ABD’nin Gazze’deki yıkım ve Filistinlilerin zorla yerinden edilmesi sebebiyle internasyonal tepki çeken İsrail’le askeri ve haber alma işbirliğini genişletme girişimleri sürüyor. Küresel haber alma gelişmelerine yer veren gösterim organı Intelligence Online (IO) kulislerden elde etmiş olduğu bilgilere gore Washington’ın, siyasal gerilimlere karşın İsrail’le, Gazze’deki tünelleri hedef alan işbirliğini büyütmeye hazırlanıyor. ABD Kongresi belgelerine gore iki ülke içinde 2016’dan beri yürütülen program için 2027 mali yılı sonuna kadar 415 milyon dolar ayrıldı. Tünellerin tespit edilmesi, haritalandırılması, içine girilmesi ve imha edilmesini kapsayan ortak araştırmalar, İsrail ordusunun Gazze’deki yeraltı operasyonlarıyla direkt ilişkili bir askeri teknoloji alanını da oluşturuyor. Programın finansman üst sınırı yükseltilirken ABD Kongresi’nde İsrail’le müdafa ve haber alma ilişkilerinin daha da genişletilmesine karşı itirazlar da giderek büyüyor.
ABD, İsrail’le ortak yürüttüğü Gazze’deki tünel operasyonlarına yönelik askeri teknoloji programına 415 milyon dolar ayırdı. Gazze’deki yeraltı operasyonlarıyla bağlantılı teknoloji işbirliğinin genişletilmesi, ABD Kongresi’nde büyük tartışmalara yol açtı. (Reuters)
İŞBİRLİĞİ 2016’DA BAŞLADI
ABD ile İsrail’in ortak tünel programı, 2015’te kabul edilen Amerikan Müdafa Yasası’yla oluşturuldu ve 2016’da uygulamaya girdi. Programın yürütülmesinden ise Pentagon’a bağlı Düzensiz Harp Teknik Destek Direktörlüğü görevli. ABD Kongresi Araştırma Servisi’nin verilerine gore Washington, 2016’da 40 milyon, 2017’de 42,5 milyon, 2018 ve 2019’da 47,5’er milyon dolar ayırdı. 2021-2025 döneminde ise her yıl 45 milyon dolarlık kaynak sağlandı. 2024’te programın genişletilmesini isteyen senatörler Gary Peters ve Ted Budd, Gazze’deki tünellerin bulunması ve imhası için 30 milyon dolarlık ek finansman önerdi.
GAZZE’DE YIKIMIN ARKA PLANI
Ortak program, yeraltı yapılarının tespit edilmesini elde eden sensörleri, haritalama teknolojilerini ve tünellerde kullanılabilecek askeri sistemleri kapsıyor. Pentagon belgelerinde, derin yeraltı hedeflerini öykünmek eden kontrol ve eğitim tesislerinin geliştirilmesi de öngörülüyor. ABD Kongresi Araştırma Servisi’nin aktardığı bilgilere gore İsrail’in daha ilkin kullandığı yer radarı ortalama 15-20 metre derinlikteki büyük tünelleri tespit edebilirken Gazze’deki bazı tünellerin 70 metreye kadar indirilmiş olduğu belirlendi. İsrail ordusunun Gazze’deki operasyonlarında robotlar, insansız araçlar ve hususi mühendislik birlikleri kullandığı biliniyor. Bununla beraber ortak geliştirilen Amerikan-İsrail sistemlerinden hangilerinin Gazze’de kullanıldığı kamuya açık belgelerde belirtilmiyor. Internasyonal insan hakları kuruluşları ve dernekleri ise yeraltı tünel operasyonlarındaki patlamalar dolayısıyla Gazze’deki fazlaca sayıda ev ve kurumun çöktüğünün altını çiziyor.
ARKASINDA İKİ SENATÖR VAR
Şubat 2026’da Cumhuriyetçi Senatör Ted Budd ile Demokrat Senatör Kirsten Gillibrand, iki ülke arasındaki müdafa teknolojisi işbirliğini genişletmek amacıyla FUTURES adlı yasa teklifini sundu. Teklif; suni zeka, biyoteknoloji, insansız hava araçlarına karşı sistemler ve müdafa sanayisinde ortak üretimi kapsıyor. 2027 müdafa bütçesi tasarılarında ek olarak ortak araştırmaların hızlandırılması ve iki ülke içinde müdafa teknolojisi koordinasyonunun güçlendirilmesi için hükümler de yer aldı.
13 SENATÖRDEN İSRAİL’E İTİRAZ
İşbirliğinin genişletilmesi girişimi ABD Kongresi’nde de haklı itirazlarla karşılaştı. Demokrat Senatör Chris Van Hollen, 10 Kasım’da aralarında Bernie Sanders, Elizabeth Warren ve Ron Wyden’ın da bulunmuş olduğu 12 senatörün desteğiyle Kurultay liderlerine başvurdu. Senatörler, 2027 müdafa yasasındaki İsrail’le askeri ve haber alma işbirliğini genişletmeyi mecburi kılan hükümlerin çıkarılmasını istedi. Tartışmalı düzenlemelerden biri, ABD Başkanı’nın İsrail’e haber alma paylaşımını azaltması yada durdurması halinde gerekçesini yazılı olarak açıklamasını öngörüyor. Van Hollen, İsrail hükümetinin politikalarının giderek ABD’nin ulusal güvenlik çıkarlarıyla çatıştığını savundu.

