Orta Doğu’daki çatışmanın uzama ihtimalinin, küresel ticareti etkileyebileceği ve enflasyonist baskıları tekrardan artırabileceğine yönelik endişeler küresel risk algısının yükselmesinde etkili oluyor.
ABD Başkanı Donald Trump, dün, İran’a yönelik saldırıların ne kadar süreceği mevzusunda, “Şu anda takvim açısından tahminlerimizin ilerisindeyiz. Dört ila beş hafta süreceğini tahmin etmiştik fakat bundan daha uzun süre devam etme kapasitemiz var. Bunu yapacağız.” dedi.
İran’ın konvansiyonel balistik roket programının fazlaca süratli ilerlediğini özetleyen Trump, bu durumun ABD ve yurt haricinde konuşlanmış kuvvetler için açık ve büyük bir tehdit oluşturduğunu söylemiş oldu.
Öte taraftan, İran tarafının attığı adımlar da yakından takip ediliyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı’nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını deklare etti.
Basra Körfezi’nin ağzında yer edinen dar su yolu Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış naturel gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üstünden dünya pazarlarına bağlıyor.
Dünyadaki LNG ihracatının ortalama yüzde 20’si bu geçit üstünden taşınıyor. En büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın neredeyse tüm LNG ihracatı Boğaz’dan geçerek internasyonal piyasalara ulaşıyor.
Japonya’nın petrol ithalatının ortalama yüzde 72’si Hürmüz Boğazı üstünden taşınırken Cenup Kore’de bu oran yüzde 65 seviyesinde bulunuyor. Asya’nın büyük ekonomilerinden Çin ve Hindistan için Hürmüz Boğazı rotasına bağımlılık ortalama yüzde 50 olarak öne çıkıyor.
Söz mevzusu gelişmelerin peşinden arz endişeleriyle yükselen Brent petrolünün varil fiyatı dün yüzde 7 yükselişle 78,2 dolardan günü tamamlarken, yeni günde de yükseliş eğilimini sürdürerek yüzde 1,1 primle 79 dolardan işlem görüyor.
Orta Doğu’daki gerilimin, tecim politikasına dair belirsizliklerin sürdüğü bir dönemde artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları daha da arttırabileceği endişesini güçlendiriyor.
Analistler, Hürmüz Boğazı’nın birçok iktisat için tehlikeli sonuç enerji arz rotalarından biri bulunduğunu belirterek, bölgede enerji arzının durmasının orta vadede petrol fiyatlarındaki artış kaynaklı olarak imalat endüstri maliyetlerinin artmasına niçin olabileceğini söylemiş oldu.
Söz mevzusu endişelerle ABD Merkez Bankasının (Fed) temmuz ayına kadar faiz oranlarını durağan(durgun) tutacağına dair beklentiler güç kazanırken, bu hafta açıklanacak istihdam raporu verilerinden alınacak sinyallerin Fed’in yol haritasına yönelik daha fazlaca data vermesi umut ediliyor.
Bu gelişmelerle, haftanın ilk işlem günü Dow Jones endeksi yüzde 0,15 düşerken, Nasdaq endeksi yüzde 0,36 terfi etti. S&P 500 endeksi ise yatay seyretti. ABD’de endeks vadeli kontratlar yeni güne negatif başladı.
Orta Doğu’da yükselen tansiyondan en fazlaca etkilenen sektörler içinde bölgede uçuşlarını durduran hava yolu şirketleri yer aldı. ABD’li hava yolu şirketlerinde düşüş eğilimi dikkati çekerken, müdafa ve enerji şirketlerinin hisselerinde de yükselişler seyredildi.
ABD’de tahvil piyasalarında dün satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, ABD’nin 10 senelik tahvil faizi 10 baz puan yükselerek yüzde 4,06 seviyesinde kapanmış oldu. Yeni günde 10 senelik tahvil faizi yüzde 4,05 seviyesinde dengelendi.
Ons altın dün yüzde 1,3 yükselişle 5 bin 333 dolardan günü tamamladı. Altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 0,5 artışla 5 bin 360 dolardan alıcı bulurken, yükseliş serisini 4. işlem gününe taşıdı.
Dolar endeksi ise dün yüzde 0,8 yükselişle 98,4 seviyesinden kapanırken, yeni günde de yüzde 0,2 artışla 98,5 seviyesinde bulunuyor.
Avrupa borsalarında dün Orta Doğu’da devam eden jeopolitik gerilimlerin etkisiyle negatif bir seyir izlenirken, bölgede endeks vadeli kontratlar güne satıcılı başladı.
Bölgede bazı müdafa endüstri şirketlerinin hisseleri pozitif ayrışırken, Norveçli enerji şirketleri Var Energi’nin hisseleri yüzde 6 ve Equinor’un hisseleri yüzde 8,2 kıymet kazanmıştır.
Orta Doğu’daki gerilime yönelik konuşan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kalıcı tek çözümün diplomatik çözüm bulunduğunu vurgularken, “Bu da İran için güvenilir bir geçiş süreci, nükleer ve balistik programların kati olarak durdurulması ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlere son verilmesi anlamına gelmektedir.” dedi.
Bölgede enerji arzına yönelik haberler de yakından takip edilirken, Almanya Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius, Orta Doğu’da artan jeopolitik tansiyonun Almanya ekonomisi üstündeki etkilerini belirlemenin mümkün olmadığını sadece bölgeden fazlaca azca oranda ham petrol aldıkları için endişelenmeye gerek olmadığını söylemiş oldu.
Ek olarak, Avrupa Birliği’nin (AB) uçuş emniyeti kurumu, hava yolu şirketlerine Orta Doğu ve Basra Körfezi hava sahasından uzak durmaları tavsiyesini 6 Mart’a kadar uzattı.
Makroekonomik tarafta ise Avro Bölgesi’nde bugün açıklanacak şubat ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yatırımcıların odağında bulunuyor.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,20, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 geriledi.
Asya tarafında Orta Doğu’da devam eden jeopolitik gerilimlerin etkisiyle negatif bir seyir izlenirken, Cenup Kore’de Kospi endeksindeki düşüş yüzde 5’i aştı.
Artan küresel risk algısı bölgede de etkili olurken, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapattığını açıklaması bölge endekslerindeki kayıpların derinleşmesinde etkili oldu. Bölgenin enerji arzı için mühim yollardan kabul edilen Hürmüz Boğazı’ndan başta Çin, Cenup Kore ve Japonya olmak suretiyle bölge ülkelerine petrol ve LNG sevkiyatı yapılıyordu.
Enerji arzına yönelik endişeler ve yükselen petrol fiyatlarının bölgedeki imalat endüstri faaliyetlerini negatif etkileyebileceği beklentisi endüstri şirketlerine satış getirdi.
Öte taraftan, petrol fiyatlarındaki yükselişlerin enflasyonist baskıları artırabileceği endişesi Japonya tarafında mühim bir risk olarak öne çıkıyor.
Merkez bankaları tarafında ise BoJ Başkanı Kazuo Ueda bugün yapmış olduğu açıklamada, finans kurumlarının merkez bankasına yatırdığı mevduatların ödenmesinde blok zinciri teknolojisinin kullanımına yönelik deneyler yapılacağını söylemiş oldu.
Bölgede açıklanan verilere gore Japonya’da ocak ayında işsizlik yüzde 2,7 ile beklentilerin üstünde gerçekleşti. İşsizlik oranı geçen senenin aralık ayında yüzde 2,6 olmuştu.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Cenup Kore’de Kospi endeksi yüzde 5,9, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,4, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 geriledi.
Dün, küresel piyasalardaki risk algısına paralel hareket eden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,71 kıymet kaybederek 13.346,43 puandan tamamladı. Söz mevzusu gelişmelerin etkisiyle müdafa ve enerji sektörü hisselerinde kıymet kazanımları görülürken, ulaştırma sektöründe ise düşüşler kaydedildi.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli sözleşme ise dün akşam seansında düzgüsel seans kapanışına gore yüzde 0,15 artışla 15.546,00 puandan işlem görmüş oldu.
Yeni işlem gününde ise gözler şubat ayına ilişkin enflasyon verilerine çevrildi. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, şubatta Tüketici Fiyat Endeksi’nin aylık bazda yüzde 2,87 artacağını tahmin etti.
Ekonomistlerin şubat ayı enflasyon beklentilerinin averajına gore (yüzde 2,87) ocakta yüzde 30,65 olan senelik enflasyonun şubatta yüzde 31,42’ye çıkacağı tahmin ediliyor.
Dolar/TL, dünü 43,9530’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın derhal üstünde 43,9680’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde enflasyon verileri, yurt haricinde ise jeopolitik gelişmelere ek olarak Avro Bölgesi’nde enflasyonun takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.200 ve 13.100 puanın destek, 13.400 ve 13.500 puanın ise direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.

