Türkiye, 2026 yazını yalnızca sıcak değil, insan sağlığını direkt etkileyebilecek olağan dışı sıcaklıkların gölgesinde geçirdi. ABD merkezli bağımsız iklim araştırma kuruluşu Climate Central’ın Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarını kapsayan yeni emek vermesi, insan kaynaklı iklim değişikliğinin sıcak günlerin sayısını ne seviyede artırdığını ortaya koydu. Araştırmaya bakılırsa Türkiye’de averaj bir şahıs, iklim değişikliği olmasaydı yaşanmayacak 32 ilave riskli sıcak günle karşı karşıya kaldı. Türkiye’de 54,3 milyon kişinin ise yaz süresince 30 günden fazla riskli sıcaklığa maruz kalmış olduğu hesaplandı. Climate Central, “riskli sıcak gün” terimini, bir bölgede 1991-2020 içinde ölçülen sıcaklıkların yüzde 90’ından daha sıcak geçen günler için kullanıyor. Başka bir ifadeyle emek verme, İstanbul ile Adana’yı aynı ısı değerine bakılırsa değil, her kentin kendi geçmiş iklim koşullarına bakılırsa değerlendiriyor. Bu mahalli eşik aşıldığında sıcağa bağlı sıhhat risklerinin yükselmeye başladığı kabul ediliyor.
ADANA 40, İSTANBUL 37 GÜN
Türkiye içindeki tablo ise dikkat çekici. İklim değişikliğinin eklediği riskli sıcak gün sayısının en yüksek olduğu il 40 günle Adana oldu. Adana’yı 39 günle Gaziantep, 37 günle İstanbul, 34 günle Bursa ve 33 günle İzmir izledi. Böylece ortalama üç aylık meteorolojik yaz döneminde İstanbul’da yaşayanlar açısından neredeyse her üç günden birinin üstüne iklim değişikliğinden meydana gelen ilave ısı yükü bindi.
1,5 MİLYAR İNSAN
Türkiye’deki tablo, küresel ölçekte yaşanmış olan büyük ısı dalgasının yalnızca bir parçası. Climate Central’ın analizine bakılırsa Haziran-Ağustos 2026 döneminde dünya genelinde 1,5 milyardan fazla insan, insan kaynaklı iklim değişikliğinin eklediği minimum 30 günlük riskli sıcaklığa maruz kaldı. Üç aylık dönem süresince dünyanın herhangi bir gününde nüfusun minimum dörtte biri, sıcaklıklar üstünde iklim değişikliğinin kuvvetli tesirini yaşadı.
Climate Central verilerine ilişkin Türkiye neticeleri, ülke averajında da fazladan 32 günlük riskli ısı yüküne işaret ediyor.
AVRUPA’NIN YÜZDE 89’U ETKİLENDİ
En çarpıcı tablolardan biri Avrupa’da ortaya çıktı. Kıta nüfusunun ortalama yüzde 89’u, yaz süresince minimum bir ay riskli ısı koşullarına maruz kaldı. Dünyada normalden en sıcak geçen ilk 10 ülkenin yedisinin Avrupa’da bulunması da sıcaklıkların kıtadaki alışılmadık boyutunu ortaya koydu. Fransa, İtalya ve Birleşik Krallık’ın da aralarında bulunmuş olduğu 54 ülkede 1970’ten bu yana kaydedilen en sıcak Haziran-Ağustos süreci yaşandı.
DİKKATLE OKUNMALI
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Coğrafya Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı ise Türkiye için hesaplanan 32 günlük ilave ısı yükünün dikkatle okunması icap ettiğini söylemiş oldu. Yavaşlı’ya bakılırsa kullanılan eşik aslına bakarsanız dünyanın mühim seviyede ısınmış olduğu 1991-2020 dönemine bakılırsa belirlendiğinden, 32 günlük sayı gerçekte yaşanmış olan değişimin ihtiyatlı bir göstergesi durumunda. Yavaşlı, ek olarak analizde kullanılan ortalama 25 kilometrelik veri hücrelerinin kentlerin kendi içindeki ısı farklılıklarını ortaya koymakta yetersiz kalabileceğine de dikkat çekti.
