Ortadoğu’da ABD, İsrail ve İran hattında giderek genişleyen cenk, küresel piyasaları sarsmaya devam ederken 2026 yılına dair kurulan dengelenme, dezenflasyon ve toparlanma umutları daha senenin ilk çeyreğinde hızla erimeye başladı. Birkaç ay öncesine kadar “enflasyon düşecek, faizler gevşeyecek, gelişme tekrardan ivme kazanacak” beklentisiyle girilen 2026, yerini belirsizliğe, kırılganlığa ve artan risk fiyatlamasına bıraktı. Savaşın başladığı ilk günlerde Brent petrol 90-95 dolar bandında dalgalanırken, bugün itibarıyla 100 dolar seviyesine terfi etti. Goldman Sachs 2026 yılı için Brent petrol tahminini 85 dolara çıkarmış olsa da, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun soluklu bir kesintiyi “tarihin en büyük petrol arz şoku” olarak tanımlıyor.
Savaşın uzaması halinde Brent petrolün 130 doların üstüne çıkabileceği ifade ediliyor.
LNG KRİZİ BÜYÜYEBİLİR
Öte taraftan enerji cephesindeki kırılma yalnızca petrolle de sınırı olan değil. LNG piyasasında da belirgin bir daralma yaşanırken, mart ayında LNG sevkiyatlarının 10 günlük averajı yüzde 20 düşerek 1.1 milyon tona gerilemiş vaziyette. Düşüşün büyük kısmı Katar kaynaklı gerçekleşirken, dünyanın en büyük LNG ihracat tesisi olan Ras Laffan’da yaşanmış olan hasar, kısa vadeli bir kesintinin ötesinde, uzun soluklu üretim kaybı riskine işaret ediyor.
MAKRO DENGELERİ SARSAR
Piyasalarda bu küresel tablonun Türkiye’ye yansımasının fazlaca daha sert olabileceği de dillendiriliyor. Enerji ithalatına yüksek bağımlılık Türk ekonomisini en zayıf karnı olarak yorumlanırken, petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artış cari açığı ortalama 2.5 milyar dolar büyütürken, her yüzde 10’luk artış enflasyona ortalama 1 puan ekliyor. Petrolün 130 dolar bandına yerleşmesi, Türkiye için yalnızca bir fiyat artışı değil; makro dengelerin tekrardan bozulması anlamına geliyor.
ZİNCİRLEME REAKSİYON
Analistlere bakılırsa savaşın tesirleri Türkiye’de veriler üstünden şimdiden okunmaya başlanmış durumda. Motorine bir gecede gelen 6.60 TL zam, enerji şokunun direkt vatandaşa yansıması olarak yorumlanıyor. Üstelik ÖTV’nin sıfırlanmış olmasına karşın fiyatın ortalama yüzde 16.67’si KDV olarak kalmaya devam ediyor. Bu durum, enerji maliyetlerinin tüm sektörlere zincirleme şekilde yayılacağının göstergesi kabul ediliyor.
GIDADA ZAM DALGASI KAPIDA
Ziraat tarafında tablo daha da çarpıcı. Üretici tutarları yılbaşından bu yana yüzde 81.1 artmış durumda. Yalnız 27 Şubat’tan bu yana artış ise yüzde 49.8 olarak söyleniş ediliyor. Gübre fiyatlarındaki bu sert yükseliş, gelecek aylarda besin enflasyonunun fazlaca daha sert hissedileceğine işaret ediyor. Bugün raflarda görülen fiyat artışları, aslen hemen hemen başlangıç aşamasında bulunduğunun da altı çiziliyor.
TL DEĞER KAYBEDİYOR
Bankacılık verileri de riskin tabana yayılmaya başladığını ortaya koyuyor. Takipteki alacak oranları toplam kredilerde yüzde 2.46’dan yüzde 2.63’e, bireysel kredilerde yüzde 4.07’den yüzde 4.34’e, ticari kredilerde ise yüzde 1.94’ten yüzde 2.07’ye yükselmiş vaziyette. Tüm bu verilerin ötesinde, ekonomideki erozyonu en net özetleyen göstergelerden biri Türk lirasının alım gücü. 1 Ocak 2009’da tedavüle giren 200 TL ile o gün 133 dolar alınırken, bugün 200 TL ile yalnızca 4 dolar 52 cent alınabiliyor. Savaşın yaratacağı yeni enflasyon dalgasının, bu erozyonu daha da hızlandıracağının altı çiziliyor.
Finansal cephede ise daha sessiz fakat daha tehlikeli sonuç bir kırılma yaşanıyor. Merkez Bankası’nın swap hariç net rezervleri 27 Şubat’ta 78.8 milyar dolar seviyesindeyken, 6 Mart’ta 65 milyar dolara, 13 Mart’ta ise 54.4 milyar dolara geriledi.
STAGFLASYON KORKUSU
Kurumsal Finans Uzmanı Gülsev Duran, enerji piyasalarında yaşanmış olan gelişmelerin, zincirleme etkiye niçin bulunduğunu vurgularken, “Petrol yükseldikçe üretim maliyetleri artıyor, bu artış direkt enflasyona yansıyor ve merkez bankaları sıkılaşmaya zorlanıyor. Nitekim savaşın dördüncü haftasında bu zincirin finansal yansımaları net şekilde görülmeye başlandı. Asya borsalarında sert satışlar yaşandı. Ortaya çıkan yeni denklemin en tehlikeli sonuç risk başlığı stagflasyon. Şu demek oluyor ki enflasyon ve ekonomik durgunluğun aynı anda yaşanması. Enerji tutarları maliyetleri yukarı çekerken enflasyonu artırıyor, yüksek faiz ortamı talebi baskılıyor, küresel ticaretteki yavaşlama büyümeyi aşağı çekiyor” diye konuştu.
KABUSUN ADI 150 DOLAR
Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise savaşın uzaması durumunda petrolün 120 dolar bandına yerleşeceğini belirtirken, “B u durumda enflasyona 5, 6 puan eklenmiş olur ve gelişme 2 puan düşer. En fena senaryoda ise petrolün150 dolar bandına çıkması. Bu şekilde bir durumda, enflasyona 10-15 puan eklenmesi ve büyümenin sıfıra dönmesi söz mevzusu. Savaşın derhal sona ermesi en büyük dileğimiz” dedi.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi

