Küresel piyasalar, Orta Doğu’ya ilişkin haber akışlarından kaynaklı jeopolitik belirsizliklerle haftaya karışık bir seyirle başladı.
ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artırımına gideceğine ilişkin beklentiler ve teknoloji şirketleri üstündeki satış baskısı, geçen hafta piyasalarda risk algısının yüksek seyretmesine niçin oldu.
Orta Doğu’da tansiyonun yeniden yükselmesi ise hafta başlangıcında küresel piyasalardaki fiyatlamalar üstünde etkili oluyor. Hafta sonu tarafların düzenlemiş olduğu karşılıklı saldırıların peşinden İran ve ABD’nin saldırıları durdurma ve görüşmeleri tekrardan başlatma mevzusunda anlaşması piyasalarda karar alma süreçlerini zorlaştırırken, bu durum yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına yol açıyor.
Öteki taraftan İran ve ABD’nin Hürmüz Boğazı çevresinde karşılıklı saldırılarını durdurarak bu hafta teknik görüşmelere başlama sonucu almış olduğu iddia edildi.
ABD merkezli Axios haber sitesinin, adı açıklanmayan üst düzey ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere bakılırsa, ABD ve İran birbirlerine yönelik saldırıları durdurma mevzusunda anlaşarak Hürmüz Boğazı mevzusundaki anlaşmazlıkları çözmek için 30 Haziran’da Katar’da görüşme planladı.
Öteki bir ABD’li yetkili de her iki tarafın da “şimdilik” saldırılardan el çekeceğini ve ilki geçen hafta İsviçre’de meydana getirilen teknik görüşmelerin devam edeceği için “gemilerin serbestçe hareket edebileceğini” söylemiş oldu.
Analistler, söz mevzusu haber akışlarının Orta Doğu’da ibrenin oldukça süratli bir halde tersine dönebileceğini gösterdiğini ve bu sebepten dolayı piyasalarda davranışlarında ölçülü bir tutumun öne çıktığını söylemiş oldu.
Öte taraftan suni zeka ve teknoloji şirketlerine ilişkin aşırı değerleme endişeleri de küresel piyasaları baskı altına almaya devam ediyor. Şirketlerin suni zeka yatırımları için yapmış olduğu ana para harcamalarının ne vakit kara dönüşeceğine dair belirsizliğin artması söz mevzusu endişelerin artmasına niçin oluyor.
Tecim tarafında Trump, Amerikan şirketlerine yönelik “dijital hizmet vergisi” getiren herhangi bir ülkeye karşı yüzde 100 gümrük vergisi uygulanacağını bildirdi. Öte taraftan ABD’de bu hafta açıklanacak ziraat dışı istihdam verisinin de piyasaların yönü üstünde belirleyici olması umut ediliyor.
Bu hafta ek olarak Fed Başkanı Kevin Warsh, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey’nin ECB Forumu’nda açıklamalar yapması umut ediliyor.
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de mal ticareti açığı mayıs ayında bundan önceki aya bakılırsa yüzde 27,4 artarak 105,8 milyar dolara çıktı.
Michigan Üniversitesince ölçülen tüketici itimat endeksi de haziranda yukarı yönlü revizyonla 49,5 oldu. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziranda yüzde 4,8’den yüzde 4,6’ya, uzun vadeli enflasyon beklentisi yüzde 3,9’dan yüzde 3,3’e geriledi.
Ekonomik veriler ile jeopolitik gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, mart ayında yıl sonuna kadar “bir faiz indirimi” öngördüğünü, haziran ayında ise bu beklentisini “bir faiz artışı” yönünde değiştirdiğini belirtti. Kashkari, gelecek verilere bakılırsa bu görüşünün değişebileceğine işaret etti.
Öteki taraftan internasyonal kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s (S&P), ABD’nin uzun vadeli kredi notunu “AA+” ve kısa vadeli kredi notunu “A-1+” olarak teyit ederken, not görünümünü “durağan” olarak korudu.
ABD ile İran içinde karşılıklı saldırıların durdurulduğuna dair haberlerle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,98 azalışla 72,8 dolara indi.
ABD’nin 10 senelik tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,39’da dolar endeksi önceki kapanışın derhal üstünde 101,4 seviyesinde seyrediyor.
Orta Doğu’da gerilimin yeniden tırmanabileceğine yönelik endişeler, Fed’in bu yıl faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin enerjisini koruması ve dolar endeksinin 100 seviyesinin üstünde seyretmesinden kaynaklı negatif etkilerle altının onsu yüzde 0,4 azalışla 4 bin 58 dolardan işlem görüyor.
New York borsasında suni zeka ile ilişkili çip hisselerindeki satış dalgasının etkisiyle cuma günü negatif seyir seyredildi. ABD basınında yer edinen OpenAI’ın, SpaceX’in halka arz sonrası zayıf performansı ile suni zeka bağlantılı hisselerdeki genel volatilite sebebiyle halka arz için gelecek yılı beklemeyi düşündüğüne yönelik haberler üstüne çip şirketlerinin hisseleri kıymet yitirdi.
Nvidia hisseleri yüzde 1,6, Advanced Micro Devices hisseleri yüzde 2, Intel hisseleri yüzde 3,4, Broadcom hisseleri yüzde 3,7 ve Micron Technology hisseleri yüzde 7’ye yakın geriledi.
Sıhhat sektöründe etkinlik gösteren şirketlerin hisselerindeki yükseliş ise dikkati çekerken, Eli Lilly hisseleri yüzde 7 ve Johnson & Johnson ile AbbVie hisseleri yüzde 4 artış gösterdi.
Öte taraftan Nasdaq’tan meydana getirilen açıklamada, SpaceX’in 7 Temmuz’da piyasa açılışından derhal ilkin Nasdaq 100 endeksinin bir bileşeni olarak işlem görmeye başlamış olacağı kaydedildi.
Öteki taraftan suni zeka şirketi OpenAI, ABD hükümetinin talebi üstüne, üç yeni suni zeka modelini gelecek haftalarda genel kullanıma sunmadan ilkin “minik bir grup güvenilir ortak” ile sınırı olan bir ön seyretme süreci başlatacağını duyurdu.
Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,09, S&P 500 endeksi yüzde 0,05 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,24 kıymet yitirdi. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif seyirle başladı.
Avrupa borsaları, cuma günü para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in bu yıl bir faiz artırımına gideceğine kati gözüyle bakılması ve teknoloji hisselerindeki satış baskısının etkisiyle negatif seyretti.
Frankfurt Borsası’nda yarı iletken üreticisi Infineon yüzde 4,5 kıymet kaybederken, sektör tedarikçileri PVA Tepla ve Siltronic’in hisseleri yüzde 6’ya yakın geriledi.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,21, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,55, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,98 kıymet yitirdi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsalarında, söz mevzusu gelişmelerle haftanın ilk işlem gününde karışık bir seyir izleniyor.
Çin’in 20 Japon müdafa sanayisi ve araştırma kuruluşu şirketine yönelik ihracat kontrollerini sıkılaştırdığına dair haberler bölgede ticari gerilimlerin artabileceğine yönelik endişeleri artırdı ve Japonya borsasında haftanın ilk işlem gününde satış baskısı öne çıktı.
Öteki taraftan Cenup Koreli teknoloji şirketleri Samsung Electronics ve SK Group’un yatırım planlarını açıklaması umut ediliyor. İki firmanın yatırımların toplam tutarının 10 yıl içinde 1,3 trilyon doların üstüne çıkabileceği tahmin ediliyor.
Öte taraftan makroekonomik veri tarafında Japonya’da mayıs ayında perakende satışlar aylık yüzde 1,9, senelik bazda yüzde 5,3 artarak beklentilerin üstünde gerçekleşti. Ülkede nisan ayına ilişkin perakende satışlar aylık yüzde 1,3 senelik yüzde 2,1 artmıştı.
Söz mevzusu veri, Japonya’da iç tüketimin kuvvetli kalmaya devam ettiğini gösteriyor.
Dolar/yen paritesi yatay seyirle 161,8 seviyesinde seyrediyor. Parite geçen hafta 161,95 ile 40 senenin en yüksek seviyesini görmüştü.
Söz mevzusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1, Cenup Kore’de Kospi endeksi ise yüzde 2,3 kıymet kaybederken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,1 kıymet kazanmıştır.
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,10 kıymet kazanarak 14.274,02 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli sözleşme ise cuma günü akşam seansında düzgüsel seans kapanışına bakılırsa yüzde 0,2 terfi etti.
Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 artışla 46,6202’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın derhal üstünde 46,6360’tan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde ekonomik itimat endeksi, yurt haricinde ise Avro Bölgesinde ekonomik itimat endeksi ve tüketici itimat endeksi, ABD’de Dallas Fed imalat endüstri endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.400 ve 14.500 puanın direnç, 14.100 ve 14.000 puanın destek konumunda bulunduğunu kaydetti.
