İran Meclisi’nin 90. Madde Komisyonu Başkan Yardımcısı Hüseyin Ali Hacı Deligani, Devrim Muhafızları Ordusu’na yakın Fars Haber Ajansı’na yapmış olduğu açıklamada, ülkenin nükleer tabanca edinmesi icap ettiğini savundu. Hacı Deligani, “Bugün halkın taleplerinden biri, İslam Cumhuriyeti’nin inancının ve füzelerinin yanı sıra nükleer bomba üretmesi ve bu silaha haiz olmasıdır” dedi. İran’ın nükleer bombaya niçin gerekseme duyduğu yönündeki soruya cevap veren milletvekili, ülkenin bu kapasiteye haiz olması icap ettiğini belirterek, “Bunun kullanılıp kullanılmaması ise ayrı bir meseledir” ifadelerini kullandı. Nükleer tabanca edinme kararının “uygun zamanda” alınabileceğini söyleyen Hacı Deligani, bu mevzuda son sözün dini lidere ilişik bulunduğunu kaydetti. Milletvekili, İran’ın geniş yüzölçümünün ve nükleer saldırının yol açacağı ağır sonuçların düşmanlarını bu şekilde bir saldırıdan caydıracağını da ileri sürdü.
NÜKLEER DOKTRİN DEĞİŞİKLİĞİ TARTIŞILIYOR
Hacı Deligani’nin açıklamaları, İran’da nükleer tabanca edinilmesini korumak için çaba sarfeden siyasal ve güvenlik çevrelerinin çağrılarının yoğunlaştığı bir döneme denk geldi. İranlı bazı milletvekilleri, ülkenin nükleer tabanca üretmesini ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’ndan (NPT) çekilmesini korumak için çaba sarfediyor. Bu çevreler, ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırılarının arkasından mevcut nükleer politikanın ülkenin güvenliğini sağlamadığını ileri sürüyor. İran Uzmanlar Meclisi de perşembe günü yapmış olduğu açıklamada, NPT’den çekilme seçeneğinin ve müdafa doktrininin gözden geçirilmesinin ele alınmasını istedi. Açıklamada bu adımlar “kaçınılmaz bir zorunluluk” ve “genel ve ulusal bir talep” olarak nitelendirildi.
TAHRAN’DAN ÇELİŞKİLİ MESAJLAR
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ülkesinin NPT’ye taraf olmaya devam ettiğini ve antlaşmadan meydana gelen yükümlülüklerini yerine getirmekle görevli bulunduğunu söylemiş oldu. Buna karşılık Bekayi, nükleer doktrinin değiştirilmesi tartışmasını “gerçek bir gündem” olarak nitelendirdi. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai de Tahran’ın nükleer doktrinini değiştirmeye yönelik yeni bir karar almadığını, sadece ülkeye yeni bir harp dayatılması halinde mevzunun gündeme gelebileceğini belirtti. Bu açıklamalar, İran yönetiminde nükleer tabanca edinme mevzusunda hemen hemen resmî bir karar bulunmadığını, sadece daha ilkin açık halde dile getirilmesi tartışmalı olan seçeneğin siyasal gündemde daha çok yer bulduğunu ortaya koyuyor.
İran’da son dönemde bazı milletvekilleri ve siyasal adlar, ülkenin güvenliği için nükleer tabanca edinmesinin lüzumlu bulunduğunu korumak için çaba sarfediyor.
440,9 KİLOGRAM ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ URANYUM
Nükleer tabanca tartışmalarının yoğunlaşması, Internasyonal Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin denetim problemlerine dikkat çekmiş olduğu bir dönemde yaşanıyor. Ajansın son raporunda, İran’ın barışçıl amaçlarla kullanacağını beyan etmiş olduğu nükleer materyallerin başka amaçlarla kullanılmadığının doğrulanamadığı bildirildi. UAEA, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin informasyon sürekliliğini bir yıldan uzun süredir kaybettiğini de deklare etti. Ajansın Haziran 2025’teki saldırılardan önceki tahminine bakılırsa İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 440,9 kilogram uranyumu bulunuyordu. Nükleer tabanca üretiminde kullanılan uranyumun zenginleştirme oranı ise ortalama yüzde 90 seviyesinde.
NÜKLEER SİLAH YASAĞI TARTIŞMAYA AÇILDI
İran’ın nükleer tabanca edinme tartışması, eski dini önder Ali Hamaney’in ortalama 20 yıl ilkin ortaya koyduğu nükleer tabanca yasağıyla da çelişiyor. Hamaney, nükleer silahların üretilmesini, depolanmasını ve kullanılmasını İslam dini açısından yasaklayan bir fetva ortaya koymuş, Tahran yönetimi de bu yaklaşımı internasyonal platformlarda nükleer programının barışçıl niteliğinin göstergelerinden biri olarak kullanmıştı.
