İran merkezli gerilimin büyümesiyle beraber ortaya çıkan tablo, Türkiye’nin karşı karşıya olduğu risklerin yalnızca sınır güvenliği, enerji tutarları ya da komşu coğrafyalardaki istikrarsızlıkla sınırı olan olmadığını gösteriyor. Güvenlik çevrelerinde giderek daha sık dillendirilen değerlendirmelere bakılırsa, yeni dönem Türkiye’yi çatışmaların uzağında duran bir ülke konumundan çıkararak askeri, siyasal ve teknik sonuçların kesiştiği eleştiri bir eşik noktasına taşıyor. Stratejik analizler, İran’a yönelik baskının artmasıyla beraber Türkiye’nin önündeki aslolan risk alanının da giderek daha görünür hale geldiğine işaret ediyor. Nitekim, NATO’nun Mart ayındaki değerlendirmesi de İran’dan Türkiye’ye yönelebilecek balistik tehditlerin yalnızca bölgesel bir güvenlik başlığı değil, direkt ittifak düzeyinde ele alındığını gösteriyor.
Irak’taki denklem yalnızca sınır hattı güvenliği açısından değil, bununla beraber vekil unsurların hareket alanı, caydırıcılık mesajları ve bölgesel baskı üretme kapasitesi bakımından da eleştiri bir saha olarak görüyor.
KÜRECİK’İN GÖREVİ
Analizlerde, Kürecik’teki erken uyarı radarının NATO’nun genişleyen roket müdafa mimarisindeki yerine hususi vurgu yapılırken, Türkiye’nin bir tek ittifakın güneydoğu kanadındaki bir bağlaşık değil, bununla beraber balistik tehdidin izlendiği ve karşılandığı ön cephe hatlarından biri haline geldiğine işaret ediliyor. Uzmanlara bakılırsa bu durum, Ankara’nın yalnızca diplomatik pozisyon alan bir başkent değil, sahadaki askeri karar zincirine direkt temas eden bir merkez olarak öne çıkmasına yol açıyor.
HEDEF SİSTEMLER
ANKA Enstitüsü’nün son ‘Anka Panoraması’nda yer edinen değerlendirmeler de asimetrik dönüşümün sahadaki karşılığını gösteriyor. Raporda, savaşın artık yalnızca şehirleri, üsleri ya da askeri birlikleri değil, direkt sistemleri hedef almış olduğu vurgulanıyor. “Körfezde Asimetrik Su Savaşı ve Potansiyel Neticeleri” başlıklı analizde, Körfez devletlerinde su altyapısının yaşamsal kırılganlık noktalarından biri haline geldiğine dikkat çekilirken, enerji tesisleriyle su arıtma altyapısının iç içe geçmiş yapısının yeni nesil çatışmalarda fazlaca daha büyük sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.
TÜRKİYE KRİTİK ÜLKE
STRASAM Direktörü Emekli Hava Tuğgeneral Hüseyin Fazla ise, Türkiye, bir taraftan NATO’nun erken uyarı ve müdafa mimarisine entegre bir ülke olarak öne çıktığını, öteki taraftan da İran, Irak, Suriye ve Doğu Akdeniz hattında büyüyen fazlaca katmanlı kriz kuşağının tam ortasında bulunduğunu belirtirken; “Bu tablo, Türkiye’yi yalnızca coğrafi olarak yakın bir ülke haline getirmiyor; bununla beraber askeri planlama, lojistik devamlılık, bölgesel caydırıcılık ve siyasal denge bakımından da eleştiri bir eşik ülkeye dönüştürüyor. Ankara açısından aslolan sual, krizin Türkiye’yi etkileyip etkilemeyeceği değil, bu genişleyen harp mimarisinin Türkiye’yi hangi düzeyde içine çekeceği” diyor.
Jeostrateji Analisti Dr. Ahmet Uslu ise yeni risk kuşağına ilişkin, “Türkiye benzer biçimde enerji ithalatçısı olan, sadece bölgesel koridor olma iddiasını da güçlendirmeye çalışan bir ülke açısından Orta Doğu’daki harp jeo-ekonomik riskleri katlıyor” ifadelerini kullanıyor.
IRAK DENKLEMİ
Öte taraftan meydana getirilen son stratejik analizlerde Irak halkasındaki son denkleme de dikkat çekiliyor. Sahadan gelen veriler, Irak’ın artık savaşın uzaktan izleyen eylemsiz coğrafyası olmadığını, baskının yayılmış olduğu ve sertleştiği tampon alanlardan birine dönüştüğünü gösteriyor. Internasyonal İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni ise mevcut tabloyu yorumlarken, “Irak’ın kuzeyi, Türkiye bakımından bir tek komşu bir coğrafya değil; sınır güvenliği, terörle savaşım, enerji taşımacılığı ve yeni bölgesel tecim hatları açısından direkt ulusal güvenlik alanının içinde içeriyor” ifadelerini kullanıyor.
SU KRİZİ BÜYÜYECEK
Irak başlığında öne çıkan bir başka eleştiri damar ise su-enerji iş birliği ile yeni bölgesel mimari arayışı. Türkiye-Irak hattına ilişkin meydana getirilen değerlendirmelerde, son yıllarda su yönetimi, enerji iş birliği, altyapı modernizasyonu ve kalkınma koridorları üstünden yeni bir stratejik çerçeve kurulmaya çalışıldığına dikkat çekiliyor. Dicle-Fırat havzasının sürdürülebilir yönetimi, Irak’ın su altyapısının yenilenmesi, enerji anlaşmalarının daha uzun vadeli bölgesel entegrasyon hedefiyle ele alınması ve Kalkınma Yolu benzeri projelerin bu çerçevede öne çıkması, Irak’ı yalnızca güvenlik risklerinin değil, bununla beraber ekonomik ve stratejik fırsatların da merkezi haline getiriyor.
TÜRKİYE TAM ORTASINDA
Prof. Dr. Köni ise, “İran kaynaklı roket tehdidi, Irak’ın baskı ve geçiş sahasına dönüşmesi, Hürmüz kaynaklı enerji sarsıntısı ve su altyapısının yeni nesil hedefe dönüşmesi Türkiye açısından ciddi riskler barındırıyor. Türkiye bu zincirin kenarında duran bir ülke değil; tam ortasında bulunan eleştiri eşik ülke konumuna yerleşiyor” uyarısında bulunuyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi

