senelik artış ise yüzde 35,10 oldu. Bu rakamlar, besin fiyatlarında yalnızca üretim miktarının değil, taşıma ve öteki giderlerin de ehemmiyet taşıdığını gösteriyor. Öteki taraftan buğday üretiminin yüzde 37,9 artarak 24,8 milyon tona, arpanın ise yüzde 66,7 yükselişle 10 milyon tona erişmesi umut ediliyor. Kırmızı mercimek ve nohutta da artış tahmin edilirken kuru fasulyede yüzde 17,3, patateste yüzde 3,1 ve mısırda yüzde 4,7 düşüş öngörülüyor.
ASIL SINAV PAZARDA OLACAK
TÜİK’in açıklamış olduğu rakamlar kesinleşmiş hasat neticeleri değil, 2026 yılının ikinci üretim tahminleri. Mevcut tablo meyvede kuvvetli bir toparlanmaya, bazı temel mutfak ürünlerinde ise üretim yitirilmesine işaret ediyor. Üretici açısından daha çok ürünün ne kadar kazanç getireceği, tüketici açısından ise bolluğun fiyatlara yansıyıp yansımayacağı ehemmiyet taşıyor. Besin ve ziraat uzmanı yazar Gürkan Akgüneş ise ortaya çıkan verileri değerlendirirken şu noktalara dikkat çekiyor: “Meyvede üretimin artması sevindirici sadece bu, fiyatların aynı oranda düşeceği anlamına gelmiyor. Geçen yıl zirai don sebebiyle büyük kayıplar yaşandı. Şimdi üretim tekrardan toparlanıyor. Aslolan sorun, tarladaki bolluğun vatandaşın sofrasına ne seviyede yansıyacağı. Bundan dolayı üretim kadar nakliye, depolama ve aracılık maliyetleri de tutarları belirliyor.”
