Ekonomik büyümenin öncü göstergesi olan imalat endüstri performansında en süratli ve güvenilir referans kabul edilen İstanbul Endüstri Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin Eylül 2025 periyodu neticeleri açıklandı. Eşik kıymet olan 50,0’nin üstünde ölçülen tüm rakamların sektörde iyileşmeye işaret etmiş olduğu anket sonuçlarına nazaran, ağustosta 47,3 olan manşet PMI eylülde 46,7’ye gerileyerek imalat sektörünün yavaşlamaya devam ettiğini gösterdi. Böylece etkinlik koşullarındaki bozulma eğilimi bir buçuk yıla ulaştı.
Anket katılımcılarının geri dönüşleri, firmalar açısından zorlayıcı talep koşullarının sürdüğüne işaret etti. Bu durum, yeni siparişler ile ihracatın daha da yavaşlamasına yol açarak imalat endüstri üretiminde belirgin düşüşle sonuçlandı. Yeni siparişlerdeki zayıflama, imalatçıların birikmiş iş yüklerini azaltabilmelerine olanak tanıdı ve bu azalış ortalama bir senenin en yüksek seviyesine ulaştı. Firmalar satılamayan nihai ürünlerini stoklarına ekledi ve böylece üretim sonrası stoklar son üç ayın ilk artışını kaydetti.
İş yüklerindeki hafiflemeye bağlı olarak firmalar eylül ayında yeni personel alımı mevzusunda isteksiz davrandı. Bunun yanı sıra, üretimde kullanılmak suretiyle yeni girdi alımı yapmak yerine mevcut stokların değerlendirildiği gözlendi. Netice olarak, istihdam, girdi alımları ve üretim öncesi stoklar eylülde belirgin düşüş kaydetti. Liradaki zayıflık, eylül ayında da girdi maliyetlerinin yükselmesinde etkili oldu. Enflasyon son üç ayın en keskin hızına ulaştı ve seri averajının altında kalmasına karşın yüksek düzeyde gerçekleşti. Bu durum nihai ürünler de ilgilendiriyor oldu ve satış fiyatlarında nisan ayından bu yana en süratli artış gerçekleşti.
İstanbul Endüstri Odası Türkiye İmalat PMI anket verileri hakkında değerlendirmede bulunan S&P Global Market Intelligence Iktisat Direktörü Andrew Harker, şunları söylemiş oldu:
“Eylül ayı İSO Türkiye İmalat PMI sonuçlarında tanıdık temalar ön plana çıktı ve 2025 yılının geride kalan kısmı ile paralellikler gösterdi. Talep koşulları zorlayıcı olmaya devam etti ve buna bağlı olarak üretim, istihdam ve satın alma faaliyetleri düşüş sergiledi. Öte taraftan, gene liradaki zayıflık sonucu enflasyon oranlarında bir miktar artış kaydedilse de fiyat baskıları nispeten ılımlı seviyelerde kaldı.”
SEKTÖRLERİN BÜYÜK BÖLÜMÜ ÜRETİM VE İSTİHDAM HACMİNİ AZALTTI
İstanbul Endüstri Odası Türkiye Sektörel PMI Eylül 2025 raporu, besin ürünleri dışındaki tüm etkinlik alanlarında firmaların yeni sipariş almakta zorlandığına işaret etti. Bu yüzden sektörlerin büyük kısmı üretim ve istihdam hacmini azalttı. Genel olarak durgun seyreden talep ortamına karşın, satış tutarları yalnızca tekstil ürünlerinde düşüş gösterdi. Bu durum, sektörlerin çoğunluğunda girdi maliyetleri enflasyonunun ivme kazanmasından kaynaklandı.
Eylül ayında, anket kapsamında izlenen 10 sektörün yalnız ikisi; besin ürünleri ile ağaç ve kağıt ürünleri üretim hacmini artırdı. En sert üretim düşüşü ise ağustos ayına nazaran hafiflemekle beraber gene tekstil ürünlerinde gerçekleşti. Besin ürünlerinde yeni siparişler keskin bir artış kaydetti ve bu artış önceki döneme nazaran ivme kazanarak son 19 ayın en yüksek oranında gerçekleşti. Buna bağlı olarak sektörün üretimi de toparlanma sergiledi. Öte taraftan, yeni siparişlerde iyileşme eğilimi yalnızca besin imalatçılarıyla sınırı olan kaldı. Üretimde olduğu benzer biçimde, yeni siparişlerde de en sert yavaşlama tekstilde görüldü. Benzer bir tablo yeni ihracat siparişlerinde de gözlendi, sadece bu alanda iyileşme elde eden tek sektör makine ve metal ürünleri oldu.
Genel olarak alan kişi talebi ve üretim gereksinimlerindeki zayıflık, üçüncü çeyrek sonunda bir çok sektörün istihdam azaltmasına niçin oldu. Çalışan sayıları yalnızca besin ürünleri ile elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde artış gösterdi, sadece her ikisinde de bu artış oldukça ılımlı düzeyde gerçekleşti. İstihdamda da en belirgin düşüş tekstil sektöründe gerçekleşti. Besin sektöründeki pozitif yönde seyir, satın alma faaliyetlerine ve girdi stoklarına da yansıdı. Sadece her iki kalemde de artış kaydeden tek sektör besin ürünleri oldu. Anket kapsamında takip edilen 10 sektörün sekizinde girdi maliyetleri enflasyonu bundan önceki aya nazaran terfi etti. En yüksek oran, enflasyonun son 11 ayın en keskin düzeyine ulaşmış olduğu besin ürünlerinde ölçüldü. En yavaş artış ise ağustos ayına nazaran hafifçe hızlanmaya karşın ağaç ve kağıt ürünlerinde kaydedildi. Eylül ayında satış fiyatlarında da en süratli yükseliş besin ürünlerinde gerçekleşti ve sektörde enflasyon Nisan 2024’ten bu yana en yüksek düzeye çıktı. Tekstil sektörü, talebi canlandırmak amacıyla nihai ürün fiyatlarında üst üste yedinci kez aylık bazda indirime gitti. Böylece satış fiyatlarını düşüren tek sektör tekstil ürünleri oldu.

