Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, ülkesinde “Malvinas” olarak adlandırılan Falkland Adaları üstündeki egemenlik iddiasını sertleştirerek İngiltere ve İsrail bağlantılı Sea Lion petrol projesine karşı yaptırım uygulanacağını ve adalara yakın Tierra del Fuego’da yeni bir deniz üssünün kurulacağını deklare etti. Milei, Buenos Aires’in “diplomatik, ekonomik ve hukuki tüm araçları” kullanacağını söylerken İngiltere egemenlik tartışmasına kapıyı kapattı. ABD Başkanı Donald Trump ise Washington’ın uzun süredir izlediği tutumu “gözden geçirdiğini” açıklaması oldu.
1833’TE BAŞLAYAN EGEMENLİK KAVGASI
Cenup Atlantik’te Arjantin kıyılarının ortalama 500 kilometre doğusunda bulunan takımadalar, 1833’ten beri İngiltere yönetiminde. Arjantin ise İspanya’dan bağımsızlığını kazanmasının arkasından adalar üstündeki egemenliği devraldığını ve İngiltere’nin 1833’te bölgeyi hukuka aykırı şekilde işgal ettiğini korumak için çaba sarfediyor. Londra bunu reddediyor ve egemenlik iddiasını adalarda yaşayanların kendi geleceklerini belirleme hakkına dayandırıyor.
74 GÜNLÜK SAVAŞ
Ihtilaf 2 Nisan 1982’de askeri çatışmaya da dönüştü. Arjantin’de, General Leopoldo Galtieri liderliğindeki askeri cunta adaları işgal etti. İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher hükümeti ise binlerce kilometre uzaklıktaki Cenup Atlantik’e büyük bir deniz gücü gönderdi. Cenk 14 Haziran 1982’de Arjantin birliklerinin teslim olmasıyla sonlanmış oldu. Çatışmalarda 649 Arjantinli asker, 255 İngiliz askeri ve üç sivil yaşamını yitirdi. Arjantin askeri olarak yenilgiye uğrarken İngiltere adalar üstündeki kontrolünü korudu. Cenk Arjantin’deki askeri cuntanın çözülmesini hızlandıran gelişmelerden biri oldu. Sadece Buenos Aires, askeri mağlubiyetin arkasından da egemenlik talebinden vazgeçmedi.
YÜZDE 99 ‘İNGİLTERE’ DEDİ
İngiltere’nin egemenlik tezinin temel dayanaklarından biri de 2013 referandumu. Adalarda meydana getirilen oylamada seçmenlerin yüzde 99,8’i İngiliz Denizaşırı Toprağı statüsünün korunması yönünde oy kullandı. Arjantin ise referandumu tanımadı. Buenos Aires, adaların mevcut nüfusunun İngiliz yerleşiminin sonucu bulunduğunu savunarak egemenlik meselesinin bu nüfusun kendi kaderini atama hakkına indirgenemeyeceğini ileri sürüyor. İngiltere’nin yeni Müdafa Bakanı Wes Streeting de Milei’nin son çıkışına aynı tezle cevap verdi. Streeting, adalarda yaşayanların İngiliz kalmayı seçtiğini belirterek Londra’nın Falkland’a bağlılığının “mutlak ve sarsılmaz” bulunduğunu söylemiş oldu. Dışişleri Bakanı Ed Miliband da egemenlik politikasında değişim bulunmadığını deklare etti.
Arjantin ile İngiltere’nin Falkland anlaşmazlığı 1982’de muharebeye dönüştü; 649 Arjantinli ve 255 İngiliz askeri yaşamını yitirdi. Arjantin adalar üstündeki egemenlik talebini sürdürdü. (Reuters)
PETROL PAYLAŞIMI GERİLİMİ ARTTIRDI
Falkland Adaları’daki yeni krizi geçmişteki egemenlik tartışmalarından ayıran en mühim unsur ise petrol. İngiliz Rockhopper Exploration ile Tel Aviv borsasında işlem gören Navitas Petroleum, adaların ortalama 220 kilometre kuzeyindeki Sea Lion sahasını işletmeye hazırlanıyor. Navitas projede yüzde 65, Rockhopper ise yüzde 35 paya haiz. Ortalama 1,7 milyar varil petrol barındırdığı tahmin edilen sahada ilk üretimin 2028’de başlaması planlanıyor. Projenin ilk geliştirme maliyetinin ortalama 2,2 milyar dolar olması planlanıyor. Arjantin, Falkland yönetiminin şirketlere verdiği ruhsatları tanımıyor. Arjantin hükümeti projeye katılan şirketlerin yanı sıra hissedarlar, yöneticiler ve tedarikçilere yaptırımlar uygulamaya hazırlanıyor.
DENİZ ÜSSÜ HAMLESİ
Milei hem de Tierra del Fuego’da yeni bir deniz üssü kurulacağını da deklare etti. Arjantin’in en güneyindeki bölge, ülkenin Falkland/Malvinas üstündeki iddiasının yanı sıra Cenup Atlantik ve Antarktika stratejisinde de eleştiri konumda bulunuyor. Millei buna rağmen ülkesinin egemenlik mücadelesini diplomatik, ekonomik ve hukuki araçlarla sürdüreceğini de belirtti.
ABD POZİSYON MU DEĞİŞTİRDİ?
Arjantin basınındaki bilgilere nazaran krizin tekrardan alevlenmesinde Washington’dan gelen izahat da etkili oldu. ABD, uzun senelerdir İngiltere’nin adalar üstündeki fiili yönetimini tanırken egemenlik iddiaları mevzusunda yansız bir çizgi izliyordu. ABD Başkanı Donald Trump, 31 Ağustos’ta Falkland mevzusunda ABD’nin pozisyonunu gözden geçirip geçirmediği sorusuna, “Her pozisyonu gözden geçiririm” diyerek ihtimaller içinde bir değişikliğin kapısını açık bıraktı. Trump’la yakın siyasal ilişkilere haiz olan Milei, Washington’ın ihtimaller içinde siyaset değişikliğini Buenos Aires’in son yıllardaki dış politikasının sonucu olarak da sundu. Uzmanlar, Turmp’ın ihtimaller içinde bir krizde Arjantin liderinin yanında yer alacağını tahmin ediyorlar.
