TÜİK’in web sitesinde yer edinen açıklamaya nazaran, Kurum, her yıl fiyat derlenen yerleşim ve iş bölgeleri ile sepette yer edinen ürünler, ağırlıkları ile ürün tanımlarını güncelliyor.
Buna nazaran, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), toplumun tüketim kalıplarını mümkün olduğunca gerçeğe yakın şekilde yansıtmayı hedefleyen mal ve hizmet sepeti üstünden hesaplanıyor.
Piyasada mevcut tüm mal ve hizmet fiyatlarının, takip edilmesinin mümkün olmaması sebebiyle TÜFE hesaplaması için hane halklarının tüketim harcamalarında mühim yer tutan mal ve hizmetler dikkate alınarak, bir sepet oluşturuluyor. Söz mevzusu sepet, tüketicilerin günlük yaşamlarında sıkça tercih etmiş olduğu ürün ve hizmetleri içeriyor.
BAZ YIL GÜNCELLENDİ
Yürütülen emekler neticesinde “2025” TÜFE için yeni baz yılı (temel yıl) olarak belirlendi. Baz yılı, fiyat endekslerinin “100” olarak kabul edilmiş olduğu yıl olarak tanımlanıyor.
Baz yılının yenilenmesi, endeksin yorumlanmasını kolaylaştırırken, internasyonal karşılaştırılabilirliği artırmakta ve endeks seviyelerinin aşırı büyümesini engelleyerek, daha anlaşılır referans noktası sağlıyor.
Baz yılının değişmesiyle, TÜFE’de halen kullanılan mevcut sınıflama yapısı yerine, güncel tüketim kalıplarını daha iyi yansıtan “Amaca Bakılırsa Bireysel Tüketim Sınıflaması COICOP-2018″e geçilmesine karar verildi.
Yeni baz yılı, sınıflama ve ağırlık yapısı ile üretilen ilk veriler, ocak TÜFE haber bülteniyle yayımlandı.
Bu işlem, endeksin tekrardan hesaplanmasını değil, yalnızca mevcut verilerin yeni sınıflama yapısına uygun şekilde gruplanmasını ifade ediyor.
Bu yüzden, manşet enflasyon göstergelerinde herhangi bir değişim olmayacak. Yalnızca bazı alt endekslerde sınıflama farkından kaynaklı değişimler görülebilecek.
SEPETTE YER ALAN ÜRÜNLERİN SAYISI DEĞİŞİYOR
Açıklamaya nazaran, bu yıl itibarıyla alandan veri derleme yöntemiyle elde edilecek fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının ortalama yüzde 51,14’ünü oluşturacak.
TÜFE’de bu yıl 81 il ve 239 ilçe kapsamında, 39 bin 70 iş yeri ve 5 bin 246 konuttan (kira) 428 madde ve 972 madde çeşidi için her ay ortalama 636 bin 640 fiyat derlenecek.
Her yıl Aralık ayında meydana getirilen güncellemede, hanehalklarının tüketim harcamalarında ağırlığı artan mal ve hizmetler endeks sepetine dahil ediliyor, ağırlığı azalan ürünler sepetten çıkarılıyor.
Bu yüzden, TÜFE sepetinde yer edinen ürünlerin sayısı her yıl değişiklik gösteriyor. TÜFE tüketim sepeti ve ağırlıkları ise yıl içinde değişmeden durağan(durgun) kalıyor.
Bu yıl TÜFE ağırlıklarının belirlenmesinde kullanılan temel veri kaynağının değişmesi ve yeni sınıflamaya geçilmiş olması sebebiyle madde sepetine yeni giren ve çıkan madde sayısının, geçen yıllara kıyasla fazla olduğu görüldü.
Güncellemeye nazaran, bu yıl sepete simit (fırın, market ve benzeri yerlerde satılan), bölgesel peynirler, hazır pizzalar, hazır börekler, okul forması, bebek elbisesi, termos ve otomobil ekspertiz tutarı şeklinde 38 madde listeye alındı.
Kakao, ekmek hamur harcını (yufka), kravat, gazeteler ve tıraş malzemeleri şeklinde 30 ürün ise sepetten çıkarıldı.
Ek olarak, hanehalklarının madde çeşidi düzeyinde değişiklik gösteren güncel tüketim tercihlerinin de TÜFE sepetine yansıtılabilmesi için her yıl olduğu şeklinde pek fazlaca madde altına yeni madde çeşitleri eklendi.
Mesela, 2026 senesinde dizel otomobil (madde) tamamen TÜFE sepetinden çıkarken, “otomobil (benzinli, elektrikli ve hibrid)” maddeleri altına yeni madde çeşitleri eklendi.
ANA GRUP AĞIRLIKLARI
TÜFE hesaplamalarında kullanılacak, ana grup ağırlıkları da belirlendi. TÜİK’in, enflasyon hesaplama güncellemesiyle “2003=100” olan baz yılını “2025=100” olarak değiştirmesiyle, ana grup sayısı da 12’den 13’e çıktı. Bazı ana grupların isimlerinde de değişikliğe gidildi.
Bilhassa dijital ürünler ve dijital içerik tüketimine ilişkin kategoriler, COICOP-2018’de ayrı bir derslik haline getirildi ve belirsiz tanımlar ortadan kaldırıldı.
Sigorta ve finansal hizmetler, yeni harcama grubu olarak enflasyon hesaplamasında yer aldı.
Buna nazaran, besin ve alkolsüz içeceklerin ağırlığı yüzde 24,96’dan yüzde 24,44’e, konut, su, elektrik, gaz ve öteki yakıtların ağırlığı yüzde 15,21’den yüzde 11,40’a gerilerken, ulaştırmanın ağırlığı 15,34’ten 16,62’ye terfi etti.
Besin ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri, konut, su, elektrik, gaz ve öteki yakıtlar, sıhhat, eğitim, informasyon ve yazışma ana gruplarının ağırlığının azaldığı, giyim ve ayakkabı, mobilya, mefruşat ve evde kullanılan ekipmanlar ile rutin ev bakım ve onarımı, ulaştırma, eğlence, dinlence, spor ve kültür, lokantalar ve konaklama hizmetleri, kişisel bakım, toplumsal koruma, çeşitli mal ve hizmetler gruplarının ağırlığının arttığı görüldü.
Söz mevzusu ağırlıklar, alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünlerinde yüzde 2,75, sağlıkta yüzde 2,79, informasyon ve iletişimde yüzde 3,10, eğitimde yüzde 2,02, giyim ve ayakkabıda yüzde 7,90, mobilya, mefruşat ve evde kullanılan ekipmanlar ile rutin ev bakım ve onarımında yüzde 7,92, eğlence, dinlence, spor ve kültürde yüzde 4,34, lokantalar ve konaklama hizmetlerinde yüzde 11,13, kişisel bakım, toplumsal koruma, çeşitli mal ve hizmetlerinde yüzde 4,49 ve sigorta ve finansal hizmetlerde yüzde 1,07 olarak belirlendi.

