Sıhhat Bakanlığı’nın hazırladığı yeni düzenlemeyle sigaranın satış noktalarında görünürlüğünün tamamen kaldırılması, elektronik yaş doğrulaması getirilmesi ve tüm tütün ürünlerinde tek tip paket uygulamasına geçilmesi planlanıyor. Çocuk parkları, spor alanları ve plajlarda sigara kullanımının sınırlandırılması, okul, hastane ve kamu binalarının girişlerinde yasak alanların genişletilmesi de gündemde. Yeme-içme işletmelerinde ise sigara içilebilen bölümün toplam alanın yüzde 10’unu ve 20 metrekareyi geçmemesi, bu alanlarda servis yapılmaması öngörülüyor. Uzun vadeli hedef ise fazlaca daha köktencilik: 1 Ocak 2040’tan itibaren tütün ürünlerinin satışının ve başkalarına sunulmasının tamamen yasaklanması.
YASAĞI HİÇE SAYIYORLAR
Yeni devrin en büyük sual işaretini ise elektronik sigara oluşturuyor. Türkiye’de yasal satışı bulunmayan ürünler web siteleri ve toplumsal medya hesapları üstünden açık halde pazarlanıyor. Likitlerden ısıtılmış tütün ürünlerine, yüksek nikotin içeren tek kullanımlık “puff bar”lara kadar geniş bir ürün ağı bulunuyor. 2026 itibarıyla e-sigara ve bağlantılı ürünleri satan web sitesi sayısının 200’yi geçmiş olduğu belirtiliyor. Toplumsal medya reklamları ve direkt bildiri yöntemiyle satışlar ise denetimi daha da güçleştiriyor.
GENÇLERDE ALARM
Aslolan çekince kullanım yaşlarının giderek düşmesi. Araştırmalar elektronik sigaranın bilhassa 14-16 yaş grubunda hızla yayıldığını ortaya koyuyor. Dünya genelinde bu yaş grubundaki 38 milyondan fazla gencin elektronik sigara kullandığı belirtilirken, ABD’de ortalama 2,5 milyon, Avrupa Birliği’nde ise 8,3 milyon genç kullanıcı bulunuyor. Türkiye’de 500 ergen üstünde meydana getirilen bir araştırmada ise gençlerin yüzde 67’sinin evinde minimum bir sigara kullanıcısı bulunmuş olduğu, yüzde 20’sinin de elektronik sigarayı denemiş olduğu ya da tertipli kullandığı belirlendi. Uzmanlara nazaran bu tablo, yalnızca yeni yasaklarla çözülebilecek bir problem değil. Fiziki satış noktalarında yaş kontrolü yapılırken web üstünden yaş doğrulaması olmadan satış yapılabilmesi, mücadelenin en tehlikeli sonuç açığını oluşturuyor. Bu yüzden uzmanlar; web siteleri, toplumsal medya hesapları, ödeme kanalları ve kargo trafiğinin beraber denetlenmesi, kapatılan sitelerin değişik alan adlarıyla tekrardan açılmasını engelleyecek daha süratli bir sistem kurulması icap ettiğini vurguluyor.
“MÜDAHALE EDİLMELİ”
Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Emek harcama Grubu Üyesi Prof. Dr. Elif Dağlı ise “Satış noktaları her yıl daha fena hale geliyor. Evlatların göz hizasına yasa dışı ürünler yerleştiriliyor. E-sigara satan web sitesi sayısı 200’ü aştı. Puff barlar ve likitler 21 bin noktada erişilebilir durumda. Bu duruma derhal çözüm bulunmalı, müdahale edilmeli” diyor. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Emek harcama Grubu Yürütme Kurulu Üyesi Dr. Remziye Can da, uyarılarını sıralarken, “Tütün endüstrisini elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri kullanımı ile genç kullanıcıları hedef alarak pazarlarını genişletmeye çalışıyor” diye konuşuyor.
