Çin’in Şenzen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e uygulanan diplomatik protokolle dikkat çekti. Daha ilkin Pekin’de askeri törenler ve görkemli karşılamalarla ağırlanan Putin, 18 Kasım’da Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafınca havaalanında karşılanmadı. Buna karşılık Şi, ABD Başkanı Donald Trump’ı uçağının merdivenlerinde karşıladı ve kucakladı. Bağımsız Rus haber kuruluşu Meduza, iki lidere uygulanan protokolde dört mühim farklılık belirledi. Rusya’nın Ukrayna savaşı sebebiyle Batı’yla ilişkileri kopma noktasındayken Pekin’in Washington’la ticari ve diplomatik gerilimi azaltmaya emek vermesi, bu değişik muamelenin siyasal anlamına ilişkin tartışmaları artırdı.
Çin’in Şenzen kentindeki APEC zirvesinde Şi Cinping, Trump’ı havaalanında kucaklayarak karşılarken Putin’i Cai Qi karşıladı. Rus önder, toplu fotoğrafta ve resmi akşam yemeğinde Trump ile Şi’den ayrı konumlandırıldı. (Reuters)
Şİ KARŞILAMADI, MARŞI ÇALINMADI
Putin’in uçağı Şenzen’e 18 Kasım sabahı erken saatlerde indi. Rus lideri havaalanında Çin Komünist Partisi’nin üst düzey yöneticisi ve Şi’nin yakın emek verme arkadaşı Cai Qi karşıladı. Şi ise Trump için bizzat havaalanına gitti. Meduza’nın dikkat çekmiş olduğu ikinci farklılık, zirve salonuna girişte yaşandı. Trump salona Amerikan ulusal marşı eşliğinde girerken Putin için Rus ulusal marşı yerine Çaykovski’nin Fındıkkıran balesinden bir bölüm çalındı. Rus diplomatik heyetinin Çinli mevkidaşlarına yaşananları iletip tepki gösterdikleri de ortaya çıktı. Bununla beraber South China Morning Post gösterim organı, Putin’in karşılanmasını üst düzey bir merasim olarak nitelendirdi; havaalanında Çin ordusunun onur kıtası da hazır bulunmuş oldu.
FOTOĞRAFTA VE YEMEKTE AYRILDI
Zirvenin toplu fotoğrafında Şi ve Trump yan yana dururken Putin daha uzakta konumlandırıldı. Ukrayna merkezli New Voice of Ukraine, görüntülerde Şi’nin Rus liderine duracağı yeri işaret ettiğini aktardı. Resmi akşam yemeğinde ise Trump, Şi’nin tarafındaki onur koltuğuna oturtuldu; Putin ayrı bir masaya yerleştirildi. Kremlin danışmanı Yuri Uşakov, iki liderin değişik masalarda bulunması sebebiyle Putin’in Trump’la konuşamadığını belirterek ertesi gün görüşme fırsatı bulmalarını umduğunu söylemiş oldu. Putin ve Trump, yiyecek öncesinde kısa süre tokalaşıp konuşmuştu.
GÖRKEMLİ KARŞILAMA TARİH OLDU
Putin, Mayıs 2024’te Pekin’e gerçekleştirdiği devlet ziyaretinde Tiananmen Meydanı’ndaki Büyük Halk Salonu önünde askeri törenle karşılanmıştı. İki önder, Çin-Rusya ilişkilerinin yeni bir döneme girdiğini açıklamıştı. Eylül 2025’te Pekin’de düzenlenen İkinci Dünya Savaşı’nın sona erişinin 80. yıl dönümü törenlerinde ise Putin, Şimal Kore lideri Kim Jong-un ile beraber Şi’nin yanında yürümüş ve askeri geçidi izlemişti. Bu görüntüler, Çin ile Rusya’nın Batı karşısındaki yakınlaşmasının simgelerinden biri olmuştu.
PEKİN’İN ÖNCELİĞİ WASHINGTON MU?
Fikir kuruluşu Brookings Enstitüsü uzmanı Ryan Hass’a bakılırsa Pekin’in temel hedefi, ABD-Çin ilişkilerindeki kırılgan sakinliği mümkün olduğunca uzun süre korumak. Çin, Amerikan hükümetinin gelişmiş yarı iletken ihracatına yeni engellemeler getirmesine karşın Trump’a hususi karşılama düzenledi. Singapur merkezli Lianhe Zaobao ise üçlü zirveyi, büyük güçlerin Ukrayna savaşı ve küresel güvenlik mevzularında kendi aralarında pazarlık yürütme arayışı çerçevesinde değerlendirdi. Eski ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Çin’in başlangıçta üçlü toplantının yapılmasını istemediğini ileri sürdü. Putin ise zirve konuşmasında Rusya üstündeki Batı yaptırımlarını hedef aldı. Şi, Trump ve Putin’in Ukrayna savaşı, İran ve nükleer silahlar benzer biçimde mevzuları bugün görüşmesi umut ediliyor.

