Küresel ölçekte suni zeka yatırımları son bir senedir yüz milyarlarca dolara ulaşırken, tartışmalar ise su kaynaklarının tüketimi ve karbon emisyonları üstünden devam ediyor. Meydana getirilen son araştırmalar, suni zeka sistemlerinin toplam su ayak izinin senelik 312,5 milyar litre ile 764,6 milyar litre içinde gerçekleşebileceğini ortaya koyuyor. Bu miktar, küresel senelik şişelenmiş su tüketimi olan ortalama 350 milyar litre ile aynı mertebede bulunuyor. Meydana getirilen analizlerde 312,5 milyar litrelik senelik su ayak izinin, günlük averaj 856 milyon litreye karşılık geldiği vurgulanırken, üst sınır olan 764,6 milyar litre ise günde ortalama 2,1 milyar litre anlamına geliyor.
Küresel ölçekte senelik toplam tatlı su çekimi ortalama 4 trilyon metreküp seviyesinde bulunuyor. Bunun ortalama yüzde 70’i ziraat, yüzde 20’si endüstri, yüzde 10’u ise evsel kullanım için çekiliyor.
TEKNOLOJİ DEVLERİNİN SU TÜKETİMİ
Internasyonal Enerji Ajansı (IEA) verilerine nazaran küresel veri merkezlerinin toplam su kullanımı ortalama 600 milyar litre olarak hesaplanıyor. Suni zeka odaklı yeni yatırımların devreye girmesiyle bu miktarın 2030’a kadar 1 trilyon 200 milyar litre seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor. Uzmanlar ise averaj 100 megavat kapasiteye haiz bir veri merkezinin, günde 2 milyon litre su tükettiğini, bu miktarın da ortalama 6 bin 500 hanenin günlük su kullanımına karşılık geldiğini vurguluyorlar. Küresel teknoloji devlerinin su tüketim tabloları da oldukça çarpıcı! Google senelik ortalama 22,7 milyar litre, Microsoft ortalama 13 milyar litre, Apple ortalama 6 milyar litre, Meta ise ortalama 3,9 milyar litre su tüketiyor.
EMİSYONLAR ARTIYOR
Suni zeka sistemlerindeki su tüketimi yalnızca direkt soğutma ihtiyacından da kaynaklanmıyor. Veri merkezlerinin enerji tüketimi arttıkça, elektrik üretiminde kullanılan su miktarı da yükseliyor. Termik santrallerin soğutma sistemleri, hidroelektrik üretim süreçleri ve bazı yenilenebilir enerji teknolojileri de suya gereksinim duyuyor. Vrije Universiteit Amsterdam tarafınca piyasaya sürülen değerlendirmede, dolaylı su kullanımının şirketlerin resmi raporlarında bir çok vakit tamamlanmamış yer almış olduğu ve gerçek etkinin açıklanan seviyelerin üç-dört katına kadar çıkabileceği ifade ediliyor. Araştırmalar, suni zeka sistemlerinin karbon ayak izini 32,6 milyon ton ile 79,7 milyon ton karbondioksit aralığında bulunduğunu da gösterirken, bu miktarın, ufak bir Avrupa ülkesinin senelik emisyonlarına eşdeğer olduğuna dikkat çekiliyor.
TÜRKİYE DOLAYLI ETKİLENİYOR
Türkiye ise mevcut tablodan dolaylı olarak etkilenen ülkeler içinde. Ülke genelinde senelik toplam su tüketimi ortalama 63 milyar metreküp olarak hesaplanıyor. Bu tüketim yüzde 73’ü tarımsal sulamada, yüzde 16’sı içme ve kullanma suyu olarak, yüzde 11’i de sanayide kullanılıyor. Türkiye’deki veri merkezlerine ilişin kamuya açık su tüketimi verileri sınırı olan olsa da etkinlik gösteren veri merkezlerinin su tüketiminin, küresel ölçekteki teknoloji devlerinin tüketiminin yanında oldukça sınırı olan olduğu vurgulanıyor. Uzmanlara nazaran aslolan risk ise Türkiye’nin su stresi yaşayan bir ülke olmasıyla ilintili.
Suni zeka ekonomisi büyüdükçe; enerji, karbon ve su başlıkları birbirinden ayrıştırılamayan üç temel göstergeye dönüşüyor.
SU STRATEJİLERİ GELİŞTİRİLMELİ
Su Politikaları Uzmanı Dursun Yıldız, Türkiye’nin bölgesel bir veri merkezi üssü olma hedefi doğrultusunda yeni yatırımları gündeme almasına değinirken, “Türkiye, bölgesel bir veri merkezi üssü olma hedefi doğrultusunda yeni yatırımları gündeme alırken, su verimliliği mevzusu da planlama başlıkları içinde öne çıkıyor. 2027 itibarıyla suni zeka sistemlerinin senelik su tüketiminin 4,2 ila 6,6 milyar metreküp içinde olması planlanıyor. Bu miktar, Türkiye’nin mevcut senelik toplam su tüketiminin ortalama yüzde 7 ila 10’una denk gelecek bir büyüklüğe işaret ediyor. Dolayısıyla Türkiye’nin, suni zeka yatırımlarını teşvik ederken bununla birlikte su kaynaklarının sürdürülebilirliğini gözeten bir çerçeve geliştirmesi, enerji kadar su planlaması açısından da tehlikeli sonuç bir zorunluluk” diyor.
[email protected]
Kaynak: Web Hususi
