Küresel iklim değişikliğine bağlı ısı artışı Arktik bölgesindeki buz kaybını hızlandırırken, ortaya çıkan tablo yakın gelecekte Türkiye kıyıları açısından yeni ve oldukca katmanlı risklerin habercisi olarak öne çıkıyor. Bilim yaşamına bakılırsa yaşanmış olan eko-kırım, yalnızca kutup coğrafyasının uzağında yaşanmış olan bir erime süreci değil; ülkelerin kıyı kentlerinden su yönetimine, tarımdan altyapıya kadar uzanan geniş bir baskı hattının giderek belirginleşmesi anlamına geliyor. Meydana getirilen son araştırmalar ise vehametin boyutunu gözler önüne seriyor. ABD Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi’nin verilerine bakılırsa Arktik deniz buzu, 2026 kışında 14,29 milyon kilometrekare olarak ölçümlendi. Bu düzey, 2025 ile beraber kayıtlardaki en düşük oran anlamına geliyor. Ortaya çıkan tablo, geçici bir dalgalanmanın değil, dizgesel ve giderek hızlanan bir çözülmenin yaşandığı şeklinde yorumlanırken, Türkiye için risklere de dikkat çekiliyor.
İklim Bilimci Prof. Dr. Levent Kurnaz da, hem küresel hem de mahalli tehlikeye dikkat çekerken, “Deniz seviyesi bir metre yükseldiğinde kıyı ovaların mühim kısmı sular altında duracak. Antartika’nın batısındaki buzullar eridiğinde eriyen Grönland ile beraber deniz seviyesi 12 metre artmış olacak. Bu durumda denize kıyısı olan bölgeler sular altında duracak” ifadelerini kullandı.
MİNİMUM SEVİYEYE İNDİ
Arktik’te kış aylarında oluşması ihtiyaç duyulan buz miktarı azalırken, oluşan katman daha ince ve daha kırılgan hale geliyor. Son verilere bakılırsa Antarktika deniz buzu 26 Şubat 2026’da 2,58 milyon kilometrekare ile senelik minimum seviyesine indi. Bu kıymet, 2023’te kaydedilen zamanı dip seviyenin üstünde kalsa da uzun dönem averajının altında kalmaya devam etti. Bu durum, kutup sistemlerinin iki uçta değişik dinamiklerle işlese de genel olarak baskı altında bulunduğunu gösterdi.
ŞEHİRLER RİSK ALTINDA
Bilim adamları, Türkiye’nin Akdeniz havzasında yer almış olduğu için iklim krizinin en duyarlı kuşaklarından birinde bulunduğunu belirtirken, buzulların erimesi ile kıyı taşkınlarının kaçınılmaz olacağına dikkat çekiyorlar. İstanbul, İzmir, Kocaeli, Tekirdağ, Bursa, Samsun, Trabzon, Mersin, Adana, Hatay, Antalya şeklinde kıyı kentlerinde; deniz seviyesindeki yükselme ve aşırı yağışların kıyı tesislerinde fizyolojik hasar ve hizmet kesintisine niçin olacağı da vurgulanıyor.
ALTYAPI ÇÖKERBİLİR!
Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız; buzulların erimesiyle ortaya çıkan risklere dikkat çekerken şunları söylüyor: “İstanbul bu tablonun en eleştiri başlığı olarak öne çıkıyor. Megakent, yalnızca büyük bir nüfus merkezi değil; bununla birlikte liman, finans, ulaşım ve endüstri ağlarının düğüm noktası. Marmara kıyı bandında Tekirdağ’dan Kocaeli’ye uzanan hat uzun süredir Türkiye ekonomisinin omurgası durumunda. Bugün bu hatta deniz seviyesi artışı, kıyı taşkını, ani yağış ve altyapı baskısı beraber düşünülmek zorunda. Aslolan tehdit; metro hatlarından sahil yollarına, atık su sistemlerinden liman operasyonlarına, endüstri depolarından düşük kotlu mahallelere kadar uzanan zincirleme bir kesinti ihtimali.”
Arktik’teki buz kaybı, Türkiye açısından yalnızca bir kutup gelişmesi değil, kıyı kentlerinin risk altında kalması anlamına geliyor.
TARIM ETKİLENECEK
Eski Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müsteşarlarından Prof. Dr. Mustafa Öztürk ise, alçak kıyı ovaları ile delta alanların, deniz seviyesindeki artış ve tuzlu su girişiminden en süratli etkilenecek bölgeler olacağını vurgularken, “Bu durum yalnızca kıyı çizgisini değil; ziraat toprağının niteliğini, yeraltı su standardını, sulama kapasitesini ve ürün desenini de etkileyebilir. İklim değişikliği yalnızca daha sıcak hava anlamına gelmiyor. Su döngüsü bozuldukça iç bölgelerde kuraklık, tarımda verim baskısı ve enerji talebinde artış da daha sık gündeme gelecek” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
