Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yer edinen analizde, TCMB tarafınca yayımlanmaya başlanan Yeni Kiracı Kira Endeksi’nin (YKKE) yalnızca konut kira piyasasının dinamiklerini seyretmek açısından değil, hem de kira kaleminin enflasyon görünümüne dair öncü sinyaller üretmesi bakımından da mühim bir gösterge niteliği taşımış olduğu belirtilerek, “Ortaya konulmuş olan gecikme bulgusu, resmi kira enflasyonu ile güncel (rayiç) kira gelişimleri arasındaki farkın altını çiziyor.” ifadelerine yer verildi.
TCMB’nin Veri Yönetişimi ve İstatistik Genel Müdürlüğünde Başuzman Özgül Atılgan Ayanoğlu, Uzman Ezgi Deryol, Müdür Erdi Kızılkaya ve Kıdemli Uzman Duygu Konukçu Çelik tarafınca hazırlanan “Kiralar İçin Yeni Bir Gösterge: Yeni Kiracı Kira Endeksi” başlıklı çözümleme, bankanın blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yayımlandı.
Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK), Tüketici Fiyat Endeksi’nin (TÜFE) bir alt kalemi olarak “Kiracı Tarafınca Ödenen Gerçek Kira Endeksi”ni hesaplayarak kamuoyu ile paylaşmış olduğu belirtilen analizde, sadece bu endeksin TÜFE metodolojisi gereği ‘aynı konutun’ kira fiyatını takip etmiş olduğu ve konutlarda kiracı değişiminin sık yaşanmaması sebebiyle yeni kiralardaki fiyat değişimlerini gecikmeli olarak yansıttığı bildirildi.
Öteki bir ifadeyle, kiralık konutlardaki fiyat değişimlerinin mevcut kiracılara geç yansıdığı için TÜİK Gerçek Kira Endeksi’nin de kiralık konut piyasasındaki güncel fiyat gelişmelerini gecikmeli takip etmiş olduğu vurgulanan analizde, şu ifadelere yer verildi:
“Türkiye’de, konut kira değerlerindeki güncel değişimi direkt yansıtan resmi bir istatistik bulunmuyor. Bu kapsamda TCMB, Konut Fiyat Endeksi (KFE) hesaplaması için bankalardan alınan değerleme raporlarında yer edinen kira değerlemelerini kullanarak YKKE isminde, aylık frekansta piyasaya çıkan bir endeks oluşturdu. Kiralık konut piyasasındaki güncel kira gelişmelerini yansıtan YKKE ve il bazında değerlemesi meydana getirilen konutların birim kiraları, 17 Şubat 2026 tarihinde yayımlanmaya başladı.”
ENDEKS İÇİN VERİ KAYNAĞI OLARAK, KFE ÇALIŞMALARI KAPSAMINDA TEMİN EDİLEN KİRA DEĞERLERİ KULLANILIYOR
Analizde, endeks için veri deposu olarak, KFE emekleri kapsamında temin edilen kira değerlerinin kullanıldığı bildirildi.
Bu değerlerin değerleme uzmanları tarafınca belirlendiği ve konutun ilgili dönemde hangi bedelle kiraya verilebileceğini gösterdiği aktarılan analizde, şu bilgilere yer verildi:
“Endeksin hesaplanmasında, kalite tesirini ayrıştırmak amacıyla hedonik regresyon yöntemi kullanılıyor. Regresyonlar, İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına (İBBS) gore 13 düzey-2 bölgesi ve 6 düzey-1 bölgesi olmak suretiyle toplam 19 tabakada çalıştırılıyor. Katman bazında elde edilmiş endeksler bundan önceki senenin hanehalkı sayıları ve averaj konut değerleri ile ağırlıklandırılarak Türkiye geneli için YKKE elde ediliyor.”
Analizde, endeksteki senelik artışların 2021 yılının son çeyreğinden itibaren hızlandığı ve 2022 yılının ikinci yarısında zirve seviyelere ulaştığının görüldüğü açıklandı. Takip eden dönemde ise başta İstanbul olmak suretiyle üç büyük ilde de konut kiralarındaki artış hızının yavaşladığının izlendiği kaydedilen analizde, 2023 yılının ikinci çeyreğinde, Ankara’nın öteki iki büyük ilden kayda kıymet seviyede ayrışmaya başladığı ve bu ayrışmanın aynı senenin üçüncü çeyreğinde daha da belirginleştiğinin gözlendiği aktarıldı.
Analizde, “2023 yılı şubat ayında yaşanmış olan zelzele felaketinin peşinden bölgenin yoğun göç almasının, söz mevzusu ayrışmada mühim bir etken bulunduğunu değerlendiriyoruz. Para politikasında uygulanan sıkılaşmanın etkisiyle senelik artış oranlarının 2023 yılının son çeyreğinden itibaren düşme eğilimine girmiş olduğu, Türkiye geneli ve üç büyük ilde YKKE senelik artışlarının Ocak 2026 itibarıyla yüzde 40’ın altına gerilediği görülüyor.” ifadelerine yer verildi.
YKKE, DİĞER ÜLKE ÖRNEKLERİNDE OLDUĞU GİBİ TÜFE’NİN ALT KALEMİ OLAN KİRA SERİSİNDEN AYRIŞIYOR
YKKE’nin yeni kiracıların maruz kalacağı kira bedelleri üstünden hesaplandığı için kiralardaki artış yada azalış yönlü değişimlerin TÜİK Gerçek Kira Endeksi’ne kıyasla daha erken yansıttığı belirtilen analize, dolayısıyla tanımı gereği YKKE’nin öteki ülke örneklerinde olduğu benzer biçimde TÜFE’nin alt kalemi olan kira serisinden ayrıştığı ifade edildi.
Analizde, bilhassa 2021 yılı sonunda YKKE’de yaşanmış olan süratli artışın TÜİK Gerçek Kira Endeksi’ne yansımasının oldukça uzun süre aldığının görüldüğü bildirildi.
Yansımanın gecikmesinde, pandemi dönemindeki kısıtlamaların mevcut kiracıların taşınma sıklığını azaltmasının ve sonraki dönemde mevcut kiracılar için kira artış oranının yüzde 25 ile sınırlanmasının etkili bulunduğunun değerlendirildiği vurgulanan analizde, şunlar kaydedildi:
“2023 yılı sonundan itibaren ise YKKE artış hızı belirgin olarak gerilemeye başlıyor. YKKE’de görülen bu yavaşlama eğiliminin, 2024 yılı ikinci çeyreğinden itibaren TÜİK Gerçek Kira Endeksi’ne de yansımaya başladığını sadece Gerçek Kira Endeksi’nin halen YKKE’nin belirgin olarak üstünde bulunduğunu görüyoruz. Ocak 2026 itibarıyla YKKE senelik artış oranı yüzde 34,2’ye gerilemişken TÜİK Gerçek Kira Endeksi yüzde 56,6 seviyesinde. Bu durum önümüzdeki dönemde, TÜFE’nin bir alt kalemi olan Gerçek Kira Endeksi artış hızındaki düşüşün devam edeceğine işaret ediyor. TCMB, YKKE ile beraber, Türkiye geneli ve kafi sayıda verisi bulunan iller için değerlemesi meydana getirilen konutların birim kiralarını da çeyreklik frekansta yayımlamaya başladı.”
Sonuçlara gore, 2025 yılının son çeyreğinde, 100 metrekare bir konutun ortanca kira değerinin ortalama olarak Türkiye geneli için 22 bin lira, İstanbul için 37 bin lira, Ankara için 21 bin lira ve İzmir için 25 bin lira olarak hesaplandığı bildirilen analizde, şu değerlendirmelerde bulunulmuş oldu:
“Netice olarak, TCMB tarafınca yayımlanmaya başlanan YKKE, yalnızca konut kira piyasasının dinamiklerini seyretmek açısından değil, hem de kira kaleminin enflasyon görünümüne dair öncü sinyaller üretmesi bakımından da mühim bir gösterge niteliği taşıyor. Ortaya konulmuş olan gecikme bulgusu, resmi kira enflasyonu ile güncel (rayiç) kira gelişimleri arasındaki farkın altını çiziyor. Bu çerçevede, güncel kiralardaki artış oranlarının resmî endekse kıyasla daha düşük seviyelere gerilemiş olması, önümüzdeki dönemde tüketici enflasyonu içinde mühim bir ağırlığa haiz olan kira kaleminde aşağı yönlü hareketin devam edeceğini ima ediyor. Bu durum, TCMB’nin senenin ilk Enflasyon Raporu kapsamında ilgili kutu çalışmasında gösterdiği yıl sonu kira enflasyonunun yüzde 30-36 aralığında olacağı öngörüsüyle uyumlu.”
YKKE İLE TÜİK GERÇEK KİRA ENDKESİ’NİN BİRBİRİNİ TAMAMLAYICI İKİ ENDEKS OLARAK ELE ALINMASI GEREKİYOR
Analizde, bu nedenlerle, YKKE ile TÜİK Gerçek Kira Endeksi arasındaki metodolojik farklılıklar dikkate alındığında, bu iki göstergenin birbirinin ikamesi olarak değil, enflasyonun hem mevcut düzeyini hem de ihtimaller içinde yönünü beraber değerlendirmeye olanak tanıyan birbirini tamamlayıcı iki endeks olarak ele alınmasının gerektiği belirtilerek, “Ek olarak, yayımlanmaya başlanan birim kiralar ile konut kiralarının seviyesine ilişkin daha somut veriler sunuluyor ve konut kiralarındaki bölgesel farklılıkların daha iyi çözümleme edilmesine olanak sağlanıyor.” denildi.

