Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Çarşamba günü İstanbul’un zamanı Çırav Sarayı’nda açık bir mesajla Çarşamba günü üçüncü Türkiye-Rusya-Ukrayna üçlü toplantısını açtı: “Nihai amaç, ateşe ateşle barışa bir yol oluşturmaktır.”
Açıklamaları, Şubat 2022’de başlamış olan uzun soluklu Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmek için müzakereleri ilerletmeyi amaçlayan iki saatlik yoğun bir oturumun tonunu belirledi.
Rusya ve Ukrayna’dan yüksek düzeyde heyetler, Türkiye’nin diplomatik, danışma ve askeri liderlere-Ulusal İstihbarat Örgütü başkanı İbrahim Kalınca ve Genelkurmay Başkanı Metin Güak-altını çizdi-Türkiye’nin hem Moscow hem de Kyiv tarafınca güvenilen bir NATO üyesi olarak altını çizdi.
Çatışma ağır bir ücret aldı ve BM tahminleri yarım milyondan fazla yitik ve milyonlarca insanoğlunun 2025 ortasından itibaren yerinden edildiğini bildirdi.
Türkiye, 2022’de ilk görüşmelere ev sahipliği meydana getiren ve Ukrayna tahıl ihracatını mümkün kılmak için Karadeniz Tahıl Girişimi’ni kolaylaştırarak, başlangıçtan itibaren mühim bir arabuluculuk görevi oynadı.
Üçlü görüşmeler, ABD Başkanı Donald Trump ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafınca yönlendirilen diplomatik momentumdan sonrasında bu yıl devam etti ve her ikisi de Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin ve Ukrayna cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy ile direkt iletişimi sürdürdü.
Askeri çıkmaz, Rusya’nın Kırım ve Donbas’ın bir kısmı da dahil olmak suretiyle Ukrayna topraklarının ortalama% 20’sini elinde tutarken, Ukrayna Donetsk benzer biçimde doğu bölgelerindeki aksiliklerle savaşım ediyor.
Her iki taraf da, devam eden cenk alanı kilitlenmesi ve ekonomik suşların artmasıyla baskı altına alınan görüşme etme isteğini ifade ediyor.
Çarşamba günkü görüşmelerin merkezinde üç kilit alan vardı. Ukrayna, tam bölgesel restorasyon ve güvenlik garantileriyle eşleştirilmiş 30 günlük kapsamlı bir ateşkes için baskı yapmış oldu, Rusya ise Ukrayna’nın NATO ile hizalanması ve Batı yaptırımlarından kurtulmaya bağlı uzun vadeli bir sulh çerçevesi aradı.
Her iki taraf da güncellenmiş ateşkes teklifleri sundu ve teknik ekipleri gelecekteki tartışmalardan ilkin terimleri hassaslaştırmak için devrediyor. Fiddan, Ukrayna’nın altyapısını harap eden ve Rusya ekonomisine mühim maliyetler tatbik eden düşmanlıkları sona erdirmek için acil “somut adımlar” ihtiyacını altını çizdi.
Mahkum borsaları ve Ukraynalı evlatların geri dönüşü de dahil olmak suretiyle insani mevzular, Rusya’ya zorla alındı, diyalogun merkezinde yer aldı.
Bu senenin başlarında 1000-1.000 takas üstüne inşa edilen Ukrayna, 6.000’e kadar mahkumun geri dönmesini hedefleyen yaralı askerleri ve genç askere dahil olmak suretiyle değişimleri genişletmeyi önerdi.
Rusya, her iki tarafın da insan acılarını hafifletme mevzusundaki taahhüdünü tekrardan teyit ederek bu önerileri gözden geçirmeyi kabul etti.
Zaporizhzhia nükleer santralinin güvenliği de potansiyel bir yıkım riskini azaltmak için demilitarizasyon görüşmeleri sürdürme mevzusunda antak kalma ile odaklandı.
Bir öteki tehlikeli sonuç mevzu, Putin, Zelenskyy ve muhtemelen bu yaz Türkiye’de bir araya getirmeyi öngören potansiyel liderlerin zirvesiydi.
Fidan, zirveyi sulh görüşmelerini en üst düzeyde yükseltmek için “tehlikeli sonuç bir adım” olarak nitelendirerek Erdoğan’ın her iki liderle olan ender itimatını altını çizdi.
Zelenskyy, Moskova’nın “ciddi niyet” göstermesi halinde Putin ile tanışmaya hazır bulunduğunu açıkladı, sadece Rusya zemin hazırlanana kadar daha düşük seviyeli müzakerelere devam etmeyi tercih ediyor.
Trump’ın geçici katılma isteği, devam eden lojistik zorluklar içinde diplomatik momentum ekliyor.
Fidan ek olarak “Her iki taraf da diyaloga bağlı kalırsa sulh mümkündür” diyerek davranışlarında ölçülü iyimserlik dile getirdi. Ukraynalı ve Rus yetkililer somut ilerleme duygusunu yineledi, Beyaz Saray ise Trump’ın zirveye katılma açıklığını doğruladı.
