Yunanistan, Mısır ve Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi’nin Doğu Akdeniz’deki iş birliğini derinleştirme girişimleri sürerken, Atina’dan Türkiye’ye yönelik yeni bir ileti geldi. Mısır’ın başkenti Kahire’deki üçlü toplantının peşinden meydana getirilen açıklamalarda, deniz yetki alanlarının belirlenmesine ilişkin herhangi bir anlaşmanın internasyonal deniz hukuku çerçevesinde olması gerektiği vurgulandı. Sadece Ankara açısından sorun, Atina’nın ortaya koyduğu çerçeveden oldukca daha geniş bir hukuki ve coğrafi boyut taşıyor.
COĞRAFİ KOŞULLARA UYGUN DEĞİL
Türkiye, Yunanistan’ın Ege ve Doğu Akdeniz’deki adalara anakara ile aynı seviyede deniz yetki alanı tanıyan yaklaşımının hakkaniyet ilkesine ve bölgenin hususi coğrafi koşullarına uygun olmadığını vurguluyor. Türkiye’nin temel itirazlarından biri, Yunan adalarının Anadolu kıyılarına son aşama yakın konumda olmasına karşın bu adalara geniş deniz yetki alanları tanınmasının Türkiye’nin Akdeniz’e açılımını ciddi şekilde sınırlandırması. Bu yüzden Ankara, Doğu Akdeniz’de deniz sınırlarının belirlenmesinin üçüncü ülkeler içinde meydana getirilen anlaşmalarla Türkiye’nin ve Şimal Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin haklarının yok sayılması şeklinde gerçekleşmesine karşı çıkıyor.
HAKLAR İHLAL EDİLİYOR
Yunanistan ile Mısır içinde 2020’de imzalanan deniz yetki alanı anlaşması da Türkiye’nin itiraz etmiş olduğu düzenlemeler içinde bulunuyor. Ankara, söz mevzusu anlaşmanın Türkiye’nin kıta sahanlığı haklarını ihlal ettiğini ve Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki meşru haklarını göz ardı ettiğini açıklamıştı. Türkiye ek olarak Kıbrıs adasının tamamını temsil etme iddiasındaki Rum yönetiminin, Kıbrıs Türklerinin haklarını dışlayarak adanın çevresindeki deniz kaynakları üstünde tek başına tasarrufta olmasına da karşı çıkıyor. Ankara’nın yaklaşımına nazaran Kıbrıs Türklerinin Doğu Akdeniz’deki hakları göz ardı edilerek yapılacak herhangi bir deniz yetki alanı düzenlemesi kalıcı ve adil bir çözüm oluşturamaz.
LİBYA İLE ANLAŞMA VAR
Doğu Akdeniz’deki dengeleri değiştiren gelişmelerden biri de Türkiye ile Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti içinde 2019’da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşması oldu. Ankara’ya nazaran bu antak kalma, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığı ve deniz yetki alanlarına ilişkin tezlerini somutlaştırırken, Yunanistan’ın bölgedeki adalara dayanarak Türkiye ile Libya içinde bir deniz koridoru bırakmayan yaklaşımına da karşı bir hukuki ve siyasal çerçeve ortaya koydu. Yunanistan, Mısır ve Rum yönetiminin son girişimleri ise Ankara tarafınca, Türkiye’nin ve KKTC’nin bölgedeki haklarını sınırlamaya yönelik oldukca taraflı bir koordinasyon arayışı olarak değerlendiriliyor.
