Elektronik cihazların tümünde en oldukca kullanılan maden olan kobaltın çıkmış olduğu madenlerde insan hayatları ve bir halk yok oluyor. Siber ağlarla birbirine bağlı küresel iktisat ve iletişimin arkasında korkulu bir acı ve sömürü sistemi içeriyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Katanga, Kolwezi ve Copperbelt olarak malum maden bölgelerinde on binlerce insan, telefonların, bilgisayarların ve elektrikli araçların bataryalarına giren kobalt için yaşamını riske atıyor. Internasyonal Enerji Ajansı’nın 2025 Küresel Tehlikeli sonuç Mineraller Görünümü raporuna bakılırsa kobalt, nikel, grafit ve ender toprak elementlerine talep 2024’te yüzde 6 ila 8 arttı. Artan talep ise sömürünün boyutlarını genişletiyor.
Katanga ve Kolwezi çevresindeki kobalt madenlerinde yüz binlerce işçi, ilkel ekipmanlarla ve ölüm riski altında çalışıyor. Küresel teknoloji sektörünün kullandığı kobaltın büyük kısmı bu sahalardan çıkarılıyor. (Reuters)
KOBALTIN MERKEZİ KONGO
Demokratik Kongo Cumhuriyeti, dünya kobaltının yüzde 70’inden fazlasını sağlıyor. UNCTAD’ın 2026 tarihindeki tehlikeli sonuç mineraller raporu da Kongo’nun 2024’te küresel kobalt üretiminin ortalama dörtte üçünü karşıladığını bildirdi. Kobalt, lityum-iyon bataryaların en mühim bileşenlerinden biri olarak elektrikli araçlar, enerji depolama sistemleri, telefonlar ve dizüstü bilgisayarlarda kullanılıyor. Küresel Şimal’de “yeşil dönüşüm” ve dijitalleşme olarak pazarlanan bu süreç, Kongo’da bir çok vakit zehirli maden sahaları, düşük ücretler ve denetimsiz emek harcama koşulları anlamına geliyor.
7 YAŞINDA MADENE İNİYORLAR
Amnesty International ve Afrewatch tarafınca piyasaya sürülen “This Is What We Die For” raporu, Kongo’daki madencilerin ilkel araçlarla derin tünellerde çalıştığını ve evlatların da kobalt içeren taşları topladığını ortaya koydu. Rapora bakılırsa yalnızca güneydeki maden bölgelerinde ortalama 110 bin ila 150 bin madenci çalışıyor; çocuklar ise yedi yaşına kadar inen yaşlarda bu zincirin parçası haline geliyor. UNICEF raporlarına bakılırsa Kongo’daki madenlerde 40 binden fazla çocuk çalışıyor.
Elektrikli araçlardan akıllı telefonlara kadar milyarlarca cihazın bataryasında kullanılan kobalt, Kongo’da çocuk işçiliği, yoksulluk ve ağır emek sömürüsü tartışmalarının merkezinde içeriyor. (Shutterstock)
ZEHİRLİ TOZ, YOKSULLUK VE ÖLÜM
Kongo’da kobalt madenciliği ağır sıhhat ve çevre sorunlarıyla da gündeme geliyor. Lubumbashi Üniversitesi’nin emek harcamaları maden bölgelerindeki kobalt ve öteki ağır metallerin yerleşim alanlarına, nehirlere ve insan bedenlerine kadar yayılarak yıkıcı tesir yarattığını ortaya koydu. Dünya Bankası’nın 2025 verilerine bakılırsa Kongo’da nüfusun yüzde 73,5’i günlük 2,15 doların altında yaşadı; ülkenin ortalama yüzde 40’ı ise kronik besin yetersizliğiyle karşı karşıya. Kongo, dünyanın en varlıklı maden yataklarından bazılarına haiz olmasına karşın dünyanın en yoksul ülkelerinden biri durumunda.
SÖMÜRGECİLİKTEN BATARYA ÇAĞINA
Kongo’nun bugünkü maden düzeni, sömürgecilik tarihinden bağımsız değil. 1884-1885 Berlin Konferansı’nda Afrika’nın paylaşılmasıyla Kongo Havzası, Belçika Kralı II. Leopold’un “kişisel mülküne” dönüştürüldü. Kauçuk, bakır ve öteki kaynaklar için milyonlarca Kongolu zorla çalıştırıldı. 1960’ta bağımsızlığın peşinden ülkenin ilk Başbakanı Patrice Lumumba kısa süre içinde CIA darbesiyle devrildi ve 1961’de öldürüldü. Darbeye destek veren Katanga’daki ayrılıkçı hareket ise Belçika’nın maden çıkarlarını koruma arayışıyla tanındı. Ülke bu kez de elektrikli araçlar, akıllı telefonlar ve küresel teknoloji şirketleri için tehlikeli sonuç maden sahası haline gelmiş durumda.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
