ABD ile İran arasındaki ateşkes sürecinin sekteye uğramasıyla Donald Trump, Hürmüz Boğazı’na yönelik kuşatım başlatıldığını deklare etti. Avrupa başkentleri ise bu eleştiri enerji geçidine odaklandı. Avrupa Birliği’ne yakınlığıyla malum EURACTIV’in kulislerden elde etmiş olduğu bilgiye bakılırsa ABD’nin İran’a yönelik ihtimaller içinde bir kara operasyonu, yalnızca bölgesel bir çatışma değil; Avrupa için “ekonomik yıkım riski” taşıyan bir krizi tetikleyebilir. Analizde, ABD’nin halihazırda bölgedeki askeri üslerinde bulunan ortalama 50 bin askere ek olarak USS George H.W. Bush tayyare gemisi grubunda 6 bin denizci, 82. Hava İndirme Tümeni’nden 1000’den fazla asker ve USS Tripoli öncülüğünde 2 bin 200 deniz piyadesini bölgeye sevk etmiş olduğu bilgisi yer aldı. Ablukanın sürmesi ve ABD’nin ihtimaller içinde biri kara çıkarması düzenlemesi halinde ise Avrupa’nın büyük bir enerji şoku ve stagflasyon kriziyle karşı karşıya kalabileceği tahmini yürütülüyor.
ABD’nin İran’a yönelik ihtimaller içinde bir kara operasyonunun, yalnızca bölgesel bir çatışma değil; Avrupa için “ekonomik yıkım riski” taşıyan bir krizi tetikleyebileceği ifade ediliyor.
HÜRMÜZ ENFLASYONU TETİKLEDİ
Eurostat verilerine bakılırsa Euro bölgesinde enflasyon Mart ayında yüzde 2,5’e terfi etti. Bu oran Şubat ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden belirgin bir artışa işaret ederken, artışın temel sebebi ise enerji tutarları oldu. Brent petrol fiyatı savaşın başlamasından bu yana yüzde 50 artarak varil başına 100 doların üstüne çıktı, naturel gaz tutarları ise ortalama yüzde 70 terfi etti. Hollandalı ekonomist Bert Colijn’in analizine bakılırsa artış bütünüyle enerji fiyatlarından kaynaklı. Colijn ek olarak Avrupa ekonomilerinin cenk öncesinde yüzde 2 enflasyon hedefi çevresinde istikrar yakaladığı, sadece ABD-İsrail saldırıları sonrası bu dengenin tamamen bozulduğunun da altını çizmekte.
BÜYÜME DÜŞÜYOR, FİYATLAR ARTIYOR
EURACTIV’in AB kulislerinden elde etmiş olduğu bilgilere bakılırsa Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) mevcut “temel senaristliği”, savaşın sınırı olan kalması varsayımına dayanıyor. Bu senaryoda Euro Bölgesi enflasyonunun yüzde 2,6’ya çıkması ve büyümenin yüzde 0,9’a gerilemesi öngörülüyor. Sadece Brüksel merkezli Bruegel’den Jacob Funk Kirkegaard, ABD’nin kara operasyonuna girişmesi halinde bu tahminlerin “aşırı iyimser” kalacağını belirtiyor. Kirkegaard’a bakılırsa İran’ın ikinci bir çatışma halinde Katar’daki Ras Laffan LNG tesisini hedef alması beklenirken bu durumda küresel LNG arzının ortalama yüzde 20’si dönem dışı kalabilir. Bu durumun Avrupa’nın enerji arzını direkt etkileyerek üretim maliyetlerini çoğaltması da planlanıyor. Avrupa Komisyonu Iktisat Komiseri Valdis Dombrovskis ise çatışmaların tekrardan başlaması halinde enflasyonun yüzde 3’ün üstüne çıkabileceğini ve büyümenin 2026-2027 döneminde yüzde 1’in altında kalabileceğini deklare etti.
AB kulislerinde uzun soluklu bir Hürmüz krizinin Avrupa’daki aşırı sağcı popülist hareketleri güçlendirebileceği endişesi de hakim.
AVRUPA SANAYİSİNİN DAR BOĞAZI
Eurostat verilerine bakılırsa Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve LNG ticaretinin ortalama yüzde 20’sinin geçmiş olduğu eleştiri bir geçit konumunda. EURACTIV analizine bakılırsa Avrupa ülkeleri Rusya-Ukrayna savaşı sonrası enerji tedarikini çeşitlendirmiş olsa da, Körfez bölgesine bağımlılık tamamen ortadan kalkmış değil. Avrupa’nın bilhassa havacılık sektöründe jet yakıtı ihtiyacının ortalama dörtte biri bu bölgeden karşılanıyor. European Policy Centre analisti Philipp Lausberg, savaşın uzaması halinde Almanya başta olmak suretiyle Avrupa’da sanayisizleşmenin hızlanabileceğini, enerji maliyetlerindeki artışın hane halkı harcamalarını düşüreceğini ve hükümetlerin bütçe açıklarının artacağını ifade ediyor.
AŞIRI SAĞI TETİKLEYEBİLİR
Avrupa Komisyonu istatistiklerine bakılırsa Avrupa devletlerinin borç seviyeleri halihazırda Maastricht kriteri olan yüzde 60 borç/GSYH oranının üstünde bulunuyor. Enerji krizinin derinleşmesi halinde hükümetlerin hem hane halkını hem de şirketleri desteklemek zorunda kalacağı, bunun da kamu borcunu daha da artıracağı belirtiliyor. Enerji fiyatlarındaki yükselişin ek olarak Avrupa tahvil faizlerinin de artabileceği ve bunun Euro Bölgesi finansal istikrarını tehdit edebileceği tahmin ediliyor. AB kulislerinde ek olarak uzun soluklu bir Hürmüz krizinin Avrupa’daki aşırı sağcı popülist hareketleri güçlendirebileceği ve hükümetler üstünde ciddi baskı yaratabileceği endişesinin hakim olduğuna da değiniliyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
