Doğu Akdeniz’de gerginliği artıracak son hamle Mısır ve Kıbrıs Rum Yönetimi’nden geldi. Türkiye ve KKTC’ye karşı senelerdir sondaj lisansları, deniz yetki alanları ve diplomatik restleşmeler üstünden yürüyen enerji mücadelesi, bu kez Kahire’de atılan imzayla yeni bir evreye taşındı. Cenup Kıbrıs Rum Yönetimi ile Mısır içinde 30 Mart’ta imzalanan çerçeve antak kalma, Rum tarafının ada çevresindeki Kronos ve Afrodit sahalarından çıkarılacak organik gazı Mısır’a taşıma planını resmileştirirken, KKTC’den “hükümsüzdür” çıkışı gözleri bir kez daha bölgesel denkleme çevirdi. Antak kalma gazın geliştirilmesi, Mısır’a satışı ve ticari koşullarının belirlenmesi için resmi görüşme zemini oluştururken, EGYPES 2026 kapsamındaki açıklamalar ise söz mevzusu hat üstünden ortak komite kurulacağını, Mısır altyapısının işleme ve ihracatta devreye sokulacağı şeklinde yorumlanıyor.
Emekli Kurmay Albay Ünal Atabay, “Adadaki ve Doğu Akdeniz’deki her tehdit, her hamle Türkiye’nin yalnızca cenup sınırlarını değil, deniz yetki alanlarından enerji güvenliğine kadar uzanan geniş stratejik çıkarlarını da direkt etkiliyor” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.
ORTAK KOMİTE KURACAKLAR
EGYPES’in resmi günlük yayınında yer edinen bilgilere gore antak kalma, Kıbrıs Rum Kesimi açıklarındaki gazın Mısır’ın sıvılaştırma altyapısına taşınması, bir bölümünün Avrupa’ya ihraç edilmesi, bir bölümünün ise Mısır’ın mahalli talebini karşılamada kullanılması hedeflerini taşıyor. Aynı metinde bu süreç için bir ortak komite kurulacağı, komitenin ikili işbirliğinin çerçevesini belirleyeceği ve kıyı açıklarındaki projelerde taraflar arasındaki müzakereleri koordine edeceği de açıkça belirtiliyor.
AFRODİT KRİTİK HALKA
Analistlere gore Rum yönetiminin senelerdir masada tuttuğu “Kıbrıs gazını bir halde pazara çıkarma” hedefi artık söylem aşamasını geride bırakmış durumda. Bilhassa Afrodit sahasında şekillenen yeni denklemin bu sürecin en eleştiri halkasını oluşturduğu belirtiliyor. Değerlendirmelere gore imza töreninin zamanlaması da rastlantı değil. Sürecin yalnızca enerji bürokrasisiyle sınırı olan kalmadığına dikkat çekilirken, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile Rum önder Nikos Hristodulidis’in de devreye girerek anlaşmaya direkt siyasal ağırlık koyduğu vurgulanıyor. Bu tablo, Doğu Akdeniz’de enerji eksenli iş birliğinin teknik bir başlık olmaktan çıkıp giderek daha belirgin bir jeopolitik zemine taşındığını gösteriyor.
KAYDA DEĞER DOĞAL GAZ
Doğu Akdeniz’de öne çıkan bir öteki eleştiri başlık ise Kronos sahası. Kulislerden yansıyan bilgilere gore, sahaya ilişkin nihai yatırım kararının 2026 yılı içinde gündeme gelmesi, ilk teslimatların ise 2028 ya da 2029 dönemine sarkması planlanıyor. Kronos-1 keşfinin 2022’de duyurulmasının arkasından sahada kayda kıymet oranda organik gaz bulunduğuna işaret eden analistler, bölgedeki enerji denkleminin yalnızca bugünü değil, önümüzdeki birkaç yılı da şekillendirecek bir hatta ilerlediğini ortaya koyuyor.
KAHİRE’DEN MANEVRA STRATEJİSİ
Haberglobal.com’ye değerlendirmelerde bulunan jeostrateji analisti ve tarih araştırmacısı Dr. Ahmet Uslu’ya gore Rum tarafı; internasyonal enerji şirketlerini, Mısır’ın mevcut altyapısını ve Avrupa’nın enerji güvenliği söylemini aynı hatta buluşturarak hem diplomatik hem de ekonomik manevra alanını genişletmeye çalışıyor. Uslu’ya gore son dönemde ciddi arz baskısıyla karşı karşıya kalan Kahire, yalnızca bir transit ülke olarak konumlanmak istemiyor.
KKTC ve Türkiye’nin varlığı için donanma gücü “eğer olmazsa olmaz” olarak kabul ediliyor
ÜÇ KRİTİK SORU
Internasyonal İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni ise Mısır’ın mevcut LNG tesisleri ve iletim altyapısının, Rum tarafı için yalnızca enerji çıkışı değil, bununla birlikte Türkiye’siz ‘Doğu Akdeniz’ enerji haritası inşa etmenin aracı haline geldiğini vurgularken; “Önümüzdeki süreçte kulislerin odağında üç temel sual olacak. Birincisi, ortak teknik komitenin ne kadar süratli çalışacağı ve gazın hangi fiyat, hangi takvim, hangi alım modeli üstünden Mısır sistemine bağlanacağı. İkincisi, bilhassa Afrodit için boru hattı, işleme ve satış planlarının ne vakit bağlayıcı ticari anlaşmaya dönüşeceği. Üçüncüsü ise Türkiye-KKTC hattının bu sürece karşı hangi somut hamleleri devreye sokacağı” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi

