Slovenya’nın en stratejik ve mühim yatırımı olarak görülen “Divaca-Koper Demir Yolu Projesi”ni Türk şirketi Yapı Merkezi İnşaat ve Endüstri A.Ş üstlenmişti.
2021 senesinde kazanılan ihalenin peşinden projenin 2026’da tamamlanması bekleniyordu. Sadece Slovenya devleti yükümlülüklerini yerine getiremezken proje buna karşın tamamlanmak suretiyle. Projenin birinci ve ikinci aşaması altyapı, üçüncü aşaması ise üstyapı çalışmalarını kapsıyordu ve proje bedeli 600 milyon euro’yu aşıyordu.
Peki ne oldu?
Slovenya basınında yer edinen haberlere gore Yapı Merkezi, Slovenya’yı ayrımcı işlem, sözleşme ihlali ve siyasal müdahale ile suçluyor. Suçlamaların merkezinde; ödeme taleplerinin adaletsiz yönetimi, uğranılan ekonomik zararların tanınmaması ve işveren şirket 2TDK ile denetim kurumu DRI’nın faaliyetlerine yönelik iddia edilen siyasal müdahale içeriyor.
Slovenya Altyapı Bakanı Alenka Bratušek, artık tamamlanma aşamasına gelen ikinci demiryolu hattı projesinin yatırım programı parametreleri dahilinde bulunduğunu savunurken; Slovenya, ağır bir yasal süreçle karşı karşıya. Türk şirket, Slovenya devletinin Slovenya ile Türkiye arasındaki ikili anlaşmaları, bilhassa ikinci hattın inşasına ilişkin sözleşmeleri ve büyük altyapı projelerine dair internasyonal normları ihlal ettiğini iddia ediyor.
Türk şirketine gore, Bakan Bratušek’in yakın emek verme arkadaşı ve Devlet Demiryolları Denetleme Kurulu Başkanı Jernej Pavlič bu süreçte belirleyici bir rol oynadı. Yapı Merkezi, Pavlič’in proje üstündeki karar alma süreçlerinde direkt nüfuz kullanarak 2TDK ve DRI’nın özerkliğini kısıtladığını öne sürüyor.
Şirket ek olarak, inşaat esnasında karşılaşılan oldukça sayıda operasyonel engeli de dile getiriyor. Rosandra Vadisi’ndeki (Val Rosandra) çalışmaların bir yılı aşkın süre başlayamadığı, bunun da ek maliyetler ve gecikmelerle beraber tüm projeyi etkileyen ortalama 200 milyon euro’luk bir ekonomik zarara yol açmış olduğu tahmin ediliyor.
Bir öteki karmaşa ise T2 tünelinde Karst mağaralarının keşfedilmesiyle yaşandı; bu durum proje dökümantasyonunun değiştirilmesi ve ek işlerin yapılması için aylarca beklenmesine niçin oldu. Yapı Merkezi, bu emek harcamalar için 84,5 milyon euro talep ederken, bu talepler şimdiye kadar 2TDK ve DRI tarafınca reddedildi.
Türk şirketine gore, uygulayıcılar tarafınca sunulan taleplerin dizgesel olarak askıya alınması yada reddedilmesi ciddi bir finansal krize yol açtı. Kati hesaplama süreci devam eden toplam zararın 330 milyon euro’nun üstünde olduğu tahmin ediliyor. Yapı Merkezi, Slovenya Cumhuriyeti’ne karşı bu tutarda internasyonal bir yargı süreci başlatma niyetini deklare etti. Sadece şirket, mahkemeye başvurmadan ilkin üç ay içinde uzlaşma yöntemiyle bir çözüm denemeye hazır bulunduğunu belirtti.
Tartışmalara karşın ikinci hat projesi son aşamalarına gelmiş durumda. Bakan Bratušek, çeşitli vesilelerle zorlukların 2TDK, DRI ve gerektiğinde Altyapı Bakanlığı arasındaki diyalogla başarıyla aşıldığını altını çizdi. Yapı Merkezi ise bu açıklamaya açıkça itiraz ederek, ilgili kurumların operasyonel bağımsızlığının bir tek kağıt üstünde kaldığını korumak için çaba sarfediyor.

